Το 1975 οι αρχαιολόγοι πήραν στα χέρια τους ένα μοναδικό εύρημα: ένα μεσαιωνικό σπαθί είχε ανακαλυφθεί –κατά λάθος– κάτω από ένα δέντρο στην περιοχή του Νοβοσιμπίρσκ. Το εύρημα από μόνο του είναι εντυπωσιακό καθώς πρόκειται για το μοναδικό όπλο αυτού του είδους που έχει βρεθεί έως τώρα στη Σιβηρία.
Μια καινούρια θεωρία, ωστόσο, έρχεται να κάνει ακόμα πιο σημαντική την ανακάλυψη. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα siberiantimes.com, το σπαθί προέρχεται από βασιλικό οπλοστάσιο και δόθηκε ως δώρο. Ο αποδέκτης αυτού του δώρου δεν ήταν άλλος από τον Ιβάν τον Τρομερό! Εάν αυτή η υπόθεση επιβεβαιωθεί, λένε οι αρχαιολόγοι, τότε θα πρόκειται για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και σημαντικά ευρήματα στην ιστορία της Σιβηρίας.
Αυτό για το οποίο είναι μέχρι στιγμής σίγουροι οι ειδικοί που εξέτασαν το σπαθί με την εγχάρακτη λεπίδα, είναι ότι προέρχεται από τη κεντρική Ευρώπη, ίσως από κάπου κοντά στη λεκάνη του Ρήνου στη Γερμανία. Έχει ασημένια περίτεχνη λαβή και η χάραξη της λεπίδας του μάλλον έγινε στη Σουηδία. Το σπαθί χρονολογείται κάπου στα τέλη του 12ου ή τις αρχές του 13ου αιώνα.
Κατά μήκος της ενός μέτρου λεπίδας –από τη μία πλευρά– γράφει NMNStEtDSE ενώ από την άλλη CtIhCt. Βάσει των υποθέσεων που γίνονται, τα πρώτα αρχικά θα μπορούσαν να αντιστοιχούν στη λατινική φράση Nomine Matris Nostri Salvatoris Eterni Domini Salvatoris Eterni, που σημαίνει «στο όνομα της μητέρας του αιώνιου Σωτήρα μας, αιώνιου Κυρίου και Σωτήρα».
Τα δε αρχικά της δεύτερης φράσης θα μπορούσαν να αποδοθούν ως «Χριστός Ιησούς Χριστός».
Εκτός από τον κάτοχο του σπαθιού και τον τρόπο με τον οποίο αυτό βρέθηκε στα χέρια του, ένα από τα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι επιστήμονες προκειμένου να αποδείξουν τη θεωρία τους, είναι το γιατί το συγκεκριμένο όπλο βρέθηκε θαμμένο.
Ο αρχαιολόγος Γιατσεσλάβ Μολόντιν πιστεύει ότι το σπαθί δεν κρύφτηκε επίτηδες, ούτε θάφτηκε. «Το πόδι του Ιβάν είναι στον αναβολέα. Τρέχει στη στέπα. Ξαφνικά το σπαθί του πέφτει και απλώς δεν γυρίζει να το πάρει», αναφέρει. Μιλώντας στη siberiantimes.com θυμάται ακριβώς το πού και πώς βρέθηκε: «Ήταν σε βάθος τριών έως πέντε εκατοστών. Στο έδαφος κάτω από ένα νεαρό δέντρο, κοντά σε έναν παλιό δρόμο. Εκεί όπου έπεσε, απλώς αργότερα μεγάλωσε μια σημύδα. Αυτό είναι όλο».
