Με βαριά γεωπολιτική ατζέντα αλλά χωρίς απτά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε στο Πεκίνο η πολυαναμενόμενη συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών ανάμεσα στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις περί «νέας κατεύθυνσης» στις σινοαμερικανικές σχέσεις και τους θερμούς τόνους που επέλεξαν και οι δύο πλευρές μπροστά στις κάμερες, η σύνοδος έδειξε πως οι βαθιές διαφωνίες σε ζητήματα όπως η Ταϊβάν, το εμπόριο, η τεχνολογία και το Ιράν παραμένουν ενεργές.
Ο Σι Τζινπίνγκ δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν να οικοδομήσουν μια «στρατηγικά σταθερή σχέση» για τα επόμενα χρόνια, ωστόσο το πιο ηχηρό μήνυμα της ημέρας ήταν η αυστηρή προειδοποίησή του προς την Ουάσινγκτον για το ζήτημα της Ταϊβάν.
«Λάθος χειρισμός της Ταϊβάν μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση»
Ο Κινέζος πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Ταϊβάν παραμένει το σημαντικότερο και πιο επικίνδυνο σημείο τριβής στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων.
«Αν ο χειρισμός του ζητήματος είναι κακός, οι δύο χώρες θα αντιπαρατεθούν και θα μπορούσαν ακόμη και να εμπλακούν σε σύγκρουση», προειδοποίησε, σύμφωνα με την κινεζική κρατική τηλεόραση.
Η δήλωση θεωρήθηκε σαφές μήνυμα προς τις ΗΠΑ, οι οποίες συνεχίζουν τη στρατιωτική στήριξη προς την Ταϊπέι, παρά τις έντονες αντιδράσεις του Πεκίνου.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εγκρίνει τον περασμένο Δεκέμβριο εξοπλιστικό πακέτο ύψους 11 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, κίνηση που η Κίνα αντιμετωπίζει ως ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά της ζητήματα.
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» και ο φόβος σύγκρουσης ΗΠΑ-Κίνας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η αναφορά του Σι στην αποκαλούμενη «Παγίδα του Θουκυδίδη», θεωρία που περιγράφει τον κίνδυνο πολέμου ανάμεσα σε μια ανερχόμενη και μια κυρίαρχη δύναμη.
Ο Κινέζος πρόεδρος σημείωσε ότι η Ιστορία και η διεθνής κοινότητα παρακολουθούν για να δουν αν ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να αποφύγουν αυτή την παγίδα και να οικοδομήσουν ένα νέο μοντέλο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η αναφορά παραπέμπει ευθέως στην ανάλυση του αρχαίου Έλληνα ιστορικού για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και χρησιμοποιείται συχνά από την κινεζική ηγεσία για να περιγράψει τον στρατηγικό ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ απέφυγε τις συγκρούσεις
Σε αντίθεση με τον αυστηρό τόνο του Σι, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε δημόσια να υποβαθμίσει τις εντάσεις και να κινηθεί σε σαφώς πιο φιλικό κλίμα.
«Είσαι σπουδαίος ηγέτης. Μερικές φορές δεν αρέσει στους ανθρώπους όταν το λέω, αλλά είναι αλήθεια», είπε απευθυνόμενος στον Κινέζο πρόεδρο, ενώ νωρίτερα είχε δηλώσει πως αποτελεί «τιμή» να είναι φίλος του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να αναφερθεί ανοιχτά στις εμπορικές διαμάχες, στη φαιντανύλη ή στις στρατιωτικές εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν, επιλέγοντας να κρατήσει χαμηλούς τόνους.
Στο τραπέζι εμπόριο και Ιράν
Παρά την απουσία σημαντικών συμφωνιών, οι δύο πλευρές συζήτησαν το ενδεχόμενο νέων εμπορικών διευθετήσεων.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, εξετάζεται πιθανή κινεζική δέσμευση για αγορές αμερικανικής σόγιας, βοδινού κρέατος και αεροσκαφών, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η δημιουργία κοινού Συμβουλίου Εμπορίου για τη διαχείριση των εμπορικών διαφορών.
Παράλληλα, σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε και τον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την επιρροή της Κίνας στην Τεχεράνη, καθώς το Πεκίνο αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το πόσο κεντρικό ήταν το ιρανικό ζήτημα στις συνομιλίες, δηλώνοντας πριν από τη συνάντηση ότι «το Ιράν είναι σε μεγάλο βαθμό υπό έλεγχο».
Η εικόνα της συνόδου στο Πεκίνο ήταν εντυπωσιακή: κόκκινα χαλιά, στρατιωτικές τιμές, τιμητική φρουρά και δεκάδες παιδιά με λουλούδια κατά την υποδοχή του Αμερικανού προέδρου.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε ακόμη επίσκεψη στο Ναό του Ουρανού και επίσημο κρατικό δείπνο.
Παρά το έντονο διπλωματικό και επικοινωνιακό σκηνικό, η γενική αίσθηση που άφησε η συνάντηση ήταν ότι λειτούργησε περισσότερο ως επίδειξη ισορροπιών και ανταλλαγής πολιτικών μηνυμάτων παρά ως ουσιαστική προσπάθεια επίλυσης των μεγάλων διαφορών ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.
