Έχοντας την… ατυχία να γεννηθούν Αρμένιοι και Έλληνες αρκετοί ήταν οι καλλιτέχνες στην Τουρκία που στο παρελθόν επέλεξαν να αλλάξουν το όνομά τους για να μπορέσουν να σταθούν και να σταδιοδρομήσουν στο χώρο των Τεχνών σε μια χώρα που ποτέ δεν υπήρξε φιλική με το διαφορετικό.
Κάποιοι από αυτούς, με το πέρασμα του χρόνου αποκάλυψαν την αλήθεια άλλοι περιφρούρησαν το μυστικό ακόμα και μετά θάνατο.
Ο Αϊχάν Ισίκ, γράφει το Armenian Weekly, υπήρξε ένας από τους πιο αγαπητούς Τούρκους ηθοποιούς τις δεκαετίες του ΄50 και του ΄60. Ήταν επίσης παραγωγός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος, τραγουδιστής και ζωγράφος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο τουρκικός λαός τον αποκαλούσε «ο βασιλιάς χωρίς στέμμα».
Ένας βασιλιάς που έπρεπε να αλλάξει το όνομά του επειδή «ήταν πολύ αρμενικό» για να μπορέσει να κάνει καριέρα στον χώρο της υποκριτικής.
Οι γονείς του είχαν καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, ενώ ο ίδιος γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1926. Ο Αϊχάν έχασε τον πατέρα του σε ηλικία έξι ετών. Τότε η οικογένειά του μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη, όπου σπούδασε στην Κρατική Ακαδημία Καλών Τεχνών. Αρχικά εργάστηκε ως ζωγράφος και γραφίστας, ενώ πέρασε και από πολλά περιοδικά της Πόλης.
Αϊχάν Ισίκ
Σύμφωνα με τη βιογραφία του, ήταν η επιμονή και η ενθάρρυνση του αρχισυντάκτη του περιοδικού Yildiz που τον έπεισαν να πάρει μέρος σε διαγωνισμό υποκριτικής που διοργάνωνε το περιοδικό. Όμως πριν δηλώσει συμμετοχή τον απασχόλησε το επώνυμό του: Ισιγιάν. Πώς θα έπαιρνε μέρος στον διαγωνισμό με ένα τόσο αρμενικό όνομα; Το άλλαξε λοιπόν και υιοθέτησε το τουρκικό: Ισίκ. Τελικά έκανε μεγάλη καριέρα στον χώρο των τεχνών και έγινε ζωντανός θρύλος του τουρκικού σινεμά. Πέθανε το 1979 σε ηλικία 50 ετών, προκαλώντας σοκ σε οικογένεια, φίλους και θαυμαστές. Την αρμενική καταγωγή του είχε αποκαλύψει τότε ένας άλλος γνωστός Αρμένιος ηθοποιός, ο Νουμπάρ Τερζιγιάν που έκανε καριέρα χωρίς να αλλάξει το όνομά του.
Όντας συντετριμμένος από το θάνατο του Ισίκ, ο οποίος τον αποκαλούσε «πατέρα», έγραψε ένα κείμενο προς δημοσίευση στην εφημερίδα «Hurriyet» που ενόχλησε την οικογένεια του Ισίκ καθώς μπορούσε να παρεξηγηθεί και να πιστέψουν όλοι ότι ήταν αρμενικής καταγωγής.
«Γιε μου Αϊχάν, αυτός ο κόσμος είναι εφήμερος. Ο θάνατος είναι η μοίρα όλων μας. Αλλά δεν πέθανες. Για εμάς ζεις στις καρδιές μας και στις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων που άφησες πίσω. Είσαι τόσο ευλογημένος. (…) Ο θείος σου, Νουμπάρ Τερζιγιάν» έγραφε το σημείωμα, για το οποίο η οικογένεια σχολίασε ότι δεν υπήρχε συγγενική σχέση μεταξύ Τερζιγιάν και Ισίκ. Πολύ αργότερα, το 2014, η καθηγήτρια Φατμά Μιουγκέ Γκιοτσέκ στο βιβλίο της Denial of Violence: Ottoman Past, Turkish Present, and Collective Violence against the Armenians, 1789-2009 είχε γράψει ότι «Ο Αϊχάν Ισίκ ήταν επίσης αρμενικής καταγωγής αλλά με προσοχή αποσιώπησε την εθνοτική ταυτότητά του».
