Στα 90 του, ο γεννημένος στην Κύπρο επιχειρηματίας, φιλάνθρωπος και ψάλτης Νεόφυτος Σταύρου είναι υποψήφιος για το Βραβείο Επιτευγμάτων Αυστραλίας-Κύπρου, αντιπροσωπεύοντας μια γενιά η οποία συνέβαλε αθόρυβα, μέσω της πίστης, της επιμονής και της προσφοράς, στη διαμόρφωση της σύγχρονης αυστραλιανής κοινωνίας.
Ο ίδιος, όπως τονίζει σε συνέντευξή του στην ομογενειακή εφημερίδα The Greek Herald, δεν επιζητά τη δημόσια αναγνώριση και σημειώνει ότι ο χαρακτήρας του σμιλεύτηκε από τις δυσκολίες, τη μετανάστευση και τη διαρκή δέσμευση στην κοινότητα. «Η ιστορία μας έχει διαμορφώσει. Οι αποτυχίες μας είναι τα σκαλοπάτια μας προς την επιτυχία» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την Ξυλοτύμβου στην εκκλησία
Ο Ν. Σταύρου γεννήθηκε στην Ξυλοτύβου, κοντά στη Λάρνακα, σε μια μεγάλη κυπριακή οικογένεια. Ως τρίτο από πέντε παιδιά, οι γονείς του Σταύρος και Αικατερίνη τον ονόμασαν Νεόφυτο επειδή αφού γεννήθηκε ανήμερα της εορτής του Αγίου Νεοφύτου, στις 21 Ιανουαρίου.
«Όταν έγινα επτά ετών, οι γονείς μου με έδωσαν στην αδελφή της μητέρας μου, την Ειρήνη, και τον αδελφό τους, Άνθιμο, στην Ορόκλινη», θυμάται. «Η θεία μου δεν παντρεύτηκε ποτέ και ο θείος Άνθιμος έγινε μοναχός στα τελευταία του χρόνια. Τότε ήταν που η εκκλησία έγινε η ζωή μου».
Ο θείος Άνθιμος αποδείχθηκε ο άνθρωπος που τον διαμόρφωσε. «Με δίδαξε πειθαρχία, πώς να καλλιεργώ, πώς να σκέφτομαι για τη δουλειά, πώς να υπομένω», σημείωσε. «Όλα όσα έμαθα προέρχονται από αυτόν».
Δεν πήγαινε σχολείο για να δουλεύει στα χωράφια την ημέρα και τα βράδια βυθιζόταν στα υμνολόγια. Οι καθημερινές επισκέψεις στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία διαμόρφωσαν το πνεύμα του. Στάλθηκε στη Λάρνακα ως μικρό αγόρι για να σπουδάσει βυζαντινή ψαλμωδία υπό τον κορυφαίο ψάλτη στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου, η οποία χρονολογείται από τον 9ο αιώνα.
«Μου εμπιστεύτηκαν τα θρησκευτικά βιβλία και μελετούσα όλη την ώρα. Ο κόσμος μου ήταν η εκκλησία και τα χωράφια», αναπόλησε.
Η μετανάστευση στην Αυστραλία
Έφτασε στην Αυστραλία το 1951 ως μέρος του πρώτου κύματος μετανάστευσης των Κυπρίων. Ήρθε χωρίς τίποτα και ξαδέρφια του, που είχαν φτάσει νωρίτερα, τον βοήθησαν να βρει δουλειά και στέγη. Εργάστηκε σε ένα milk bar στο Rose Bay και ως μάγειρας, πριν εξασφαλίσει εργασία σε ένα εργοστάσιο. Όπως πολλοί μετανάστες της εποχής, ζούσε σε υπερπλήρη καταλύματα, όπου μοιραζόταν τον χώρο με άλλους νεαρούς μετανάστες που προσπαθούσαν να βρουν τα πατήματά τους.
«Δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε καλά αγγλικά, οπότε βοηθούσαμε ο ένας τον άλλον», λέει. «Τη νύχτα, μιλούσαμε για τις εμπειρίες μας, θετικές ή αρνητικές, και μαθαίναμε ο ένας από τον άλλον».
Η κυπριακή κοινότητα τον βοήθησε να εγκατασταθεί στο σπίτι μιας οικογένειας Κυπρίων στο Ρέντφερν, όταν ήταν μόλις 19 ετών. «Μου φέρθηκαν σαν να ήμουν παιδί τους. Ποτέ δεν το ξέχασα αυτό».
Παράλληλα, άρχισε να ψέλνει στον ελληνορθόξοδο ναό της Αγίας Σοφίας στο Ντάρλινγκχερστ με τον ξάδερφό του. Ψάλλοντας σε γάμους και εκκλησιαστικές λειτουργίες, γνώρισε τον έρωτα της ζωής του, τη Γιαννούλα.
