Τεράστια είναι η παρακαταθήκη που άφησε στον ποντιακό ελληνισμό ο Παντελής Μελανοφρύδης, ο οποίος γεννήθηκε σαν σήμερα το 1885 στην Άδυσσα Μεσοχαλδίου. Με αφορμή την ημερομηνία αυτή αναπαράγουμε απόσπασμα από ιστορική έρευνα του Παναγιώτη Μωυσιάδη για τον δάσκαλο που το 1909 ανέλαβε το μονοθέσιο σχολείο του χωριού του, το οποίο αναβάθμισε σε αστικό σχολείο, ενώ δεν δίστασε να απευθυνθεί και στον εθνικό ευεργέτη Γρηγόριο Μαρασλή, προκειμένου να του ζητήσει όχι χρήματα αλλά βιβλία.
Ο ανήσυχος παιδαγωγός προέβη σ’ ένα μεγάλο εγχείρημα, που δείχνει τη θέληση και το όραμά του για την εκπαίδευση εκείνα τα χρόνια. Έγραψε προσωπικά μία επιστολή στον Έλληνα ευεργέτη, μεγαλέμπορο και τότε δήμαρχο της Οδησσού, Γρηγόριο Μαρασλή.
Πόσο μεγάλος ενθουσιασμός θα πρέπει να διακατείχε τον ονειροπόλο δάσκαλο, ώστε να τολμήσει εκείνη την εποχή να απευθυνθεί, ως δάσκαλος ενός μικρού και άσημου χωριού του Μεσοχαλδίου στον Έλληνα μεγιστάνα και να ζητήσει ορισμένα βιβλία για την καλύτερη παίδευση των μαθητών του; Άραγε τι επιχειρήματα και τι φραστικά μέσα χρησιμοποίησε, ώστε ο Θρακιώτης ευεργέτης από την Οδησσό να του απαντήσει αμέσως, υποσχόμενος ότι θα του αποστείλει ολόκληρη την προσωπική του βιβλιοθήκη;
Ίσως κάποτε η επιστολή αυτή να βρεθεί για να αποκαλυφθεί το πατριωτικό σθένος του αδάμαστου και τολμηρού δασκάλου.
Με εντολή του γέροντα Μαρασλή τα βιβλία ανατυπώθηκαν στο τυπογραφείο των αδελφών Σακελλαρίου στην Αθήνα και στάλθηκαν στην Τραπεζούντα, από όπου και παράλαβε 400 χρυσόδετους τόμους με όλα τα πεδία των επιστημών Ιστορίας και Λαογραφίας.
Μετά την αποχώρησή του από το σχολείο της Χαβίανας ο πρόεδρος του χωριού Γεώργιος Πουταχίδης (Γιωρ αγάς) συνειδητοποιώντας το μεγάλο κενό που προκάλεσε η απουσία του Μελανοφρύδη, φρόντισε να τον αντικαταστήσει με τον επίσης γνωστό φιλομαθή και φιλόμουσο συμμαθητή του στο φροντιστήριο Αργυρούπολης, Γεώργιο Κανδηλάπτη (Κάνι).
Αυτό το γεγονός, δηλαδή η ταυτόχρονη παρουσία των δύο παιδαγωγών στα δύο γειτονικά κεφαλοχώρια Άδυσσα και Χαβίανα, δημιούργησε μια άτυπη παιδαγωγική άμιλα, που λειτούργησε προς όφελος των δύο σχολείων.
- Η έρευνα του Κ. Μωυσιάδη δημοσιεύτηκε στο e-ptolemeos.gr.
