Ο Άντι Μπέρναμ περνά σήμερα το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ ως ο νέος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου και ο έβδομος που αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας μέσα σε μία δεκαετία.
Η διαδοχή του Κιρ Στάρμερ μπορεί να μοιάζει με ακόμη ένα επεισόδιο της παρατεταμένης βρετανικής πολιτικής αστάθειας. Δεν είναι, όμως, μια αμιγώς εσωτερική υπόθεση.
Η Βρετανία παραμένει ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ, πυρηνική δύναμη και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ενώ οι επιλογές της επηρεάζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την Ουκρανία, τη μεταναστευτική πολιτική και τις ενεργειακές ισορροπίες.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο υπάρχει ακόμη ένας λόγος: το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας, διατηρεί τις κυρίαρχες βάσεις του στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια και έχει ιδιαίτερο βάρος στις αποφάσεις του ΟΗΕ για το Κυπριακό.
Έτσι, Αθήνα και Λευκωσία αναμένουν τη στάση της νέας κυβέρνησης απέναντι στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών και στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Βρετανία αλλάζει ηγεσία χωρίς εκλογές
Ο 56χρονος πρώην δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, γνωστός ως «Βασιλιάς του Βορρά», εξελέγη την Παρασκευή ηγέτης των Εργατικών, έχοντας τη στήριξη περίπου του 95% της κοινοβουλευτικής ομάδας.
Διαδέχεται τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος παραιτήθηκε στις 22 Ιουνίου μετά την κατάρρευση της δημοτικότητάς του, την εσωκομματική αμφισβήτηση και τις αλλεπάλληλες εκλογικές ήττες.
Ο Στάρμερ αναμένεται να υποβάλει επισήμως την παραίτησή του στον βασιλιά Κάρολο Γ΄ και στη συνέχεια ο Μπέρναμ θα λάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Στην πρώτη ομιλία του θα υποσχεθεί «σταθερή και υπεύθυνη πολιτική», ανακούφιση από την κρίση του κόστους διαβίωσης και ένα δεκαετές σχέδιο αλλαγών.
Κυπριακό και Ανατολική Μεσόγειος
Η αλλαγή προσώπου στη Ντάουνινγκ Στριτ έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λευκωσία.
Η Βρετανία συμμετέχει στις διασκέψεις για το Κυπριακό ως μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, μαζί με την Ελλάδα και την Τουρκία, ενώ ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας διαθέτει αυξημένη επιρροή στη διαμόρφωση της διεθνούς στάσης απέναντι στο ζήτημα.
Παράλληλα, οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο αποτελούν κομβικό σημείο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την επιτήρηση της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Η ίδια η βρετανική στρατηγική άμυνας χαρακτηρίζει το Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια κρίσιμες εγκαταστάσεις για την περιφερειακή ασφάλεια.
Πιο κοντά στην Ευρώπη μετά το Brexit;
Ο Μπέρναμ έχει ταχθεί υπέρ μιας στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως σε θέματα παράτυπης μετανάστευσης, τρομοκρατίας, ασφάλειας και τεχνητής νοημοσύνης.
Δεν έχει προαναγγείλει ανατροπή του Brexit, αλλά η στάση του μπορεί να επιταχύνει την επαναπροσέγγιση Λονδίνου-Βρυξελλών.
Για την Ελλάδα αυτό έχει πρακτική σημασία. Η συνεργασία Βρετανίας και ΕΕ επηρεάζει τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, το εμπόριο, τις αλυσίδες εφοδιασμού, την ευρωπαϊκή άμυνα και την αντιμετώπιση των κοινών απειλών.
Η κατεύθυνση που θα επιλέξει ο νέος πρωθυπουργός θα δείξει εάν το Λονδίνο θα επιστρέψει πιο κοντά στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ή θα συνεχίσει να κινείται κυρίως στον άξονα με τις ΗΠΑ.
ΝΑΤΟ, Ουκρανία και σχέση με τον Τραμπ
Ο νέος πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί να διατηρήσει τη βρετανική υποστήριξη προς την Ουκρανία, να ενισχύσει τις ένοπλες δυνάμεις και να παραμείνει προσηλωμένος στο ΝΑΤΟ και στην πυρηνική αποτροπή.
Θα κληθεί, ωστόσο, να καλύψει μεγάλες αμυντικές δαπάνες σε μια περίοδο κατά την οποία τα δημόσια οικονομικά προσφέρουν ελάχιστα περιθώρια.
Η στάση του απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ θα αποτελέσει ένα από τα πρώτα μεγάλα τεστ. Το Λονδίνο πρέπει να διατηρήσει την προνομιακή σχέση με την Ουάσινγκτον, χωρίς να απομακρυνθεί από τους Ευρωπαίους εταίρους του – μια ισορροπία που επηρεάζει συνολικά τη συνοχή του ΝΑΤΟ και, κατά συνέπεια, την ελληνική ασφάλεια.
Η Βόρεια Θάλασσα και οι τιμές της ενέργειας
Στο ενεργειακό πεδίο, ο Μπέρναμ φέρεται να εξετάζει μια πιο «ρεαλιστική» προσέγγιση στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βόρειας Θάλασσας, χωρίς να έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής εγκατάλειψη της δέσμευσης των Εργατικών να μην εκδώσουν νέες άδειες έρευνας.
Η επιλογή αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή και των απειλών στις διεθνείς ενεργειακές οδούς. Η πολιτική του Λονδίνου δεν καθορίζει μόνη της τις παγκόσμιες τιμές, μπορεί όμως να επηρεάσει τις προσδοκίες της αγοράς και τη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Η «τελευταία ευκαιρία» των Εργατικών
Στο εσωτερικό, ο Μπέρναμ αναλαμβάνει να αντιμετωπίσει την υποτονική ανάπτυξη, το υψηλό κόστος ζωής, την κρίση στις δημόσιες υπηρεσίες και τη βαθιά δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Παράλληλα, καλείται να ανακόψει την άνοδο του Reform UK, το οποίο προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του 2029.
Η επιτυχία ή η αποτυχία του δεν θα κριθεί μόνο στη Βρετανία. Θα δείξει εάν ένα παραδοσιακό ευρωπαϊκό κόμμα εξουσίας μπορεί να ανακτήσει τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους πριν αυτοί στραφούν οριστικά προς τη ριζοσπαστική και άκρα Δεξιά.