Γάμος και συμβίωση
Παντρεύτηκαν το 1955, και η Γιαννούλα, έχοντας σπουδάσει διοίκηση επιχειρήσεων και λογιστική, βοήθησε ιδιαίτερα τις μελλοντικές επιχειρήσεις του ζευγαριού. Όλα άρχισαν από ένα καφέ στο Ντάρλινγκχερστ, που τότε αποτελούσε την καρδιά μιας ακμάζουσας ελληνικής και κυπριακής περιοχής.
Αποφασισμένος να στηρίξει οικονομικά την Κύπρο, ο Ν. Σταύρου άρχισε να εισάγει κυπριακά και ελληνικά κρασιά και το 1961, εξασφάλισε την πολυπόθητη άδεια πώλησης οινοπνευματωδών ποτών.
«Ήταν πολύ δύσκολο. Οι Αυστραλοί δεν γνώριζαν αυτά τα κρασιά και τα οινοπνευματώδη ποτά», θυμάται. Απτόητος, ταξίδεψε εκτενώς σε όλη την Αυστραλία, χτίζοντας δίκτυα χονδρικής από την αρχή. Αργότερα εξασφάλισε κρασιά Achaia Clauss από την Πάτρα και επεκτάθηκε σε γαλλικά οινοποιεία, εισάγοντας κονιάκ και ροζέ από την Πορτογαλία στην αυστραλιανή αγορά.
Σημείο καμπής στάθηκε η εισαγωγή της Κουμανταρίας, του γλυκού κρασιού της Κύπρου, στην Αυστραλία. «Οι Αυστραλοί την αγάπησαν», τόνισε και πιστεύοντας βαθιά στο προϊόν, η οικογένεια έκανε μια σημαντική θυσία. «Πουλήσαμε το σπίτι μας για να χρηματοδοτήσουμε την επιχείρηση», συμπλήρωσε. «Δεν μπορείς να χτίσεις κάτι χωρίς θυσίες».
Απώλεια και προσφορά
Παρά την εμπορική επιτυχία του, ο Ν. Σταύρου απέφευγε σταθερά την δημόσια αναγνώριση. Η φιλανθρωπία του σε εκκλησίες, φιλανθρωπικά ιδρύματα, σχολεία και άτομα γινόταν αθόρυβα. «Δεν χρειάζομαι μετάλλια. Αυτοί που αξίζουν μετάλλια είναι οι ήρωές μας που έχασαν τη ζωή τους για εμάς», υπογραμμίζει.
Το 1974, κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, η οικογένειά του υπέστη μια συντριπτική απώλεια. Ο 19χρονος γιος της αδερφής του Αναστασίας, Παύλος Γεώργιος Παύλου, σκοτώθηκε στην Μπέλλα-Πάις, ωστόσο τα λείψανά του ταυτοποιήθηκαν το 2023 και ενταφιάστηκαν με στρατιωτικές τιμές.
Εκτός από τον ναό της Αγίας Σοφίας, έψαλε επίσης στον Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της Αρχιεπισκοπής, καθώς και σε όλο το Σίδνεϊ, συμπληρώνοντας περισσότερα από 70 χρόνια ψαλτικής στην Αυστραλία.
Η πορεία του αυτή, επαγγελματική και προσωπική, ήταν αυτή που τον ανέδειξε ανάμεσα στους υποψήφιους για τα πρώτα Βραβεία Επιτευγμάτων Αυστραλίας-Κύπρου, μια πρωτοβουλία που τιμά άτομα των οποίων η ζωή αντανακλά την προσφορά, τη συμβολή και τη διαρκή σύνδεση με την Κύπρο και τη διασπορά της.
Η τελετή απονομής έχει προγραμματιστεί για τις 26 Φεβρουαρίου, στις 18:30 (τοπική ώρα), στο μουσείο Chau Chak Wing, στο πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. Για εισιτήρια μπορείτε να δείτε εδώ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η 26η Φεβρουαρίου σηματοδοτεί τη γέννηση της σύγχρονης Αυστραλίας το 1788 και της σύγχρονης Κύπρου το 1959.
Πιστός στις αρχές του όμως, ο Ν. Σταύρου, παραμένει απρόθυμος να επικεντρωθεί σε βραβεία. Για αυτόν, η αναγνώριση είναι δευτερεύουσα σε σχέση με την πίστη, την προσπάθεια και την ευθύνη, αξίες με τις οποίες συνεχίζει να ζει, καθοδηγούμενος από τα λόγια με τα οποία ανατράφηκε: «Αν είναι θέλημα Θεού. Αν είναι το θέλημα Θεού».
Λόγια που αφιερώνει στην εκλιπούσα σύζυγό του, Γιαννούλα.
Πηγή: The Greek Herald/Μαίρη Συνανίδη
