Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα άνοιξε με το πολυαναμενόμενο τετ α τετ του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια συγκυρία όπου η Συμμαχία καλείται να διαχειριστεί κρίσιμες προκλήσεις που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και τη συνοχή των κρατών-μελών της.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε το μεσημέρι της Τρίτης 7 Ιουλίου στην τουρκική πρωτεύουσα, όπου τον υποδέχθηκε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι δύο ηγέτες είχαν σύντομη συνομιλία στο αεροδρόμιο και στη συνέχεια μετέβησαν στο Προεδρικό Μέγαρο για την προγραμματισμένη διμερή τους συνάντηση, πριν από το επίσημο δείπνο των ηγετών που προηγείται των εργασιών της Συνόδου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου για το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία. Ερωτηθείς σχετικά, ο Τραμπ απάντησε: «Είναι μια απόφαση που πρόκειται να σκεφτούμε», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα ή τις προϋποθέσεις μιας τέτοιας απόφασης.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι στις συνομιλίες με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περιλαμβάνονται ακόμη ζητήματα εμπορίου και στρατιωτικής συνεργασίας, ενώ στο παρασκήνιο παραμένουν οι συζητήσεις για την πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, παρά τα εμπόδια που εξακολουθούν να θέτουν η απόκτηση των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 και οι ευρύτερες διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
Πάντως, οι εργασίες της Συνόδου ξεκίνησαν σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα, καθώς στο εσωτερικό της Τουρκίας καταγράφηκαν νέες συλλήψεις δημοσιογράφων και αστυνομική επέμβαση σε διαδήλωση κατά του ΝΑΤΟ, ενώ στο διπλωματικό επίπεδο κυριάρχησαν οι συζητήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα, την Ουκρανία, την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και τη στάση της Ρωσίας.
Συλλήψεις δημοσιογράφων πριν από την έναρξη της Συνόδου
Λίγες ώρες πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής, οι τουρκικές Αρχές προχώρησαν στη σύλληψη δύο δημοσιογράφων στην Κωνσταντινούπολη, προκαλώντας νέες αντιδράσεις για την ελευθερία του Τύπου στη χώρα.
Ο δημοσιογράφος Καϊχάν Αϊχάν, που καλύπτει τη δίκη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου και της δημοτικής του ομάδας για υπόθεση «διαφθοράς», συνελήφθη στην κατοικία του με την κατηγορία της «διάδοσης ψευδών ειδήσεων». Σύμφωνα με το μέσο ενημέρωσης στο οποίο εργάζεται, οι ερωτήσεις που του τέθηκαν αφορούσαν αποκλειστικά το δημοσιογραφικό του έργο και τη δικαστική διαδικασία, ενώ η έρευνα διεξάγεται τελικά από το Ανακριτικό Γραφείο για τρομοκρατικά εγκλήματα.
Την ίδια ώρα, υπό κράτηση τέθηκε και ο δημοσιογράφος Χαζάρ Ντοστ για συμμετοχή σε διαδήλωση του 2018, υπόθεση για την οποία είχε αθωωθεί στο παρελθόν. Όπως επισημαίνει η ένωση υπεράσπισης δικαιωμάτων MLSA, ο δημοσιογράφος συνελήφθη ενώ βρισκόταν στη γειτονιά του, με τον εισαγγελέα να ζητά την κράτησή του αντί να τον καλέσει απλώς για κατάθεση. Οι νέες συλλήψεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα διώξεων που, σύμφωνα με οργανώσεις και μέσα ενημέρωσης, έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, την ώρα που η Τουρκία φιλοξενεί τους ηγέτες της Συμμαχίας.
Διαδήλωση κατά του ΝΑΤΟ και επέμβαση της αστυνομίας
Παράλληλα, ένταση επικράτησε και στους δρόμους της Άγκυρας, όπου πραγματοποιήθηκε κινητοποίηση κατά της Συνόδου του ΝΑΤΟ, ύστερα από κάλεσμα της πρωτοβουλίας «Συντονισμός Όχι στο ΝΑΤΟ».
Η αστυνομία περικύκλωσε τους διαδηλωτές και προχώρησε σε προσαγωγές, ενώ σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης εμπόδισε δημοσιογράφους να καταγράψουν τις εξελίξεις σχηματίζοντας κλοιό με ασπίδες γύρω από τους συγκεντρωμένους. Ανάμεσα στους διαδηλωτές βρίσκονταν στελέχη κομμάτων της αντιπολίτευσης, ενώ υπήρξαν αναφορές ότι ένας από τους προσαχθέντες δέχθηκε πίεση στον λαιμό του μέσα στο όχημα της αστυνομίας.
