Αγιορειτική Εστία: Η σχέση του Φώτη Κόντογλου με το Άγιον Όρος – «Μια τέχνη τόσο τέλεια μέσα στις εκκλησιές»

Από τις 23 Οκτωβρίου 2025 έως τις 21 Μαρτίου 2026 θα διαρκέσει η έκθεση «Η χώρα της καρδιάς μου. Ο Φώτης Κόντογλου στο Άγιον Όρος», που παρουσιάζει η Αγιορειτική Εστία στον εκθεσιακό της χώρο (οδός Εγνατία 109), στο πλαίσιο των 60ών Δημητρίων, του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Την έκθεση, που επιχειρεί να φωτίσει τη σχέση του Φώτη Κόντογλου με την τέχνη και τη ζωή στο Άγιον Όρος, μέσα από τις αφηγήσεις και τα έργα του, θα εγκαινιάσει την Κυριακή 26 Οκτωβρίου, στις 12:45 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας.

Όπως τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση, τη μετέπειτα εξέλιξη του ζωγραφικού και αγιογραφικού έργου του Φώτη Κόντογλου, επηρέασαν καθοριστικά το πρώτο ταξίδι στο Άγιον Όρος στα 1922-΄23, αλλά και οι επόμενες επισκέψεις, τα προσκυνήματα, οι περιπλανήσεις, η αδελφική σχέση με αγιορείτες μοναχούς στα ασκηταριά των Καυσοκαλυβίων και, κυρίως, η επαφή του με τα έργα των μεγάλων αγιογράφων, όπως οι Μανουήλ Πανσέληνος, Θεοφάνης ο Κρης, Φράγκος Κατελάνος.

Στην έκθεση καταγράφονται εξάλλου, τεκμήρια της παρουσίας του στην Αθωνική Πολιτεία, σχέδια με μελάνι σε χαρτί, τέμπερες, αγιογραφίες, επιστολές, εκδοτικό έργο, προσωπικά αντικείμενα και κυρίως αναμνήσεις καρδιάς.

«Ζωγραφιές της πιο σπάνιας τελειότητος»

Όπως έγραφε ο ίδιος ο Φώτης Κόντογλου στο λεύκωμά του «Η τέχνη του Άθω», τον Νοέμβριο του 1923, «δεν περίμενα να έβρω μια τέχνη τόσο τέλεια μέσα στις εκκλησιές των μοναστηριών. Απ’ όσα είχα διαβάσει για τη βυζαντινή τέχνη είχα λάβει την ιδέα πως η τέχνη ετούτη είναι άξια μικρότερης προσοχής παρά εκείνη της ιταλικής Αναγέννησης. Μα ο καθένας μπορεί να κρίνη απ’ τα λιγοστά κομμάτια που δίνω εδώ πως βρίσκουνται στον Άθωνα ζωγραφιές της πιο σπάνιας τελειότητος όπως λόγου χάρη ο αρχάγγελος Γαβριήλ και ο Μερκούριος του Κατελλάνου.

»Καθόσο, τουλάχιστο, κρίνω εγώ είναι πολύ σπάνιο να τύχη κανένας έργα τεχνουργημένα με μια τέτοια ζωγραφική σοφία και γιομάτα από τόσον έντονο ρυθμό.

»Αυτές τις ζωγραφιές τις σίμωσα μ’ ένα αίσθημα που χρωστιέται σε μια ιδιοσυγκρασία πλασμένη ανάλογα με του βυζαντινού και σε μια αυστηρή χριστιανική ανατροφή.

»Συχνά βρέθηκα στην ανάγκη να επιχειριστώ ένα είδος ανασυγκρότηση να πούμε, γιατί πολλές απ’ αυτές τις θαυμαστές τοιχογραφίες είναι σβυσμένες και ολότελα αξεδιάλυτες. Μα ο θερμός μου πόθος νίκησε το τέλος και κατάφερα να κρατήσω στο χαρτί σχεδόν άρτια, έργα, που το περσότερο μέρος τους μονάχα απ’ το ρέστο μπορεί κανένας να το υποθέσει. Δε θέλω να δώσω στη δουλειά μου μεγαλύτερη αξία απ’ όση έχει. Θέλω μονάχα να πω πως δε ξεσήκωσα απλά τα ωραία αυτά χειροτεχνήματα παρά πως τα διερμήνεψα».

Ώρες λειτουργίας

Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη για το κοινό, ενώ οι ώρες λειτουργίας έχουν ως εξής:

• Δευτέρα, Τετάρτη: 09.00-16.00.
• Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 09.00-20.00.
• Σάββατο: 09.00-15:00.
• Τελευταία είσοδος 30΄ πριν από το κλείσιμο της έκθεσης.
• Κυριακή: κλειστά.

Οργανωμένες ομάδες, εκπαιδευτικές επισκέψεις σχολείων κατόπιν ενημέρωσης στο τηλέφωνο 2310263308.