«Κυρ-Κωστάκη»: Μικρασία, Πόντος, Κρήτη και Αυστραλία σε ένα τραγούδι – Με τον τρόπο του Δημήτρη Θωμαδάκη

Άλλο ένα μελωδικό ενθύμιο Μικράς Ασίας ανέσυρε και ανάρτησε ο λάτρης και ερευνητής του πολιτισμού των αλησμόνητων πατρίδων Δημήτρης Θωμαδάκης – αυτήν τη φορά ένα ενθύμιο που χωρά μέσα του σχεδόν όλες τις όψεις του απανταχού ελληνισμού.

Πρόκειται για το τραγούδι «Κυρ-Κωστάκη», κατεξοχήν κωνσταντινουπολίτικο αλλά πολυαγαπημένο και πολυτραγουδισμένο και στη Σμύρνη, και ευρύτερα σε όλη την Ιωνία της Μικράς Ασίας.

Το ερμηνεύει η χορωδία του Συλλόγου Ρεθυμνίων Μικρασιατών (στο εξαιρετικό CD Μνήμες Ρεθυμνίων Μικρασιατών που κυκλοφόρησε το 2000), και στην ηχογράφηση συμμετέχει με το ούτι του ένας θρύλος της ομογένειας της Αυστραλίας, ο Χρήστος Μπαλτζίδης (ή Μπαλτσίδης).

Γεννημένος το 1925, από πατέρα Μικρασιάτη και μητέρα Πόντια, ο Μπαλτζίδης μετανάστευσε με την οικογένειά του από την Αρετή Λαγκαδά στην Αυστραλία.

Εκεί διέγραψε μακρά και λαμπρή πορεία μέχρι το θάνατό του, το 2017.

Η τελευταία εμφάνισή του ήταν τον Αύγουστο του 2016 –στο πρώτο Φεστιβάλ Ρεμπέτικου της Μελβούρνης–, σε βαθιά γεράματα αλλά πάντα ακμαίος και βιρτουόζος.

Την εποχή δημιουργίας του CD των Ρεθυμνίων Μικρασιατών ο σπουδαίος δεξιοτέχνης βρισκόταν για δύο χρόνια στην Κρήτη, παραδίδοντας μαθήματα στο ούτι.

Όταν του γνωστοποιήθηκε το σχέδιο δημιουργίας του άλμπουμ, προσφέρθηκε να συμμετάσχει αφιλοκερδώς.

Όπως γράφει ο Δ. Θωμαδάκης, «στο “Κυρ-Κωστάκη” ο Μπαλτζίδης δημιουργεί μόνος του τη μουσική εισαγωγή του τραγουδιού με το ούτι του και στη συνέχεια συμμετέχει στην όλη ορχήστρα, μαζί με το άλλο ούτι που αναφέρεται [του Μάρκου Δασκαλάκη]».

^{Το τραγούδι συνοδεύουν ιστορικές και σπάνιες φωτογραφίες και καρτ ποστάλ της δεκαετίας του 1880, από το αρχείο του Δ. Θωμαδάκη}

Κυρ-Κωστάκη
Εμένα με το είπανε, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (Κυριάκος),
εμένα με το είπανε, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (χορωδία),
άνθρωποι μερακλήδες, τα μελιτζανιά να μην τα βάλεις πια (Κυριάκος),
άνθρωποι μερακλήδες, τα μελιτζανιά να μην τα βάλεις πια (χορωδία).

Πως την καλύτερη ζωή, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (Κυριάκος),
πως την καλύτερη ζωή, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (χορωδία),
την κάνουν οι μπεκρήδες, πάπια χήνα μου, να ’χεις το κρίμα μου (Κυριάκος),
την κάνουν οι μπεκρήδες, πάπια χήνα μου, να ’χεις το κρίμα μου (χορωδία).

Ένα καιρό ήμουν άγγελος, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (Κυριάκος),
ένα καιρό ήμουν άγγελος, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (χορωδία),
τώρα αγγελίζουν άλλοι, έλα πέρασε, παίξε και γέλασε (Κυριάκος),
τώρα αγγελίζουν άλλοι, έλα πέρασε, παίξε και γέλασε (χορωδία).