Οι αιχμές Φιντάν για την ευρωπαϊκή άμυνα
Στο διπλωματικό πεδίο, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν επανέφερε το αίτημα της Άγκυρας για πλήρη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες, υποστηρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τόνισε ότι χώρες όπως η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελούν «φυσικούς και αναγκαίους εταίρους» της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας και άφησε σαφείς αιχμές για τους περιορισμούς που, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, επιβραδύνουν την αμυντική συνεργασία και μειώνουν την αποτελεσματικότητα της Ευρώπης.
Αναφερόμενος στη Σύνοδο, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το δυσκολότερο μέρος της Συνόδου ήταν να πειστεί ο Τραμπ να συμμετάσχει. Αφού το πετύχαμε αυτό, ξεπεράσαμε το δυσκολότερο εμπόδιο».
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ πρόσθεσε: «Η σκηνή είναι έτοιμη στην Άγκυρα. Υπό την ηγεσία του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία είναι έτοιμη να υποδεχθεί τα μέλη του ΝΑΤΟ σε αυτή την κρίσιμη στιγμή που θα καθορίσει το μέλλον της Συμμαχίας».
Νέα εξοπλιστικά προγράμματα και επενδύσεις δισεκατομμυρίων
Στο φόρουμ αμυντικής βιομηχανίας που πραγματοποιήθηκε πριν από την έναρξη της Συνόδου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ανακοίνωσε σημαντικές επενδύσεις για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας.
Μεταξύ άλλων, γνωστοποίησε ότι οι Σύμμαχοι θα επενδύσουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη πενταετία σε δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ το ΝΑΤΟ θα προχωρήσει στην αγορά νέων drones επιτήρησης MQ-4C Triton, αεροσκαφών GlobalEye και επιπλέον αεροσκάφους ανεφοδιασμού Airbus A330 MRTT. Παράλληλα, ανακοινώθηκε πρωτοβουλία κοινής απόκτησης, αποθήκευσης και διαχείρισης κρίσιμων αμυντικών υλικών, στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα μαζί με ακόμη έντεκα χώρες.
Στο επίκεντρο η Ουκρανία και η παραγωγή των Patriot
Η Σύνοδος αναμένεται να αποτελέσει και βήμα περαιτέρω ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας με την Ουκρανία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι επιδιώκει την υπογραφή νέων συμφωνιών για drones και την ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας, σημειώνοντας: «Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας. Νέα συστήματα, πύραυλοι γι’ αυτά και το θέμα των αδειών παραγωγής, όλα αυτά είναι προτεραιότητά μας».
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες άφησαν ανοικτό το ενδεχόμενο να επιτραπεί στο μέλλον η παραγωγή του πυραυλικού συστήματος PAC-3 των Patriot και εκτός αμερικανικού εδάφους.
Τα Στενά του Ορμούζ και η ανησυχία για την ασφάλεια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, όπου οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ συναντώνται με ομολόγους τους από τις χώρες του Κόλπου προκειμένου να εξετάσουν την ασφάλεια της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας οδού.
Παρά την προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες, ενώ περιστατικά με εμπορικά πλοία και οι αυξημένες τιμές πετρελαίου εντείνουν τις ανησυχίες για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν τη συγκρότηση διεθνούς αποστολής που θα συμβάλει στην ασφάλεια της περιοχής μετά την αποκλιμάκωση της έντασης, ενώ η Τεχεράνη εξακολουθεί να απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο μόνιμης ξένης στρατιωτικής παρουσίας.
Η Μόσχα παρακολουθεί τις εξελίξεις
Την ίδια ώρα, το Κρεμλίνο διαμήνυσε ότι παρακολουθεί στενά τις εργασίες της Συνόδου στην Άγκυρα. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι πριν από τη Σύνοδο διατυπώθηκαν πολλές δηλώσεις για τη Ρωσία, χαρακτηρίζοντάς τες «συγκρουσιακού χαρακτήρα», ενώ υπογράμμισε πως η Μόσχα εξακολουθεί να δηλώνει ανοικτή σε μια ειρηνευτική πορεία για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Και ενώ οι εργασίες της Συνόδου βρίσκονται σε εξέλιξη, η Άγκυρα φιλοξενεί μία από τις σημαντικότερες συναντήσεις των τελευταίων ετών για τη Συμμαχία καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν αναμένεται να επηρεάσουν τόσο τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης όσο και τις ισορροπίες στις διεθνείς σχέσεις.
