Όταν πριν από σχεδόν εκατό χρόνια οι Έλληνες του Πόντου, της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης εγκατέλειπαν τις εστίες τους, έφεραν μαζί τους όλα όσα μπορούσαν να ανασυνθέσουν την ταυτότητά τους. Χοροί, τραγούδια, ήθη και έθιμα, ακόμα και σήμερα διαφυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού. Στην πραγματικότητά, όμως, οι «αποδείξεις» της ελληνικής παρουσίας στα εδάφη της σημερινής Τουρκίας δεν είναι τίποτε άλλο από τα κτήρια που άφησαν πίσω τους οι πρόσφυγες.
Τα τελευταία χρόνια το τουριστικό «σχέδιο» που εφαρμόζεται από άκρη σε άκρη στην Τουρκία περιλαμβάνει και ορόσημα για τον ελληνισμό.
Είτε από σκοπιμότητα, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις από άγνοια, η ελληνική παρουσία στη γη του Εύξεινου Πόντου και της Μικράς Ασίας έχει υποστεί αλλοιώσεις.
Η αλατούρκα συντήρηση των τοιχογραφιών στη μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα είναι ένα τρανταχτό παράδειγμα, η κάλυψη των τοιχογραφιών της Αγίας Σοφίας, επίσης στην Τραπεζούντα, με ειδικό φως για τη μετατροπή της σε τζαμί είναι μια πιο πρόσφατη… επέμβαση, ενώ στο νομό Μαγνησίας για τις ανάγκες του σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου Σμύρνης-Κωνσταντινούπολης ξεριζώθηκαν 50.000 αιωνόβια ελαιόδεντρα.
Η παλιά πόλη της Αργυρούπολης
Στην παλιά πόλη της Αργυρούπολης (τουρκικά: Gümüşhane), στη συνοικία Σουλεϊμάνιε όπου βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το Φροντιστήριο και ο παρακείμενος μισογκρεμισμένος μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου, οι μπουλντόζες πήραν μπροστά στο πλαίσιο ενός αμφίβολου σχεδίου αναβάθμισης της περιοχής, το οποίο περιλαμβάνει ακόμα και χιονοδρομικό κέντρο!
Χωρίς έγκριση από όλες τις αρμόδιες Αρχές
Η παλιά πόλη της Αργυρούπολης θεωρείται προστατευόμενη περιοχή. Το χωροταξικό σχέδιο που εγκρίθηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο Τραπεζούντας για τη Διατήρηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς εξαιρεί τους ιστορικούς δρόμους, τα ερείπια και την τοπογραφία της εγκαταλειμμένης πόλης. Αν και το σχέδιο πήρε το πράσινο φως, δεν μπορεί να γίνει πράξη χωρίς τη συγκατάθεση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας.
Πριν από περίπου 10 ημέρες ξεκίνησε η διαπλάτυνση στην καρδιά του οικισμού.
Κεντρικοί δρόμοι που φτάνουν από δύο έως τέσσερα μέτρα πλάτος ανοίγουν μέχρι τα επτά και τα οκτώ μέτρα, με αποτέλεσμα να «αφανίζονται» μέρη της τοιχοποιίας ιστορικών κτισμάτων – ανάμεσά τους και ο προαύλιος τοίχος του Αγίου Γεωργίου. Επιπλέον το Φροντιστήριο, το οποίο είναι ήδη υπό κατάρρευση, κινδυνεύει ακόμα περισσότερο εξαιτίας των φορτηγών που περνούν κουβαλώντας 50 ακόμα και 60 τόνους.
Εκσκαφέας γκρεμίζει τοίχους για τη διαπλάτυνση του δρόμου (φωτ.: Facebook / Eski Gümüşhane Platformu)
Πληροφορίες του pontos-news.gr αναφέρουν ότι μέρος του δρόμου δεν έχει πάρει την έγκριση από όλους τους αρμόδιους φορείς, ενώ το μισό και πλέον των έργων δεν αποτυπώνεται σε κανένα σχέδιο. Έτσι η διάνοιξη του δρόμου γίνεται χωρίς σχεδιασμό, γεωλογικές μελέτες, ή έλεγχο από ειδικούς. «Οι Τούρκοι θεωρούν ότι το μόνο που αξίζει να αναστηλωθεί είναι το κτήριο του Φροντιστηρίου και όχι ο περιβάλλων χώρος», τονίζει ο αρχιτέκτονας Σάββας Φερενίδης, μέλος ομάδας επιστημόνων που συγκροτήθηκε με σκοπό να ταξιδέψει στην Αργυρούπολη και να βοηθήσει εθελοντικά στην αναστήλωση.
Η προσπάθεια της ομάδας, όμως, κόλλησε στην αλλαγή σκυτάλης αμέσως μετά το πραξικόπημα στην Τουρκία – «δεν θέλουμε τα λεφτά των Ελλήνων» φέρεται να δήλωσε ο νέος νομάρχης.
Δεύτερη «επίθεση» στην Αργυρούπολη
Αυτή είναι η δεύτερη «επίθεση» που γίνεται στην Αργυρούπολη. Το 2015 οι εργασίες διαπλάτυνσης του δρόμου που οδηγεί στην παλιά πόλη άλλαξαν άρδην τον ιστορικό, τοπογραφικό και φυσικό χαρακτήρα της περιοχής, εξαιτίας των παρεμβάσεων που έγιναν προκειμένου να αποφευχθούν οι κατολισθήσεις.
Εκείνα τα έργα έβαλαν σε κίνδυνο το ναό του Τιμίου Σταυρού και ένα τζαμί που σώθηκαν από θαύμα. Οι έντονες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάγκασαν τις Αρχές να αναστείλουν τα όποια σχέδια. Μέχρι σήμερα…
Ο νέος δρόμος από ψηλά (φωτ.: Facebook / Eski Gümüşhane Platformu)
Το Φροντιστήριο θα γίνει πολιτιστικό κέντρο
Αυτή τη στιγμή τα κατοικίσιμα σπίτια στην παλιά πόλη της Αργυρούπολης δεν ξεπερνούν τα δύο-τρία. Μετά την Ανταλλαγή οι συνοικίες που είχαν αρχίσει ήδη να βρίσκονται σε παρακμή εγκαταλήφθηκαν, ενώ τα παλιά κτίσματα «λεηλατήθηκαν» για υλικά.
Ωστόσο, κυρίαρχο στο νέο οικιστικό πλάνο της νομαρχίας Αργυρούπολης είναι το Φροντιστήριο.
Πριν από λίγους μήνες το οικόπεδο στο οποίο βρίσκεται πέρασε στην κατοχή της. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, άγνωστο πώς, βρέθηκε στα χέρια ιδιώτη, γι’ αυτό και τόσα χρόνια το ιστορικό κτήριο είχε αφεθεί στη φθορά του χρόνου με αποτέλεσμα να αρχίσει να καταρρέει.
Το αρχικό σχέδιο, σύμφωνα με πληροφορίες του pontos-news.gr, ήταν να μετατραπεί σε ξενοδοχείο. Όμως μετά από αντιδράσεις αρχιτεκτόνων που κατάγονται από την Αργυρούπολη, προκρίθηκε η αξιοποίησή του ως πολυπολιτιστικού κέντρου που θα φιλοξενεί συνέδρια και θα έχει και βιβλιοθήκη.
Στα νέα οικιστικά πλάνα για την Αργυρούπολη είναι και ένα χιονοδρομικό κέντρο το οποίο το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού θέλει να κατασκευάσει στο επάνω μέρος του οικισμού.
