Η προπαγανδιστική μηχανή της Άγκυρας και τα αγγλόφωνα τουρκικά μέσα ενημέρωσης δεν χάνουν ευκαιρία να διατυμπανίσουν την τεχνολογική ανωτερότητα και την αποτελεσματικότητά των μη επανδρωμένων Bayraktar-ΤΒ2 στο πεδίο της μάχης.
Πόσο αποτελεσματικά είναι όμως στην πραγματικότητα τα τουρκικά UAV; Σύμφωνα με έρευνα του αναφορά του ΟΗΕ, τη Ρωσία και τους ίδιους τους Τούρκους αξιωματούχους, όχι και τόσο.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Τα εν λόγω drone κατασκευάζονται από την εταιρεία Baykar, που διευθύνεται από τον Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, γαμπρό του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν . Το δηλωμένο κεφάλαιο της εταιρείας ήταν μόλις 7 εκατομμύρια τουρκικές λίρες (523.000$) σύμφωνα με την κατάθεση εμπορικού μητρώου που έγινε στις 17 Ιανουαρίου 2022.
Η εταιρεία έχει συνάψει σημαντικές συμβάσεις με την τουρκική κυβέρνηση καθώς και με ξένες χώρες λόγω της σημαντικής υποστήριξης που λαμβάνει από τον Τούρκο πρόεδρο, ο οποίος ασκεί πιέσεις για την πώληση drones στις Τουρκικές ένοπλες δυνάμεις καθώς και σε άλλες χώρες.
Οι χώρες που έχουν παραλάβει το σύστημα είναι η Ουκρανία, η Πολωνία, το Κατάρ, το Κιργιστάν, το Καζακστάν, η Αιθιοπία και το Αζερμπαϊτζάν.
Ρώσοι και ΟΗΕ καταρρίπτουν το αφήγημα του «επαναστατικού» drone
Σύμφωνα με την έκθεση που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για τη Λιβύη στις 8 Μαρτίου 2021, τα TB-2 «καταστράφηκαν εύκολα από το σύστημα αεράμυνας Pantsir S-1», το οποίο παρασχέθηκε στους Λίβυους αντάρτες, αρχικά από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και αργότερα από τη Ρωσία.
Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ διαπίστωσαν επίσης ότι τα τουρκικά drone «ήταν ευάλωτα σε επίθεση εδάφους όταν βρίσκονταν στις βάσεις τους, στα αεροδρόμια της Τρίπολης και της Μισράτα».
O αριθμός των drone που έχασε η Τουρκία κατά τη διάρκεια των μαχών στη Λιβύη δεν αποκαλύφθηκε ποτέ, όμως υπήρξαν τουλάχιστον τρεις επιβεβαιωμένες καταρρίψεις μόνο τον Ιούνιο του 2019. Ο ΟΗΕ πιστεύει ότι ο αριθμός ήταν αρκετά μεγαλύτερος, κάτι που εξηγεί το λόγο για τον οποίο η Τουρκία έστειλε δεκάδες επιπλέον drones για να αντισταθμίσει τις απώλειες.
Η Άγκυρα χρειάστηκε να εισαγάγει πολλά επιπρόσθετα στοιχεία στο πεδίο, για να εξουδετερώσει την απειλή των Pantsir, αναπτύσσοντας πυροβόλα Fırtına χιλιοστών και συστήματα πολλαπλής εκτόξευσης πυραύλων T-122 Sakarya. Παράλληλα έπρεπε να παρέχει κάλυψη αεράμυνας από πολεμικά πλοία και συστήματα μικρής εμβέλειας Korkut.
Η δυναμική του πεδίου άλλαξε γρήγορα όταν η Ρωσία ανέπτυξε αεροσκάφη Mig-29A και Su-24 για την υποστήριξη του Χαλίφα Χάφταρ και όταν παρέδωσε τα συστήματα εδάφους-αέρος Pantsir S-1 στα χέρια των ικανών Ρώσων μισθοφόρων που προσέλαβε ο Λίβυος στρατάρχης.
Οι Ρώσοι συνειδητοποίησαν ότι τα TB-2 αντιμετωπίζονται εύκολα σε έναν συμβατικό πόλεμο με τη χρήση των συστημάτων anti-drone, τα οποία ανέπτυξαν χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν στη Λιβύη, τον Καύκασο και τη Συρία.
Κατέληξαν επίσης στο συμπέρασμα ότι ένας συνδυασμός ισχυρής άμυνας ηλεκτρονικού πολέμου, ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και αντιαεροπορικών συστημάτων επαρκεί για να εξουδετερώσει τις επιθέσεις τους κατά των ρωσικών δυνάμεων ή των συμμάχων τους σε μια μελλοντική σύγκρουση.
