Μια από τις κινηματογραφικές επιτυχίες των περασμένων ετών ήταν η ταινία Μνημείων Άνδρες (Monuments Men), σε σκηνοθεσία του Τζορτζ Κλούνεϊ, η οποία αφορούσε τη δράση μιας ομάδας ειδικών του αμερικανικού στρατού για τη διάσωση έργων τέχνης που είχαν λεηλατήσει από τις κατεχόμενες χώρες οι Ναζί. Τότε, 350 ειδικοί είχαν φορέσει στρατιωτική στολή και στο διάστημα 1943-1951 είχαν διασώσει, καταγράψει και συντηρήσει τέσσερα από τα πέντε εκατομμύρια των καλλιτεχνικών θησαυρών που είχαν κλέψει από τους νόμιμους ιδιοκτήτες τους τα στρατεύματα του Χίτλερ.
Μάλιστα, δύο από τα μέλη αυτής της ειδικής ομάδας είχαν χάσει τη ζωή τους σε αυτήν την επιχείρηση.
Αυτές τις μέρες το Πεντάγωνο αποφάσισε να συνεργαστεί με το γνωστό Ινστιτούτο Smithsonian της Ουάσινγκτον για να συστήσει μια νέα εκδοχή της ομάδας. Θα πρόκειται για άνδρες και γυναίκες που ανήκουν στις εφεδρείες του στρατού και είναι διευθυντές μουσείων, επιμελητές εκθέσεων, αρχαιολόγοι, αρχειοθέτες και άλλες ειδικότητες ων ουκ έστι αριθμός. Αυτοί οι ειδικοί θα έχουν ως κέντρο επιχειρήσεων το στρατόπεδο του Φορτ Μπραγκ στη Βόρεια Καρολίνα και η ομάδα θα ανήκει στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πολιτικών και Ψυχολογικών Υποθέσεων του στρατού.
Η ανάγκη για τη σύσταση τέτοιας ομάδας υπαγορεύθηκε από την πρόσφατη πολεμική εμπειρία των ΗΠΑ, των οποίων οι δυνάμεις ενεπλάκησαν σε επιχειρήσεις σε χώρες που διέθεταν πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, από τις αρχαιότερες στον παγκόσμιο πολιτισμό. Μολαταύτα, όπως συνέβη στο Ιράκ το 2003 και στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βαγδάτης, οι αμερικανικές δυνάμεις δεν κατέστη δυνατό να διασώσουν τα αρχαία μνημεία από καταστροφές.
«Κατά τη διάρκεια μιας σύρραξης, η καταστροφή εμβληματικών μνημείων ή η λεηλασία έργων τέχνης δεν αποτελούν μόνο απώλεια υλικών αντικειμένων. Αντιστοιχούν, επίσης, σε στέρηση της ανθρωπότητας από τη γνώση, σβήνει την ιστορία και την ταυτότητα ενός λαού. Η συνεργασία του Smithsonian και του αμερικανικού στρατού έχει στόχο να αποτρέψει αυτά τα ηθικά και νομικά εγκλήματα πολέμου» τονίζει ο Ρίτσαρντ Κούριν, ανθρωπολόγος στο Smithsonian.
Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας New York Times, ο έφεδρος συνταγματάρχης Σκοτ ΝτεΤζέσι, που είναι ζωγράφος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνιας, ενώ επιπλέον είναι παλαίμαχος των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, δήλωσε πως η αποστολή αυτής της ομάδας δεν πρόκειται να είναι το κυνήγι των λεηλατημένων έργων τέχνης, όπως στην ταινία. Αντίθετα, θα δρα ως ενδιάμεσος ανάμεσα στα στρατιωτικά επιτελεία του αμερικανικού στρατού και τις τοπικές Αρχές στις εμπόλεμες ζώνες, προκειμένου να προστατεύεται η πολιτιστική κληρονομιά στις περιοχές των συγκρούσεων, ενώ θα συμβάλλει και στην αποκατάσταση της κοινωνίας των πολιτών σε αυτές.
Οι υπεύθυνοι του προγράμματος ενημέρωσαν πως οι εργασίες για τη σύνθεση της ομάδας θα ξεκινήσουν στο Smithsonian από τον Μάρτιο του ερχόμενου έτους, και ευελπιστούν πως μέσα σε λίγο καιρό θα είναι σε θέση να έχουν αναπτύξει στο πεδίο περίπου 25 στελέχη.
Καθώς θα πρόκειται για στελέχη σε εφεδρία, η ομάδα δεν θα είναι ανεπτυγμένη διαρκώς στις εμπόλεμες ζώνες, αλλά θα προσκολλάται σε στρατιωτικές μονάδες που δραστηριοποιούνται σε αυτές. «Η τελική ιδέα είναι να εντοπίζουμε ποιοι τόποι δεν θα βομβαρδίζονται ή δεν θα πρέπει να σταθμεύουν άρματα μάχης σε αυτούς», ανέφερε ο αντισυνταγματάρχης Τιμ Πιούμπρικ –βετεράνος του Πολέμου στον Κόλπο–, ο οποίος μαζί με τον ΝτεΤζέσι επέστρεψαν από ένα σεμινάριο με την αντίστοιχη μονάδα του βρετανικού στρατού για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Γιώργης-Βύρων Δάβος.
