Του Michael Rubin, commentarymagazine.com.
Το F-35 Joint Strike Fighter είναι η εναέρια πλατφόρμα νέας γενιάς για την πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ, το πολεμικό ναυτικό και τους πεζοναύτες. Η Lockheed-Martin, η οποία κατασκευάζει το F-35, το περιγράφει ως «μαχητικό 5ης γενιάς, συνδυάζοντας την προηγμένη απόκρυψη (stealth) με ταχύτητα και ευελιξία, πλήρως ενοποιημένες πληροφορίες των αισθητήρων, λειτουργίες δικτύου και προηγμένη υποστήριξη». Για διπλωματικούς λόγους, αλλά και για να προωθήσει τις πωλήσεις, η Lockheed-Martin ανέθεσε την παραγωγή πολλών εξαρτημάτων του F-35 σε εργοστάσια στο εξωτερικό.
Πολλοί εταίροι του προγράμματος –η Αυστραλία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία, για παράδειγμα– είναι συνεπείς σύμμαχοι των ΗΠΑ.
Η Τουρκία, ωστόσο, είναι επίσης μέρος της κοινοπραξίας εννέα χωρών που παράγει το αεροπλάνο, γεγονός που δίνει στην Τουρκία πρόσβαση στην τεχνολογία του F-35. «Ως εταίροι του προγράμματος, οι τουρκικές βιομηχανίες είναι πιθανό να γίνουν προμηθευτές του παγκόσμιου στόλου των F-35 καθόλη τη διάρκεια ζωής του προγράμματος. Συνολικά, οι βιομηχανικές δυνατότητες F-35 για τις τουρκικές εταιρείες αναμένεται να φτάσουν τα 12 δισ. δολάρια», εξηγεί ο ιστότοπος του αεροσκάφους. «Η Τουρκία σχεδιάζει να αγοράσει 100 F-35A της έκδοσης συμβατικής απογείωσης και προσγείωσης. Τα αξεπέραστα τεχνολογικά του συστήματα και οι μοναδικές δυνατότητες stealth διασφαλίζουν ότι το F-35 θα είναι το μέλλον της τουρκικής εθνικής ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες».
Αλλά είναι ασφαλές το F-35 με την Τουρκία; Τα τελευταία χρόνια, η τουρκική κυβέρνηση έχει διαρρεύσει άκρως διαβαθμισμένες πληροφορίες στους αντιπάλους της Αμερικής, σε ξεσπάσματα διπλωματικής πίεσης. Πίσω στο 2013, για παράδειγμα, η Τουρκία διέρρευσε στους Ιρανούς την ταυτότητα ισραηλινών κατασκόπων στο Ιράν. Ο Danny Yatom, πρώην επικεφαλής της Mossad, δήλωσε στο USA Today ότι το περιστατικό θα βλάψει τις προσπάθειες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών «γιατί θα είμαστε πολύ πιο απρόθυμοι να δουλέψουμε μέσω της Τουρκίας, επειδή θα φοβούνται ότι η πληροφορία θα διαρρεύσει στο Ιράν … Θεωρούμε ότι οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν [από το Ισραήλ] μέσω της Τουρκίας, δεν πήγαν μόνο στο Ισραήλ, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Βίντεο-χρονοδιάγραμμα σημαντικών σταδίων στην κατασκευή του F-35A Lightning II (πηγή: lockheedmartin.com)
Στις 19 Ιουλίου, το Πεντάγωνο επέκρινε το κυβερνητικό πρακτορείο ειδήσεων της Τουρκίας για την αποκάλυψη δέκα κρυφών αμερικανικών βάσεων στη Συρία, κατά τρόπο που να επιτρέπει τόσο στο Ισλαμικό Κράτος, όσο και στις δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ιράν να στοχοποιήσουν Αμερικανούς. Το Bloomberg ανέφερε ότι η διαρροή περιέχει επίσης λεπτομερείς διαδρομές παροχής βοήθειας και τον εξοπλισμό που είναι αποθηκευμένος σε κάθε μία βάση. Και τα δύο αυτά γεγονότα εγείρουν σοβαρά ερωτήματα, σχετικά με το αν μπορεί να εμπιστευτεί κανείς την Τουρκία με το F-35, ιδίως λόγω των αυξανόμενων στρατιωτικών και διπλωματικών σχέσεων της Τουρκίας με τη Ρωσία, καθώς και της πρόσφατης συνεργασίας με την Κίνα.
Το υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου ανησυχεί ορθώς για τις επιπλοκές ασφάλειας, που ενέχει ένα σχέδιο συντήρησης των F-35 στην Τουρκία, αλλά αυτή η ανησυχία θα πρέπει να είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Θα πρέπει άραγε να παραλάβει η Τουρκία τα F-35 και, στο βαθμό που το πρόγραμμα βασίζεται σε τουρκικά εργοστάσια, μήπως είναι καιρός να στηθεί γρήγορα ένα Σχέδιο Β; Αλλιώς μπορεί να σπαταληθούν τα δισεκατομμύρια δολάρια που έχουν ήδη δαπανηθεί για το πρόγραμμα, κινδυνεύοντας να δοθεί η δυνατότητα στον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να εκβιάζει τη Δύση και ενδεχομένως να καταλήξει η τελειότερη στρατιωτική τεχνολογία της Αμερικής στα γραφεία του Κρεμλίνου.
Σχόλιο: Λόγω του γεγονότος οτι η Τουρκία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος πελάτης του F-35, πίσω μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένα Βασίλειο, με 100 έως 120 αεροσκάφη, δύσκολα θα καταλήξουν οι ΗΠΑ σε τέτοιο εμπάργκο. Μία τέτοια απαγόρευση, θα έριχνε τελειωτικά την Τουρκία στην αγκαλιά της Ρωσίας. Πιό πιθανό μοιάζει να βγει από τη μέση κάποιος άλλος…
Παρόλα αυτά, ο σκεπτικισμός που αρχίζει και επικρατεί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, είναι μία καλή είδηση για την Ελλάδα, η οποία, συγκρινόμενη με την Τουρκία, θα μπορούσε να επιδιώξει την απόκτηση οπλισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες, βγαίνοντας έτσι από το αυτοεμπάργκο της, που της επέβαλλαν κάποιοι γιά λόγους πολιτικής σκοπιμότητας. Άλλοι επιλέγουν το βούτυρο και άλλοι τα κανόνια…
- Μετάφραση-Σχόλιο: Στέργιος Σεβαστιάν.
- Ο Michael Rubin είναι Αμερικανός, αναλυτής στο American Enterprise Institute.
