Η Βρετανία αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά παρέμεινε εκτεθειμένη στις ίδιες απειλές, στις ίδιες ενεργειακές πιέσεις και στον ίδιο ανταγωνισμό για τη βιομηχανική παραγωγή.
Αυτή η πραγματικότητα δίνει το γεωπολιτικό στίγμα στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες: πόσο κοντά μπορούν να έρθουν ξανά οι δύο πλευρές, όταν η ασφάλεια και η οικονομική τους ισχύς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία τους.
Για το Λονδίνο, το ζητούμενο είναι να περιορίσει τα εμπόδια που δημιούργησε το Brexit και να εξασφαλίσει πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές και πρωτοβουλίες.
Για τις Βρυξέλλες, η στενότερη σχέση με μια χώρα σημαντικού στρατιωτικού και διπλωματικού βάρους ενισχύει τη δυνατότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίζει κοινές προκλήσεις.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ θα συναντηθεί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στις 12:00 ώρα Ελλάδας. Θα ακολουθήσει διευρυμένη συνεδρίαση με υπουργούς και Ευρωπαίους επιτρόπους, ενώ η κοινή συνέντευξη Τύπου προγραμματίζεται περίπου στις 14:25.
Η Ουκρανία φέρνει την ασφάλεια στο προσκήνιο
Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί κεντρικό πεδίο της στρατηγικής προσέγγισης. Η Σύνοδος θα εξετάσει την πρόοδο της συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια, σε συνέχεια της εταιρικής σχέσης που συμφωνήθηκε στην πρώτη σύνοδο Βρετανίας-ΕΕ, τον Μάιο του 2025.
Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, η παράτυπη μετανάστευση και η συνεργασία κατά των δικτύων διακινητών.
Σε γεωπολιτικούς όρους, η προσέγγιση αντανακλά μια αμοιβαία ανάγκη: η ΕΕ επιδιώκει ισχυρότερη ευρωπαϊκή ασφάλεια, ενώ η Βρετανία αναζητά μεγαλύτερη επιρροή μέσα από τη συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους της.
Ρεύμα και διασυνδέσεις: Η ενεργειακή διάσταση της προσέγγισης
Η συζήτηση για την ενέργεια συνδέει την ασφάλεια με το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Στο τραπέζι βρίσκονται η στενότερη συνεργασία στην αγορά ηλεκτρισμού, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διασυνδέσεων και η ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας.
Το Λονδίνο επιδιώκει να μειώσει το κόστος των διασυνοριακών συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού. Η ευρωπαϊκή ατζέντα της συνόδου περιλαμβάνει ρητά την ενέργεια και το κλίμα μεταξύ των βασικών πεδίων συνεργασίας.
Η δυνατότητα μεταφοράς και καλύτερης αξιοποίησης της ηλεκτρικής ενέργειας αποκτά στρατηγική σημασία, καθώς επηρεάζει τόσο την ανθεκτικότητα των δικτύων όσο και την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής.
Ποιος χωρά στο «Made in Europe»
Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα είναι η θέση της Βρετανίας στους ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς σχεδιασμούς. Το Λονδίνο επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι τα προϊόντα του θα μπορούν να επωφελούνται από τα κίνητρα και τις δημόσιες συμβάσεις που συνδέονται με τους προωθούμενους κανόνες «Made in Europe».
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό για την αυτοκινητοβιομηχανία, όπου εργοστάσια, προμηθευτές, εξαρτήματα και μπαταρίες συνδέουν τις δύο πλευρές της Μάγχης. Οι ευρωπαϊκές και βρετανικές ενώσεις κατασκευαστών προειδοποιούν ότι νέα εμπόδια απειλούν μια εμπορική σχέση 80 δισ. ευρώ ετησίως.
Η συζήτηση αγγίζει και άλλους κρίκους αυτής της παραγωγικής αλυσίδας.
Η Ford έχει ζητήσει να μη μείνουν εκτός του σχεδιασμού, μαζί με τη Βρετανία, η Τουρκία και το Μαρόκο, υποστηρίζοντας ότι ένας τέτοιος αποκλεισμός θα έπληττε την ίδια την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία απέναντι στον κινεζικό ανταγωνισμό.
