Η εξόντωση της πνευματικής και κοινωνικής ηγεσίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην Αμάσεια το 1921 αποτελεί την κορύφωση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Ανάμεσα στους 69 προκρίτους της Αμισού που απαγχονίστηκαν, η περίπτωση του Πελοπίδα Επιφανίδη ξεχωρίζει καθώς λόγω της ιδιότητάς του ως Έλληνας γιατρός από την Αμισό (Σαμψούντα) που υπηρετούσε ως αξιωματικός στον τουρκικό στρατό, είχε βοηθήσει και φροντίσει πολλούς Τούρκους τραυματίες.
Ο Πελοπίδας Επιφανίδης, μέλος της εύπορης αστικής τάξης της Αμισού, έλαβε υψηλή ιατρική μόρφωση και εντάχθηκε στο υγειονομικό σώμα του τουρκικού στρατού.
Ως αξιωματικός γιατρός, η δράση του κατά τη διάρκεια των πολεμικών αναμετρήσεων της περιόδου ήταν θεσμική και υπηρεσιακή. Η ιδιότητα αυτή του έδινε μια ιδιαίτερη θέση στην κοινωνία της Αμισού, καθώς αποτελούσε γέφυρα μεταξύ της ελληνικής κοινότητας και των κρατικών δομών.
Η σύλληψη και η καταδίκη
Παρά τη στρατιωτική του ιδιότητα, ο Επιφανίδης στοχοποιήθηκε από το κεμαλικό κίνημα στο πλαίσιο της συστηματικής εξόντωσης των Ελλήνων της Αμισού. Συνελήφθη το 1921 και οδηγήθηκε στην Αμάσεια, για να δικαστεί από τα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας».
Η κατηγορία που του αποδόθηκε ήταν αυτή της «εσχάτης προδοσίας»!
Το δικαστήριο, υπό την προεδρία του Εμίν Μπέη, αγνόησε την προσφορά του γιατρού και τη στρατιωτική του υπηρεσία, καταδικάζοντάς τον σε θάνατο δια απαγχονισμού.
Η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1921 στην κεντρική πλατεία της Αμάσειας.
Λόγω της βίαιης διάλυσης της κοινότητας της Αμισού και του θανάτου των ηγετικών της μελών, οι πληροφορίες για την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του Επιφανίδη παραμένουν περιορισμένες στην επίσημη ιστοριογραφία. Ωστόσο, η μνήμη του διασώθηκε μέσω επιζώντων συγγενών του που έφτασαν στην Ελλάδα αλλά και από τον Ιάκωβο Κουλοχέρη, μέλος του ΔΣ του Συλλόγου ΟΡΦΕΥΣ της Αμισού, που ξέφυγε από τα νύχια του Εμίν, του κτήνους του «στρατοδικείου» της Αμάσειας.
Ο Κουλοχέρης, γράφει στο βιβλίο του Η Αμισός και τα πάθη της, πως καθώς όντας σίγουρος ότι θα πεθάνει είχε παραδώσει τα προσωπικά αντικείμενά του στον Επιφανίδη για να τα δώσει στην οικογένειά του. Εξάλλου ήταν βέβαιος ότι ως γιατρός αξιωματικός του τουρκικού στρατού θα γλιτώσει. Σε αντίθεση με ότι πίστευαν όλοι ο Κουλοχέρης φυλακίστηκε για 7,5 χρόνια καταλήγοντας στις φυλακές του Ερζιγκιάν αλλά έζησε, ενώ ο γιατρός Επιφανίδης παρα το έργο που είχε προσφέρει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία απαγχονίστηκε όπως και δεκάδες άνθρωποι που ανήκαν στην πνευματική και οικονομική ελίτ.
Πόπη Παπαγεωργίου