Οι Τούρκοι «έπνιξαν» τα προβλήματα των Bayraktar
Το Nordic Monitor δημοσίευσε ένα εμπιστευτικό έγγραφο το 2019 αποκαλύπτοντας τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα τουρκικά UAV που τεκμηριώθηκαν από αξιωματικούς πεδίου και υποβλήθηκαν στο Γραφείο του Γενικού Επιτελείου. Σύμφωνα με το έγγραφο, τα προβλήματα συμπεριλάμβαναν αδυναμίες επικοινωνίας μεταξύ τερματικών δεδομένων εδάφους και τα αεροσκάφη.
Επίσης η ανάλυση κατέστησε σαφές ότι τα επιθυμητά αποτελέσματα δεν μπορούσαν να επιτευχθούν, λόγω συνεχών δυσλειτουργιών και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είχαν επηρεάσει αρνητικά τη στρατιωτική επιτήρηση και τις επιθετικές δυνατότητες της χώρας.
Η απόρρητη έκθεση συντάχθηκε από τον λοχαγό Γκοκάν Ντουλγκερίλ, αξιωματικό πληροφοριών, και υπογράφηκε από τον διοικητή της φρουράς της Μαλάτια, υποστράτηγο Αβνί Ανγκούν. Φυσικά δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ και τα προβλήματα κρύφτηκαν κάτω από το χαλί με εντολή του Τούρκου προέδρου.
Εν τω μεταξύ, ο στρατηγός Ανγκούν πλήρωσε τεράστιο τίμημα για την τεκμηρίωση προβλημάτων με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar. Συνελήφθη το 2016 και φυλακίστηκε με ψευδείς κατηγορίες.
H αντίδραση της διεθνούς κοινότητας
Η Τουρκία δέχτηκε σφοδρή κριτική για τη χρήση και την πώληση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δέχθηκε την καταδίκη από διεθνείς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Καναδάς το 2020 ανέστειλε και αργότερα μπλόκαρε τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, μετά από έρευνα που διαπίστωσε ότι η καναδική τεχνολογία είχε χρησιμοποιηθεί σε μια ένοπλη σύγκρουση.
Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν ανησυχία και σε δεκάδες Αμερικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι κάλεσαν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αναστείλει τις άδειες εξαγωγής για τεχνολογία αμερικανικών drones στην Τουρκία, εν αναμονή επίσημης έρευνας για τον αποσταθεροποιητικό ρόλο των προγραμμάτων UAV της Άγκυρας σε πολλά μέρη του κόσμου.
«Η δυνατότητα αυτών των drones να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τα σημεία ανάφλεξης στον Καύκασο, τη Νότια Ασία, την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική είναι πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί», ανέφεραν σε επιστολή τους 27 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ στον Άντονι Μπλίνκεν, τον περασμένο Αύγουστο.
Τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από το πεδίο της μάχης στο Αρτσάχ, επιβεβαίωσαν ότι τα Bayraktar περιέχουν εξαρτήματα και τεχνολογία από αμερικανικές εταιρείες και τις θυγατρικές τους. «Η συνεχιζόμενη παροχή τέτοιας τεχνολογίας παραβιάζει τους νόμους για τον έλεγχο των εξαγωγών όπλων και να παραβιάζει τις κυρώσεις CAATSA που έχει επιβάλει το Κογκρέσο στην Τουρκία και ειδικότερα στην Savunma Sanayii Başkanlığı (Τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών)», ανέφερε η επιστολή.
Η Τουρκία έχει προσπαθήσει να αντικαταστήσει τα εισαγόμενα ανταλλακτικά για τα drones της με εξαρτήματα εγχώριας κατασκευής με περιορισμένο βαθμό επιτυχίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για τις εξαγωγές της Τουρκίας για το 2021 που ανακοινώθηκαν από τη Συνέλευση Τούρκων Εξαγωγέων στις αρχές Δεκεμβρίου, οι πωλήσεις όπλων της Τουρκίας έφτασαν σε επίπεδο ρεκόρ, με τη μεγαλύτερη αύξηση πωλήσεων να σημειώνεται στις αφρικανικές χώρες. Η Αιθιοπία χρησιμοποίησε τουρκικό drone τον Ιανουάριο σε μια επίθεση που σκότωσε τουλάχιστον 59 πολίτες που βρίσκονταν σε καταφύγιο σε σχολείο του Τιγκρέι, σύμφωνα με την Washington Post στις 7 Φεβρουαρίου 2022.
Υπολείμματα όπλων που ανασύρθηκαν από τον τόπο της επίθεσης έδειξαν εσωτερικά εξαρτήματα και διαμορφώσεις βιδών που ταίριαζαν με εικόνες τουρκικής κατασκευής πυρομαχικών MAM-L.
Οι MAM-L συνδυάζονται αποκλειστικά με το Bayraktar TB-2.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν κριτική από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και μια προειδοποίηση από τα Ηνωμένα Έθνη ότι μπορεί να συνιστούν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
