Στις 14 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Τι ακριβώς, όμως, γιορτάζουμε την ημέρα αυτή;
Το 326, επί βυζαντινών χρόνων, η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου Αυγούστα Ιουλία Φλαβία Ελένη, μετέβη στους Αγίους Τόπους για να φέρει στο φως τα διάφορα μέρη στα οποία έζησε και δίδαξε ο Ιησούς Χριστός.
Στα Ιεροσόλυμα και τους ιερούς τόπους η ίδια πραγματοποίησε μεγάλες ανασκαφές. Στόχος της ήταν να βρεθούν οι τόποι της Σταύρωσης και της Ανάστασης στο λόφο του Γολγοθά.
Η Αυγούστα Ιουλία Φλάβια Ελένη έγινε τελικά η Αγία Ελένη και βρήκε τον Τίμιο Σταυρού.
Και για ποιο λόγο στην εκκλησία μυρίζει βασιλικό; Όταν βρέθηκε η τοποθεσία του Τιμίου Σταυρού, στην περιοχή εκείνη φύτρωνε βασιλικός, ο οποίος χάριζε το ιδιαίτερο άρωμα του σε όλη τη φύση.
Στις ανασκαφές βρέθηκαν τρεις σταυροί, του Κυρίου και των δύο ληστών.
Στη θέση που βρέθηκαν οι σταυρού, υπήρχε από 135, επί του αυτοκράτορα Αδριανού, ο ναός της Αφροδίτης, ο οποίος χτίστηκε μετά τη δεύτερη καταστροφή της Ιερουσαλήμ. Η Αγία Ελένη, αφού διέταξε να τον γκρεμίσουν, έχτισε στη θέση του τον περικαλλή Ναό της Αναστάσεως, ο οποίος αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του Χριστιανισμού.
Ο Σταυρός του Κυρίου παραδόθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο, ο οποίος τον τοποθέτησε στο ναό της Αναστάσεως στις 14 Σεπτεμβρίου 335.
Η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
Η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού σχετίζεται με τους Βυζαντινοπερσικούς Πολέμους (602-628). Το 614 οι Πέρσες κυρίευσαν την Παλαιστίνη, και αφού λεηλάτησαν και κατέστρεψαν τα ιερά προσκυνήματα του Χριστιανισμού, πήραν μαζί τους ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό.
Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος, μετά την οριστική νίκη του εναντίον των Περσών το 628, ανέκτησε το ιερό σύμβολο της Χριστιανοσύνης και το μετέφερε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη στις 14 Σεπτεμβρίου του 629, όπου αποτέλεσε μέρος του θριάμβου του και στη συνέχεια στα Ιεροσόλυμα.
Για αυτούς τους λόγους γιορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού με ιδιαίτερη λαμπρότητα κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου.
Στις εκκλησίες ψάλλεται, μεταξύ άλλων, το πασίγνωστο απολυτίκιο «Σώσον Κύριε τον λαόν σου», και στους πιστούς μοιράζονται κλώνοι βασιλικού, εκκλησιαστική συνήθεια που πηγάζει από την παράδοση ότι στο μέρος που βρέθηκε ο Τίμιος Σταυρός είχε φυτρώσει το αρωματικό αυτό φυτό. Η Εκκλησία επιτάσσει την ημέρα αυτή αυστηρά νηστεία.
