Η μορφή ενός «φαντάσματος» της νεότερης ελληνικής ιστορίας, μιας σημαντικότατης προσωπικότητας που κατασκεύασε τους πρώτους ελληνικούς χάρτες μετά το 1821, αποκαλύφθηκε στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο πλαίσιο των εγκαινίων επετειακής έκθεσης χαρτών για τα 130 χρόνια της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού (ΓΥΣ).
Και το όνομα αυτού: Αλέξανδρος Νικολάου Μαυροκορδάτος.
Δεν πρόκειται για τον διάσημο πρωταγωνιστή της Επανάστασης του 1821, που στον πίνακα του Πέτερ φον Ες εμφανίζεται να υπερασπίζεται το Μεσολόγγι κρατώντας στο δεξί του χέρι έναν χάρτη. Πρόκειται για τον ομώνυμο εγγονό του, ο οποίος γεννήθηκε το 1862 και πέθανε το 1895, σε ηλικία μόλις 33 ετών. Κάπου μέσα στη σύγχυση της συνωνυμίας και μεταξύ των εκατομμυρίων λέξεων που έχουν γραφτεί σε βιβλία και διαδίκτυο για τον Μαυροκορδάτο του 1821, κρύφτηκε επιμελώς η ιστορία την οποία αποκάλυψε η συστηματική έρευνα του ΑΠΘ.
Μια νεκρολογία, μια λεπτομερής ανταπόκριση σε γαλλόφωνη εφημερίδα, ένα «μαυσωλείο» δίπλα στη σιδηροδρομική γραμμή του Νέστου, ένας τάφος στον ιστορικό ναό Τιμίου Προδρόμου Καβάλας κι ένας ατυχής πόλεμος αποτέλεσαν για τους ερευνητές του Εργαστηρίου Χαρτογραφίας και Γεωγραφικής Ανάλυσης ΑΠΘ και της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης ΑΠΘ τα «κλειδιά» στο κυνήγι του θησαυρού της νέας γνώσης, όπου έφτασαν με οδηγό (ως εμβληματικό έργο και σημείο αναφοράς) έναν από τους σημαντικότερους –βάσει της συμβολής του στην έκβαση ιστορικών γεγονότων– χάρτες, που απεικονίζει τμήμα της Θεσσαλίας: τον περίφημο «Χάρτη Μαυροκορδάτου».
(Πατήστε πάνω στο χάρτη για να τον δείτε σε πλήρη ανάλυση)
Αυτόν για τον οποίο μετά τον «ατυχή πόλεμο», στον οποίο η χώρα πήγε χωρίς σύγχρονους χάρτες, ο διάδοχος του θρόνου Κωνσταντίνος και αντιστράτηγος αρχηγός του Στρατού Θεσσαλίας το 1898 στον απολογισμό λέει: «Ο Χάρτης, όστις πραγματικάς προσέφερεν υπηρεσίας κατά την εκστρατείαν ταύτην, είναι ο του κεντρικού τμήματος της Θεσσαλίας υπό του ανθυπολοχαγού Α. Μαυροκορδάτου εκπονηθείς· ο χάρτης ούτος είναι ακριβέστατος και εις τας ελαχίστας αυτού λεπτομερείας, εύκολος εις την ανάγνωσιν, είναι ο μόνος, όστις εχρησιμοποιήθη διά την παράταξιν εις Φάρσαλον, την υποχώρησιν εις Δομοκόν…».
Ο διάδοχος Κωνσταντίνος, όταν το 1897 είχε ηγηθεί του «ατυχούς πολέμου», ήταν 30 ετών, και ο Αλέξανδρος Νικολάου Μαυροκορδάτος είχε πεθάνει μόλις πριν τρία χρόνια.
Τα στοιχεία που έφερε στο φως η ακαδημαϊκή έρευνα παρουσίασε ο ομότιμος καθηγητής Ανωτέρας Γεωδαισίας και Χαρτογραφίας του ΑΠΘ Ευάγγελος Λιβιεράτος, επιμελητής της φέρουσας τον τίτλο «1889-2019: Αποτυπώσαμε το παρελθόν, χαράσσουμε το μέλλον» έκθεσης της ΒΚΠ-ΑΠΘ και της ΓΥΣ, με τη συνεργασία του ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ, που εγκαινίασε ο πρύτανης του ΑΠΘ καθηγητής Νίκος Παπαϊωάννου.
Διαβάστε περισσότερα εδώ.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Σμαρώ Αβραμίδου.
