Σταθμό στη διεθνή δικαιοσύνη αποτελεί η ετυμηγορία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ), το οποίο για πρώτη φορά στα 80 χρόνια της ιστορίας του έκρινε ένα κράτος ένοχο για γενοκτονία. Το ανώτατο δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών αποφάνθηκε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία εις βάρος της μουσουλμανικής μειονότητας των Ροχίνγκια, ζητώντας από τις Αρχές της χώρας να εξασφαλίσουν την ασφαλή επιστροφή των προσφύγων και προβλέποντας την καταβολή αποζημιώσεων.
Το σκεπτικό του δικαστηρίου
Αναγιγνώσκοντας την απόφαση επί τρεις ώρες, ο πρόεδρος του δικαστηρίου Γιούτζι Ιβασάβα παρουσίασε εκτενείς αποδείξεις για τις ενέργειες που σημειώθηκαν στο βόρειο τμήμα του κρατιδίου Ραχίν κατά την καταστολή του 2017, η οποία οδήγησε σχεδόν 750.000 ανθρώπους να αναζητήσουν καταφύγιο στο γειτονικό Μπανγκλαντές. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η Δημοκρατία της Ένωσης της Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά της ομάδας των Ροχίνγκια.
Σύμφωνα με όσα κατέγραψε ο δικαστής, οι δυνάμεις ασφαλείας της Μιανμάρ προχώρησαν στη δολοφονία περίπου 10.000 Ροχίνγκια, διέπραξαν γενικευμένες σεξουαλικές βιαιότητες κατά γυναικών και άσκησαν ακραία βία σε παιδιά.
Τα χωριά των Ροχίνγκια καταστράφηκαν συστηματικά και οι κάτοικοί τους αντικαταστάθηκαν από άλλους πληθυσμούς. Το ICJ έκρινε ότι η πρόθεση αφανισμού του πληθυσμού –στοιχείο καθοριστικό για τη στοιχειοθέτηση της γενοκτονίας– αποτελεί το μοναδικό λογικό συμπέρασμα.
Οι εντολές της Χάγης
Με την απόφασή του, το δικαστήριο διατάσσει τη Μιανμάρ:
- Να επιτρέψει και να διευκολύνει την εθελοντική, ασφαλή και αξιοπρεπή επιστροφή των εκτοπισμένων στις εστίες τους.
- Να διεξαγάγει έρευνα και να τιμωρήσει όλους τους υπόπτους για τη διάπραξη γενοκτονίας.
- Να καταβάλει αποζημιώσεις, το ύψος των οποίων θα καθοριστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Παρότι οι αποφάσεις του ICJ είναι δεσμευτικές και ανέκκλητες, το δικαστήριο δεν διαθέτει μηχανισμό επιβολής τους. Ωστόσο, η καταδίκη αναμένεται να εντείνει τη διεθνή πίεση προς τον ηγέτη της χώρας, Μιν Αούνγκ Χλάινγκ –ο οποίος ήταν διοικητής του στρατού το 2017, ανέτρεψε την εκλεγμένη κυβέρνηση της Αούνγκ Σαν Σου Τσι με πραξικόπημα το 2021 και φέτος ανέλαβε την προεδρία έπειτα από εκλογές που αμφισβητήθηκαν από οργανώσεις προάσπισης της δημοκρατίας, επιδιώκοντας έκτοτε τη διπλωματική του επάνοδο.
Οι θέσεις των πλευρών
Η προσφυγή στη Χάγη κατατέθηκε το 2019 από την Γκάμπια, η οποία υποστήριξε ότι η καταστολή εις βάρος των Ροχίνγκια παραβίασε τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1948 για τη γενοκτονία. Από την πλευρά της, η Μιανμάρ αρνούνταν σταθερά τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική επιχείρηση αποτελούσε απάντηση σε εξέγερση των Ροχίνγκια μετά από επιθέσεις που κόστισαν τη ζωή σε δέκα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Κατά την ακροαματική διαδικασία, ο εκπρόσωπος της χώρας, Κο Κο Χλάινγκ, είχε δηλώσει πως η Μιανμάρ δεν μπορούσε να μείνει αδρανής απέναντι σε τρομοκράτες.
Όπως επισημαίνει το Γαλλικό Πρακτορείο, η απόφαση αυτή παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τις ευρύτερες νομικές της προεκτάσεις, καθώς ενδέχεται να αποτελέσει προηγούμενο στην υπόθεση που έχει κινήσει η Νότια Αφρική κατά του Ισραήλ ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου, κατηγορώντας το για γενοκτονία στη Λωρίδα της Γάζας.

















