Κατά τη διάρκεια ανασκαφών σε μεσαιωνικό νεκροταφείο ιπποτών στην Ισπανία, αρχαιολόγοι εντόπισαν τα λείψανα ενός άνδρα ηλικίας 45-50 ετών. Οι δύο μαχαιριές στο κεφάλι και το θρυμματισμένο γόνατο υποδηλώνουν ότι πιθανότατα σκοτώθηκε σε μάχη.
Μέχρι εδώ, τίποτα το συγκλονιστικό. Ώσπου ο σκελετός εξετάστηκε πιο προσεκτικά.
Εκεί οι ειδικοί σάστισαν: το κεφάλι είναι ασυνήθιστα μακρύ και στενό – με την επικρατέστερη εκτίμηση να δείχνει προς μια γενετική πάθηση. Μόνο που κατά τον Μεσαίωνα τα παιδιά με τέτοιες παθήσεις συνήθως δεν ζούσαν αρκετά ώστε να… πολεμήσουν.
«Η έκπληξη ήταν τεράστια. Δεν είχα ξαναδεί ένα κρανίο σαν αυτό – και σίγουρα όχι σε ιππότη», δήλωσε στο Live Science η ανθρωπολόγος Carme Rissech από το Πανεπιστήμιο Rovira i Virgili.
Σε μελέτη που δημοσίευσε στις 3 Οκτωβρίου στο περιοδικό Heritage, αναλύει όλα τα ευρήματά της. Ο σκελετός εντοπίστηκε στο κάστρο της πόλης Καλατράβα της Καστίλης, στην κεντρική Ισπανία. Από τον 13ο έως τον 15ο αιώνα εκεί βρισκόταν η «έδρα» του Τάγματος της Καλατράβα, που αποτελούνταν από μοναχούς και ιππότες επιφορτισμένους να αποκρούουν τις επιθέσεις των Μαυριτανών.
Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών, οι οποίες διήρκησαν από το 2014 έως το 2019, εντοπίστηκαν δεκάδες σκελετοί – ανάμεσά τους και ένας γυναικείος, με τραύματα που υποδηλώνουν άγριες επιθέσεις και συμμετοχή σε μάχη. Ωστόσο, ο σκελετός του ιππότη με το μακρύ κεφάλι είναι ο πιο εντυπωσιακός.
Βρέθηκε μέσα σε ξύλινο φέρετρο, το οποίο έχει σε μεγάλο βαθμό παραδοθεί στη φθορά του χρόνου – τα περισσότερα από τα οστά έχουν επίσης αποσυντεθεί. Παρ’ όλα αυτά, τα υπόλοιπα «μίλησαν», αποκαλύπτοντας ότι ο άνδρας ήταν ρωμαλέος αλλά και… άρρωστος. Η γενετική ανωμαλία διαπιστώθηκε από τις κρανιακές ραφές, οι οποίες είχαν κλείσει νωρίτερα από το κανονικό, προκαλώντας την παραμόρφωση.
Οι «ραφές» είναι τα σημεία όπου τα οστά του κρανίου συναντιούνται. Στα νεογνά είναι εύκαμπτες, ώστε να επιτρέπουν τη γέννα, αλλά και αργότερα για να μεγαλώσει ο εγκέφαλος. Κλείνουν σταδιακά μέχρι περίπου την ηλικία των 20-25 ετών· αν όμως μία ή περισσότερες κλείσουν πιο νωρίς, προκαλούνται προβλήματα στην ανάπτυξη του κρανίου και του εγκεφάλου.
Σήμερα, για να αποφευχθούν εγκεφαλικές βλάβες ή θάνατος, η πίεση απελευθερώνεται χειρουργικά – κάτι αδιανόητο για τον Μεσαίωνα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο ιππότης –καθώς μόνο το κρανίο του είναι μη φυσιολογικό και όχι ο υπόλοιπος σκελετός– πιθανώς έπασχε από το Σύνδρομο Κρουζόν, μια γενετική πάθηση. Αυτή μπορεί επίσης να προκαλέσει μεγάλα, «προβεβλημένα» μάτια, μικρή γνάθο και απώλεια ακοής, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς διατηρούν φυσιολογικές νοητικές λειτουργίες.
Η περίπτωση θεωρείται εξαιρετικά σπάνια ανάμεσα στα μεσαιωνικά ανθρωπολογικά ευρήματα – και επιπλέον, παρά την έλλειψη ιατρικής φροντίδας, τη σκληρή ζωή και τις μάχες, αυτός ο ιππότης όχι μόνο κατάφερε να μεγαλώσει, αλλά και να επιβιώσει σχεδόν 50 χρόνια.