Το ποιος θα αποκτήσει πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κίνητρα εξελίσσεται, επομένως, και σε διαπραγμάτευση για επενδύσεις, θέσεις εργασίας και οικονομική επιρροή.
Τρόφιμα και άνθρακας: Ο λογαριασμός των 8,9 δισ. λιρών
Στο εμπορικό σκέλος, βασικός στόχος είναι η μείωση των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων στις συναλλαγές τροφίμων, ποτών, φυτών και ζωικών προϊόντων. Λιγότερη γραφειοκρατία σημαίνει μικρότερο κόστος για παραγωγούς και εξαγωγείς, με τη βρετανική κυβέρνηση να προσδοκά και περιορισμό των πιέσεων στις τιμές.
Παράλληλα, προωθείται η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, με στόχο τη διευκόλυνση των συναλλαγών και την προστασία κρίσιμων κλάδων, όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο, από επιβαρύνσεις του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, γνωστού ως CBAM.
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις, οι δύο συμφωνίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη βρετανική οικονομία κατά έως 8,9 δισ. λίρες ετησίως, με ορίζοντα το 2040: έως 5,1 δισ. από τη συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα και επιπλέον 3,8 δισ. από τη σύνδεση των αγορών άνθρακα. Πρόκειται για εκτιμώμενο μελλοντικό όφελος.
Οι νέοι και το δύσκολο παζάρι των διδάκτρων
Η προσέγγιση περνά και από τη δυνατότητα των νέων να ζουν, να εργάζονται, να σπουδάζουν ή να προσφέρουν εθελοντική εργασία στην άλλη πλευρά για περιορισμένο διάστημα, το οποίο θα μπορούσε να φτάνει τα τρία χρόνια.
Οι διαφωνίες αφορούν τον αριθμό των συμμετεχόντων και, κυρίως, τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
Η ΕΕ επιδιώκει οι φοιτητές από τα κράτη μέλη να πληρώνουν ποσά αντίστοιχα με εκείνα των Βρετανών. Το Λονδίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό, καθώς σήμερα οι Ευρωπαίοι υπάγονται στα διεθνή δίδακτρα, που σε πολλές περιπτώσεις είναι περίπου τριπλάσια.
Το πολιτικό όριο της επαναπροσέγγισης
Ο Άντι Μπέρναμ έχει υποστηρίξει ότι το Brexit προκάλεσε περισσότερες απώλειες παρά οφέλη, αποδυναμώνοντας την οικονομία και τη διεθνή επιρροή της χώρας.
Ωστόσο, η κυβέρνησή του διατηρεί για την υπόλοιπη κοινοβουλευτική περίοδο τις δεσμεύσεις της κατά της επιστροφής στην ΕΕ, στην τελωνειακή ένωση, στην ενιαία αγορά και στην ελεύθερη κυκλοφορία.
Η κοινή γνώμη έχει μετακινηθεί: στη δημοσκόπηση της YouGov που δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου, το 58% θεωρεί λανθασμένη την απόφαση αποχώρησης, έναντι 32% που την κρίνει σωστή. Το 63% χαρακτηρίζει το Brexit περισσότερο αποτυχία παρά επιτυχία, ενώ μόλις το 9% το αξιολογεί ως επιτυχημένο. Ακόμη και μεταξύ όσων ψήφισαν υπέρ της εξόδου το 2016, ένας στους πέντε θεωρεί πλέον ότι ήταν λάθος.
Οι Συντηρητικοί, πάντως, αντιμετωπίζουν τη διαπραγμάτευση ως υποχώρηση από την αυτονομία που υποσχέθηκε το Brexit. Η επικεφαλής τους Κέμι Μπέιντενοχ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι παραχωρεί έλεγχο στα δημόσια οικονομικά, στη νομοθεσία και στα σύνορα – τα ίδια πεδία στα οποία θα κριθούν και τα πολιτικά περιθώρια της συμφωνίας.

















