Η Θεσσαλονίκη είναι αδιαμφισβήτητα νούμερο ένα όσον αφορά τα ελληνικά γλυκά. Το τσουρέκι, η μπουγάτσα, τα τρίγωνα πανοράματος και τα συροπιαστά είναι μερικές από τις πιο απολαυστικές γλυκές λιχουδιές της βόρειας πόλης.
Θρυλικά παλιά ζαχαροπλαστεία και διάσημα γλυκά είναι κομμάτι της ιστορικής γεωγραφίας στη Θεσσαλονίκη, η οποία αποτελεί σταυροδρόμι μεταξύ ανατολής και δύσης για περισσότερο από μια χιλιετία.
Το αποτέλεσμα είναι ένα διαπολιτισμικό μείγμα και ένα ταξίδι μέσα σε διάφορους κοντινούς δρόμους του φαγητού.
Δέκα από τις πιο γνωστές γευστικές γεύσεις της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνουν την μπουγάτσα, το τρίγωνο πανοράματος, τα τσουρέκια, τον μπακλαβά, το γαλακτομπούρεκο, το εκμέκ, το ριζόγαλο, το καζάν ντιπί, το κιουνεφέ, το μιλφέιγ, το προφιτερόλ, το ταβούκ γκογκού και την τουλούμπα.
Για να εκτιμήσει κανείς τη δημοτικότητα αυτών των γλυκών απολαύσεων, απαιτείται μια αναδρομή στην ιστορία της πόλης.
Η Θεσσαλονίκη, που καθορίζεται από τον αριθμό «2», καθώς ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και το δεύτερο πιο πολυσύχναστο λιμάνι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, είναι σήμερα η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη στην Ελλάδα. Για αιώνες, η σημασία και ο πλούτος του προέρχονται από τη θέση της στη βορειοανατολική γωνιά του Θερμαϊκού κόλπου του Αιγαίου Πελάγους.
Ως αποτέλεσμα, η Θεσσαλονίκη χρησίμευσε ως σημαντικός κόμβος εμπορίου για την Αυτοκρατορία και δελεαστικός στόχος για τις αυξανόμενες οθωμανικές δυνάμεις. Το 1430 ο Οθωμανός Σουλτάνος Μουράτ Β’ κατέκτησε και λεηλάτησε την πλούσια βυζαντινή πόλη.
Οθωμανοί στη Θεσσαλονίκη
Η νίκη είχε βαθιά επίδραση στον πληθυσμό. Ο Μουράτ υποδούλωσε το ένα πέμπτο των πολιτών της Θεσσαλονίκης, ενώ ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων απλώς τράπηκε σε φυγή. Στον απόηχο αυτής της κατάκτησης, Οθωμανοί Μουσουλμάνοι, που συνέρρεαν στην πόλη, ενώθηκαν με αυτούς που είχαν μείνει πίσω.
Εξήντα χρόνια αφότου η Θεσσαλονίκη περιήλθε στην οθωμανική κυριαρχία, ο πληθυσμός της άλλαξε ξανά. Αυτό πιστώθηκε στην επίσημη πολιτική της Ισπανίας υπό τον Φερδινάνδο Β’ και την Ισαβέλλα.
Το 1492 οι Καθολικοί μονάρχες διέταξαν την εκδίωξη όλων των Εβραίων από τα εδάφη τους της Καστίλλης και της Αραγονίας.
Ο Οθωμανός σουλτάνος Βαγιαζήτ Β’ κάλεσε τους εκδιωχθέντες Εβραίους να μετακομίσουν στα εδάφη του, λέγοντας στους αυλικούς του: «Τολμήστε να αποκαλέσετε τον Φερδινάνδο σοφό ηγεμόνα, αυτός που έχει φτωχοποιήσει τη χώρα του και έχει πλουτίσει τη δική μου».
Οι Σεφαραδίτες Εβραίοι στη Θεσσαλονίκη
Πολλοί από τους Ισπανούς Εβραίους που πλημμύρισαν στη Θεσσαλονίκη ήταν καλά μορφωμένοι έμποροι με ένα ευρύ δίκτυο εμπορικών συνδέσεων.
Οι Σεφαραδίτες Εβραίοι της οικογένειας Μπενβενιστέ αποδείχθηκαν εξαιρετικοί πολιτικοί. Χρησιμοποίησαν τον πλούτο τους τους επόμενους αιώνες για να ιδρύσουν βιβλιοθήκες και αργότερα δημόσια πάρκα, προς όφελος της νέας τους πόλης.