Στη βρύση που ’πινα νερό, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (Κυριάκος),
στη βρύση που ’πινα νερό, κυρ-Κωστάκη έλα κοντά (χορωδία),
τώρα το πίνουν άλλοι, δεν ξαναπερνώ από τούτο το στενό (Κυριάκος),
τώρα το πίνουν άλλοι, δεν ξαναπερνώ από τούτο το στενό (χορωδία).

Τραγουδά ο αείμνηστος Κυριάκος Αμπατζόγλου και επαναλαμβάνει η χορωδία του Συλλόγου Μικρασιατών Ρεθύμνου.

Τα μέλη της χορωδίας Γυναίκες: Μαρίτσα Βοριά-Παναγιωτάκη, Κωνσταντίνα Γωνιωτάκη, Γεωργία Δαμβόγλου-Παυλάκη, Μαρία Δασκαλάκη, Κούλα Κανέλλου-Παπαδομανωλάκη, Ελένη Καρπιδάκη-Σκευάκη, Μαρία Κισσανδράκη, Ειρήνη Κλάδου-Παπαδάκη, Βασιλεία Μαρίνου-Καζαβή, Ζαχαρένια Παπαδάκη, Μαρία Πατάτα, Μαρία Πατάτα-Λιουδάκη, Μαρίνα Πατάτα-Καραδάκη, Δέσποινα Πετρούλη-Δασκαλάκη, Μαρία Σαρηγιάννη-Αλεξανδράκη, Ειρήνη Συσκάκη, Γκορτάνα Τανάσκοβιτς, Βενετία Τσομπανάκη-Σταγάκη, Ευαγγελία Τσομπανάκη-Σταματογιαννάκη, Μαρία Χατζησπύρου-Τσαγκαράκη. Άνδρες: Κυριάκος Αραμπατζόγλου, Αθανάσιος Γιακουμάκης, Κωνσταντίνος Γονιδάκης, Μιχάλης Καραδάκης, Μανόλης Λαμπρίδης, Ισίδωρος Μαρίνος, Σταύρος Μαρίνος, Τάσος Μιχαηλίδης, Ελευθέριος Μιχάλας, Δημήτρης Σολάκογλου, Παρασκευάς Συριανόγλου, Χαράλαμπος Τσομπανάκης.

Παίζουν οι μουσικοί Χρήστος Μπαλτζίδης (ούτι), π. Γεώργιος Τζάβλας (κανονάκι), Γεώργιος Αγγελογιαννάκης (λύρα πολίτικη), Μάρκος Δασκαλάκης (ούτι), Μανόλης Κοντογιάννης (λαούτο), Μανόλης Κυδωνάκης (λαούτο), Αλέξανδρος Μυρωδιάς (ταμπουράς), Δημήτρης Σολακόγλου (κουτάλια), Άρης Συσκάκης (βιολί), και Μανόλης Χριστοδούλου (τουμπελέκι).

Δυο λόγια για (και από) τον Δημήτρη Θωμαδάκη

Με αφορμή την οπτική επένδυση και ανάρτηση στο YouTube ενός άλλου τραγουδιού από το ίδιο άλμπουμ («Το τρεχαντηράκι»), στα δύσκολα χρόνια της πανδημίας, ο εμβριθής Ρεϊζντεριανός είχε μιλήσει για τη δουλειά αυτήν στο ΚρήτηTV.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον καθηγητή Βυζαντινής Μουσικής Ανδρέα Γιακουμάκη, ο οποίος είχε τη συνολική επιμέλεια του CD Μνήμες Ρεθυμνίων Μικρασιατών.

Τις δημιουργίες του, αλλά και σπαράγματα από το πλούσιο φωτογραφικό αρχείο του, ο Δ. Θωμαδάκης αναρτά στη σελίδα «Ενθύμιον Μικράς Ασίας», στο facebook.