Η οικογένεια της Αντίλ Νασίτ. Η γιαγιά Κιουτσούκ Βερτζίν, ο θείος Νίκος, η μητέρα Αμέλια και ο αδερφός Σελίμ Νασίτ
Η Αντίλε Νασίτ, μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς του τουρκικού σινεμά είχε ελληνική καταγωγή. Γνωστή για το πηγαίο χιούμορ της και το γέλιο της, η Νασίτ για τους Τούρκους ήταν η «μητέρα Χαφιζέ», ένας από τους ρόλους που είχε παίξει σε ταινίες. Συμμετείχε σε οικογενειακές σειρές, είχε τη δική της τηλεοπτική εκπομπή όπου έλεγε παραμύθια.
Πίσω από το γέλιο της και την αστείρευτη χαρά της κρυβόταν η αλήθεια για τις ελληνικές ρίζες της. Η ηθοποιός ήταν εγγονή της διάσημης Ελληνίδας χορεύτριας Κιουτσούκ Βερτζίν που είχε γεννηθεί το 1870.
Απόφοιτος του Ελληνικού Δημοτικού Σχολείου του Γαλατά, η Βερτζίν θεωρείται η πρώτη Ελληνίδα χορεύτρια του «canto» στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο σύζυγός της Γιόργκι καθώς και οι γιοι τους Νίκο και Αντρέ ήταν όλοι μουσικοί. Η κόρη της Αμαλία έγινε επίσης γνωστή χορεύτρια «canto» και ηθοποιός του θεάτρου. Η εγγονή της Αντέλα, η κόρη της Αμαλίας, γεννήθηκε την Τουρκική Δημοκρατία που ήταν εχθρική έναντι των Ελλήνων. Υιοθέτησε λοιπόν το τουρκικό όνομα «Αντίλε» και έγινε «Αντίλε Νασίτ» και ποτέ δεν ξαναχρησιμοποίησε το πραγματικό ελληνικό όνομά της στη διάρκεια της καριέρας της.
Ο Κενάν Παρς με την μικρή ηθοποιό Ζεϊνέπ Ντεγκιρμεντσίογλου
Ο Κιρκόρ Τσεζβετσιγιάν, Αρμένιος σουπερστάρ του τουρκικού σινεμά άλλαξε το όνομά του σε Κενάν Παρς μόνο για τις ανάγκες της μεγάλης οθόνης. Η ταυτότητά του εξακολουθούσε να γράφει το πραγματικό όνομά του.
Σε μια συνέντευξη είχε δηλώσει πως επειδή δεν ήταν μουσουλμάνος, δεν του έδωσαν όπλο όταν έκανε το στρατιωτικό του στην πόλη Παλαιόκαστρον (Balikesir) αλλά εργαλεία για να σκάψει.
Μετά το θάνατό του, το 2008, η δημοσιογράφος Ναγιάτ Καρακόζ έγραψε ότι πως ο Παρς ήταν «μόνο ένας από τους πολλούς Αρμένιους που άλλαξαν τα ονόματά τους… ήταν ένας από τους εκατοντάδες Αρμένιους με δύο επαγγελματικές κάρτες. Πολλοί Αρμένιοι –κυρίως άνδρες– έχουν δύο επαγγελματικές κάρτες στην Τουρκία. Οι κάρτες έχουν τόσο το αρμενικό όσο και το τουρκικό όνομά τους. Η αρμενική καταγωγή είναι ορατή μόνο εντός της αρμενικής κοινότητας. Δεν είναι δημοσίως. Ειδικά 20 ή 30 χρόνια νωρίτερα, αυτό το φαινόμενο του «αόρατου» ήταν ακόμα πιο διαδεδομένο».
* Όλες οι φωτογραφίες είναι από την τουρκική εφημερίδα Hurriyet.
