Είναι ένα από τα πιο σημαντικά μεσαιωνικά ποιήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και εθνικό ποίημα της Γεωργίας. Ο Ιππότης με δέρμα τίγρη, το έργο του Σότα Ρουσταβέλι, γράφτηκε τον 12ο αιώνα και έχει μεταφραστεί στις γλώσσες όλων των χωρών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, σχεδόν σε όλες της Ευρώπης και σε πολλές της Ασίας. Μετά από μια… περιπέτεια που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα, το εμβληματικό αυτό έργο παραδίδεται στο ελληνικό κοινό.
Η μετάφρασή του στα ελληνικά έγινε από τον καθηγητή Μανώλη Μηταφίδη από το Σοχούμι της Γεωργίας, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 1974, και χρειάστηκε να φτάσουμε στο 2016 προκειμένου να γίνει η έκδοσή του σε 200 συλλεκτικά αντίτυπα 350 σελίδων με 15 πρωτότυπες γκραβούρες.
Η πρωτοβουλία ανήκε στον εγγονό του μεταφραστή, Γρηγόρη Κυριάκου, και συνέπεσε με την 800ή επέτειο από τη γέννηση του Σότα Ρουσταβέλι.
«Αισθανόμουν προσωπικό χρέος αλλά και χρέος απέναντι στον απανταχού ελληνισμό και στη φιλία των δύο λαών, Ελλήνων και Γεωργιανών», εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γρηγόρης Κυριάκος. Ακόμα τόνισε ότι όσοι γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στη Γεωργία ήξεραν από μικροί τον Ιππότη με δέρμα τίγρη. Ο εγγονός του μεταφραστή ήρθε στην Ελλάδα το 1990, την περίοδο των έντονων συγκρούσεων Αμπχάζιων και Γεωργιανών που οδήγησαν σε πόλεμο. «Φεύγαμε μόνο με κάποιες βαλίτσες προκειμένου να σώσουμε τα παιδιά μας από το μίσος και το χάος που είχαν καταλάβει την πόλη, όπου κάποτε άνθιζε ο ελληνισμός», θυμάται.
Ο Μανώλης Μηταφίδης (φωτ. αριστερά) υπήρξε μια χαρισματική προσωπικότητα. Είχε συνεισφέρει σημαντικά στην εκπαιδευτική και πολιτιστική ανάπτυξη των Ελλήνων που κατοικούσαν στο Σοχούμι βοηθώντας τους να γνωρίσουν τη ρωσική λογοτεχνία και ποίηση. Παράλληλα, μάθαινε την ελληνική γραμματεία στο ρωσικό κοινό. Μεταφραστής θεατρικών έργων και σκηνοθέτης έργων αρχαίας τραγωδίας αρθρογράφησε και στην ελληνική εφημερίδα της Αμπχαζίας Κόκινος Καπνάς.
Όταν το 1956 γύρισε στο Σοχούμι από την εξορία στο Καζακστάν ανακάλυψε ότι η πλούσια βιβλιοθήκη του την οποία είχε εμπιστευτεί σε γείτονες είχε κάνει φτερά. Έργο ζωής του ήταν ο Ιππότης με δέρμα τίγρη το οποίο δεν ευτύχησε να δει τυπωμένο. Το πρώτο «δοκιμαστικό» έφτασε μόλις την ημέρα της κηδείας του. Σήμερα, μετά τον ξεριζωμό της οικογένειας και τη λεηλασία του σπιτιού της, βρίσκεται στην Αγία Πετρούπολη. «Ήταν ο ξάδερφος μου αυτός που κατάφερε να το σώσει από το χάος του πολέμου», σημειώνει ο εγγονός.
Μιας και κανείς εκδοτικός οίκος δεν ενδιαφέρθηκε να εκδώσει το έργο, ο Γρηγόρης Κυριάκος ανέλαβε ο ίδιος την έκδοση. Η παρουσίαση έγινε στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, σε μια εκδήλωση υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Γεωργίας στην Ελλάδα.
Γρηγόρης Κυριάκος (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Σοφία Προκοπίδου)
Στην εισαγωγή του βιβλίου ο ίδιος ο Μανώλης Μηταφίδης γράφει: «Στη δημιουργία του Ρουσταβέλι ο ελληνικός πολιτισμός που ερχόταν οπό τη Δύση συγχωνεύτηκε με τη φιλοσοφική και λογοτεχνική σκέψη της Αραβίας και της Περσίας που ερχόταν από την Ανατολή. Η κύρια ιδέα, που αποτελεί τη βάση στο ποίημα του Ρουσταβέλι, είναι η αιωνιότητα και ο θρίαμβος του καλού και το πρόσκαιρο και ο περαστικός χαρακτήρας του κακού. Οι ήρωες του Ρουσταβέλι αγωνίζονται για το καλό, σαν όρο της ευτυχίας».
