Στο διάγγελμα της Τετάρτης ο πρωθυπουργός εγγυήθηκε προσωπικά ότι δεν πρόκειται να γίνει κούρεμα των καταθέσεων «όσων επέλεξαν να αφήσουν τα χρήματά τους στην Ελλάδα», όπως είπε χαρακτηριστικά, ωστόσο κινδυνολογικά δημοσιεύματα και φήμες έχουν αρχίσει και φουντώνουν την ανησυχία των καταθετών. Το αρνητικό κλίμα ενισχύεται από τα capital controls.
Τι πραγματικά ισχύει όμως; Με βάση την κοινοτική Οδηγία για τη διάσωση-εξυγίανση τραπεζών, αλλά και με τον ισχύοντα νόμο για την εγγύηση των καταθέσεων, οι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ είναι διασφαλισμένες. Λιγότερο προστατευμένες θεωρούνται οι προθεσμιακές καταθέσεις για τις οποίες από το 2014 ισχύει άλλο καθεστώς και πλέον θεωρούνται επενδυτικό προϊόν και όχι αποταμιεύσεις. Συνεπώς εάν μια τράπεζα χρειαστεί ανακεφαλαιοποίηση για να διασωθεί, οι μέτοχοι, οι ομολογιούχοι και οι προθεσμιακοί καταθέτες θα δουν τις καταθέσεις τους να κουρεύονται.
Σύμφωνα με τα σενάρια που διακινούνται, οι ελληνικές τράπεζες θα χρειαστούν διάσωση, και κατά συνέπεια αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση που θα οδηγήσει στο κούρεμα, σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφασίσει να κουρέψει και άλλο τα ελληνικά κρατικά χρεόγραφα που έχει λάβει ως εγγύηση για τη χορήγηση ρευστότητας στις συστημικές τράπεζες.
Σε κάθε περίπτωση, αν η ΕΚΤ αποφασίσει να πει «στοπ», οι καταθέτες δεν είναι οι πρώτοι που θα βρεθούν στο… καναβάτσο.
Οι πρώτοι που θα χάσουν τα κεφάλαιά τους σε περίπτωση ανακεφαλαιοποίησης, λέει η κοινοτική Οδηγία, είναι οι μέτοχοι. Στη συνέχεια, σειρά παίρνουν οι ομολογιούχοι – στην περίπτωση των ελληνικών τραπεζών μιλάμε για τους ξένους χρηματοοικονομικούς οίκους και τα διεθνή funds. Αν και πάλι δεν… βγαίνουν τα κουκιά, τρίτοι στη σειρά για κούρεμα καταθέσεων μπαίνουν οι προθεσμιακοί καταθέτες. Τελευταίοι κινδυνεύουν οι καταθέτες ταμιευτηρίου που έχουν στους λογαριασμούς άνω των 100.000 ευρώ, καθώς ποσά κάτω από αυτό το όριο είναι εγγυημένα από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων.
Οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι σε περίπτωση που η Ελλάδα υπογράψει συμφωνία με τους δανειστές, εάν γίνει κούρεμα σε μετόχους και ομολογιούχους, η χώρα μπορεί να ζητήσει βοήθεια από τον ESM (Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας) για τη διάσωση των τραπεζών.
