Του Νίκου Σταματάκη – Ανταπόκριση από τη Νέα Υόρκη
Τον διακαή πόθο των Ποντίων της Αμερικής να τιμήσουν την Παναγιά του Πόντου, να ζωντανέψουν τις παραδόσεις που εκφράζουν την καταγωγή τους και τους δένουν μεταξύ τους, αλλά και την ανάγκη να μεταλαμπαδεύσουν την ποντιακή κληρονομιά στις νεότερες γενιές εκφράζει το Ιερό Ίδρυμα Παναγία Σουμελά Ποντίων Αμερικής. Λόγια κοινά του Βασίλειου Βασιλειάδη, εκ των ιδρυτών της Παναγίας στις ΗΠΑ, και του γιου του Χαράλαμπου, πολιτικού μηχανικού στη Νέα Υόρκη και νυν προέδρου του Ιδρύματος.
Χαράλαμπος και Βασίλειος Βασιλειάδης
Τους συναντήσαμε ένα ήσυχο φθινοπωρινό απόγευμα στην ελληνική γειτονιά, την Αστόρια, και η κουβέντα άναψε αμέσως. Η ήρεμη φυσιογνωμία του Βασίλειου Βασιλειάδη, η χαραγμένη με τις ρυτίδες οκτώ δεκαετιών αγωνίας και αγώνων, δεν ήταν δυνατόν να κρύψει το πάθος που έδωσε ώθηση στο ξεκίνημα του Ιερού Ιδρύματος.
«Αφού πλέον εγκαταστάθηκα καλά στη Νέα Υόρκη, άρχισα να συμμετέχω στους συλλόγους μας και πολύ συχνά έθετα το ζήτημα να αποκτήσουμε επιτέλους εμείς οι Πόντιοι της Αμερικής το αντίστοιχο της Παναγίας Σουμελά του Βερμίου. Να έχουμε την Παναγιά προστάτη μας να την τιμούμε και να μας ενώνει.» Αλλά το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο.
«Οι σύλλογοί μας τότε ήταν διχασμένοι με τις αιώνιες ελληνικές διχόνοιες σε δεξιούς και αριστερούς», εξηγεί ο Β. Βασιλειάδης, αναφερόμενος σε μια κοινή εμπειρία των Ελλήνων της Αμερικής του περασμένου αιώνα, αλλά και του ελληνισμού γενικότερα. Η παρέμβαση της εκκλησίας, όμως, και ειδικότερα του Επισκόπου Μελόης Φιλοθέου –ιερέα που χαίρει καθολικής αγάπης και εκτίμησης στην Νέα Υόρκη– ήταν καθοριστικής σημασίας.
Ο δρόμος προς τη δημιουργία του Ιδρύματος
Το 1982 έγινε το ξεκίνημα και το 2005 καρποφόρησε η προσπάθεια με την αγορά σημαντικής έκτασης περίπου 15 στρεμμάτων στην περιοχή Ουεστ Μίλφορντ του Νιου Τζέρσεϊ, σε μια όμορφη τοποθεσία στους πρόποδες των Απαλαχίων ορέων, στρατηγικά τοποθετημένη ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση από πολλές περιοχές της Αμερικής και του Καναδά.
Από την υπογραφή των συμβολαίων για την αγορά της Παναγίας Σουμελά στο West Milford του New Jersey.
Στο κέντρο ο Μέγας Ευεργέτης Β. Κακουλίδης και ο ιδρυτής και επίτιμος πρόεδρος Β. Βασιλειάδης.
Σημαντική ήταν η προσφορά του μεγάλου ευεργέτη του Ιδρύματος Βασιλείου Κακουλίδη, χωρίς τη συμβολή του οποίου δεν θα ήταν δυνατή η μεγάλη πρόοδός του, μας εξηγεί ο Χ. Βασιλειάδης.