Μέσα σε λιγότερο από διακόσια χρόνια, η Θεσσαλονίκη είχε μετατραπεί από βυζαντινή, ανατολική ορθόδοξη, ελληνόφωνη πόλη σε πολυεθνικό, πολυθρησκευτικό, πολύγλωσσο αστικό λιμάνι.
Οι επισκέπτες θαύμαζαν το πολύχρωμο χάος του τόπου, απαριθμώντας τις γλώσσες που ομιλούνται στην πόλη: ελληνικά, τουρκικά, αλβανικά, βουλγαρικά, βλάχικα, γαλλικά, ιταλικά, ρωσικά και αραβικά.
Ο πληθυσμός των Σεφαραδιτών Εβραίων διατήρησε και μιλούσε μια διάλεκτο των Ισπανών του δέκατου έκτου αιώνα που ονομαζόταν Λαντίνο, ενώ οι Εβραίοι Ασκενάζι μιλούσαν γερμανικά, πολωνικά και ρωσικά.
Αν και η οθωμανική διοίκηση καλωσόριζε όλους τους ερχόμενους στην πόλη, στην πραγματικότητα δεν τους αντιμετώπιζε ούτε τους έβλεπε όλους ως ίσους. Επιτρεπόταν στους μη μουσουλμάνους να επιδιώκουν τις δικές τους θρησκείες με ειρήνη, αλλά ήταν αναμφισβήτητα πολίτες δεύτερης κατηγορίας εντός της Αυτοκρατορίας.
Αυτή η ανάμειξη εθνοτήτων, θρησκειών και γλωσσών ρομαντικοποιήθηκε. Οι εντάσεις μεταξύ των πληθυσμών αυξήθηκαν και μειώθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, με ανησυχία για τη συρρίκνωση των φυσικών της συνόρων και με ανησυχία για το μέλλον της, η Οθωμανική Αυτοκρατορία προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις, γνωστές ως Τανζιμάτ, ή αναδιοργάνωση.
Αυτές οι μεταρρυθμίσεις περιλάμβαναν την ίδρυση σχολείων και πανεπιστημίων, τη μεταρρύθμιση του εμπορίου, την κατασκευή σιδηροδρομικών δικτύων, καθώς και την πλήρη νομική ισότητα για τους Οθωμανούς πολίτες ανεξάρτητα από τη θρησκεία τους.
Η Θεσσαλονίκη γίνεται κομμάτι της Ελλάδας
Μέχρι το 1912 ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τη Θεσσαλονίκη από την οθωμανική κυριαρχία και μια αργή, σταθερή έξοδος Βούλγαρων, Εβραίων και Μουσουλμάνων πολιτών μεταμόρφωσε τη Θεσσαλονίκη για άλλη μια φορά.
Μετά την τραγική Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, η οποία άφησε άστεγους 70.000 ανθρώπους – οι περισσότεροι από αυτούς, Εβραίοι – οι ελληνικές Αρχές άλλαξαν την πόλη. Εισήγαγαν φαρδιές λεωφόρους, μεγάλες πλατείες και μεγάλους δρόμους στην κάποτε στρυμωγμένη πόλη.
Στην ανταλλαγή πληθυσμών του 1922 με την Τουρκία, σημαντικό μέρος του μουσουλμανικού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης αναχώρησε στην. Ταυτόχρονα, μια σημαντική εισροή Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου αναγκάστηκε να εγκατασταθεί σε μια άγνωστη χώρα.
Η σύνθεση του πληθυσμού άλλαξε για άλλη μια φορά με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς μέλη της Εβραϊκής Κοινότητας μεταφέρθηκαν σε τρένα για στρατόπεδα συγκέντρωσης, με τη συντριπτική τους πλειονότητα να μην επιστρέφει ποτέ.
Πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς έχουν γράψει για την πλούσια ιστορία της πόλης, συμπεριλαμβανομένης της Βικτώρια Χίσλοπ στο βιβλίο της The Thread. Η ίδια τιμήθηκε πρόσφατα με την τιμητική ελληνική ιθαγένεια για τις υπηρεσίες της στο ελληνικό έθνος. Σε αυτό το έργο, αφηγείται την ιστορία δύο οικογενειών Σεφαραδίτικων Εβραίων των οποίων οι ζωές διασταυρώνονται και συμπλέκονται από ιστορικό ατύχημα.
Πηγή: Greek Reporter, Stacey Harris-Papaioannou