Ο χώρος περιέχει εκκλησία προτεσταντικού δόγματος που χρειάζεται ανακαίνιση, καθώς και διάφορες εγκαταστάσεις οι οποίες προς το παρόν ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες. «Μια από τις προτεραιότητές μας ήταν η προσέλκυση της νεολαίας. Έτσι δημιουργήσαμε ορισμένες εγκαταστάσεις για κάμπινγκ στο χώρο του οικοπέδου ώστε να έχουν οι νέοι μας την ευκαιρία να έρχονται τη θερινή περίοδο και όποτε το επιθυμούν, να απολαμβάνουν τη φύση και να δένονται μεταξύ τους». Στο θέμα της νεολαίας επιμένουμε και ο Χ. Βασιλειάδης εξηγεί ότι λόγω της ιδιαιτερότητας της ποντιακής κουλτούρας, και ειδικά λόγω των ποντιακών χορών, στα συγκροτήματα των οποίων υπάρχει μεγάλη συμμετοχή, η ποντιακή νεολαία της Νέας Υόρκης είναι ιδιαίτερα δραστήρια και στενά δεμένη.
Οι δραστηριότητες του Ιδρύματος Παναγία Σουμελά Ποντίων Αμερικής
Πρώτη θέση χρονικά και συμβολικά έχει η απότιση της οφειλόμενης τιμής στην Ποντιακή Γενοκτονία που γίνεται κάθε χρόνο στις 19 Μαΐου με ειδική τελετή. Έπειτα, φυσικά, έχουμε τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο, που συγκεντρώνει πλήθη Ποντίων από όλες τις γωνιές της περιοχής. Στο τριήμερο των εκδηλώσεων πρωτοστατούν οι ιερείς της Μητροπόλεως Νέας Ιερσέης, και διοργανώνονται γλέντι και φεστιβάλ στο χώρο του ιερού ιδρύματος που δίνουν σε όλους την ευκαιρία της ψυχικής ανάτασης, της κοινωνικής συνεύρεσης και διασκέδασης, καθώς και της συμβολής στην ανάπλαση του χώρου.
Η αείμνηστη Σάνο Χάλο και η κόρη της, Θία, στο εκκλησίασμα της Παναγίας Σουμελά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει και μια πρωτοτυπία του Ιερού Ιδρύματος Παναγία Σουμελά, τα Σεπτεμβριανά, σε ιδέα του προέδρου του Χαράλαμπου Βασιλειάδη.
Αυτά τα Σεπτεμβριανά δεν θα πρέπει να συγχέονται με την τραγική ιστορία των Ελλήνων της Πόλης, το ’55. Η ιδέα βασίζεται στη σκέψη ότι η Γενοκτονία του Πόντου (κυρίως στην Αμάσεια και τη Σάντα) έγινε τον Σεπτέμβριο του 1921, η καταστροφή της Σμύρνης τον Σεπτέμβριο του 1922, ο διωγμός των Ελλήνων της Πόλης τον Σεπτέμβριο του 1955 και η τρομοκρατική επίθεση στους Δίδυμους Πύργους της Ν. Υόρκης τον Σεπτέμβριο του 2001. Έτσι κάθε Σεπτέμβριο τελείται μνημόσυνο και ακολουθεί σχετική εκδήλωση.
Ο Χ. Βασιλειάδης έχει επιπλέον προχωρήσει πολλά βήματα παραπέρα στον τομέα της τεκμηρίωσης των Γενοκτονιών στις αρχές του 20ού αιώνα στο χώρο της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με συστηματική και επίμονη εργασία και αξιοσημείωτη λεπτομέρεια αποτύπωσε σε έναν μεγάλο πολυθεματικό χάρτη της περιοχής ιστορικά δεδομένα γύρω από τις γενοκτονίες αυτές.
Ο χάρτης αποτελεί όχι μόνο ένα πολιτικό εργαλείο αλλά και ένα εκπαιδευτικό όργανο. Έχει εκτυπωθεί σε μεγάλο μέγεθος και έχει προωθηθεί αρχικά προς όλους τους ποντιακούς συλλόγους της Αμερικής.
- Περισσότερες πληροφορίες για το Ίδρυμα στην ιστοσελίδα panagiasoumela.org.
