Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή αποτυπώνει μια μετατόπιση συμμαχιών με άμεσο ενδιαφέρον για την Ελλάδα: η Άγκυρα αποκτά στήριξη και από το στρατόπεδο Χάφταρ, το οποίο επί χρόνια αντιτασσόταν στη συμφωνία και στην τουρκική παρουσία στη Λιβύη.
Η Τουρκία, που είχε στηρίξει στρατιωτικά την Τρίπολη απέναντι στις δυνάμεις του στρατάρχη, συνομιλεί πλέον και με τις δύο πλευρές. Το μνημόνιο εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για την εξουσία, τους υδρογονάνθρακες και την ασφάλεια.
Το αντάλλαγμα που αναζητά ο Χάφταρ
Η Le Monde συνδέει τη μεταστροφή με τις διεργασίες για την ενοποίηση της Λιβύης υπό την αμερικανική πρωτοβουλία του Μασάντ Μπούλος. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα ανεπιβεβαίωτο σενάριο που θέλει τον Σαντάμ Χάφταρ, γιο του στρατάρχη, στην προεδρία και εκπρόσωπο του στρατοπέδου της Τρίπολης στην πρωθυπουργία.
Η Il Foglio εκτιμά ότι η προσέγγιση με την Άγκυρα ενισχύει τις προεδρικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χάφταρ. Τον παρουσιάζει ως παίκτη που διατηρεί διαύλους με ΗΠΑ και Ρωσία, ενώ διευρύνει τις συνεργασίες του με την Τουρκία.
Στην ανάγνωση των δύο εφημερίδων, η στήριξη του μνημονίου συνδέεται με την αναζήτηση εξωτερικών στηριγμάτων για την επόμενη ημέρα της χώρας.
Υδρογονάνθρακες, στρατός και μεταναστευτικό
Η τουρκική διείσδυση στηρίζεται σε έργα ανοικοδόμησης, οικονομικές συμφωνίες και στρατιωτική συνεργασία. Ο αναλυτής Τζαλέλ Χαρχαουί, συνεργάτης του RUSI, εκτιμά στο Reuters ότι η κύρωση μπορεί να ανοίξει δρόμο και για μεγαλύτερη τουρκική στρατιωτική παρουσία στην ανατολική Λιβύη.
Στην ενέργεια, η Il Foglio υπενθυμίζει τη συμφωνία του 2025 μεταξύ της λιβυκής NOC και της τουρκικής TPAO για υπεράκτιες έρευνες. Προσθέτει στην εξίσωση τις πιθανές πιέσεις από αναζωπύρωση των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη.
Η αντιπαράθεση αγγίζει ήδη τις υποδομές: σύμφωνα με την ΕΡΤ, η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX σε τουρκική αναγγελία για έρευνες που συνδέονται με το καλώδιο Σαουδικής Αραβίας – Ελλάδας, απορρίπτοντας αξιώσεις επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η απάντηση Αθήνας και Βρυξελλών
Η ελληνική θέση παραμένει ότι η λιβυκή απόφαση δεν μεταβάλλει τον παράνομο και άκυρο χαρακτήρα του μνημονίου. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκίνησε επαφές με εταίρους και συμμάχους, ενώ, κατά πληροφορίες της ΕΡΤ, Ελλάδα και Κύπρος θα ζητήσουν ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Λιβύης.
Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέλαβαν ότι η συμφωνία παραβιάζει δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Κάγια Κάλας έθεσε το ζήτημα και στον Χακάν Φιντάν.
Η αντίδραση ξεπερνά τα ελληνοτουρκικά: Αίγυπτος και Ισραήλ καταδίκασαν επίσης την κύρωση, με το Κάιρο να επικαλείται προσβολή των δικών του θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, ο διπλωματικός συντάκτης της ΕΡΤ Νίκος Μελέτης επισημαίνει την εσωτερική πολιτική χρήση της εξέλιξης από τον Ερντογάν, ως αφήγημα διπλωματικής επιτυχίας.
Απομένει να φανεί αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να μετατρέψει την κοινοβουλευτική στήριξη σε έρευνες και ενισχυμένη παρουσία στο θαλάσσιο πεδίο, δοκιμάζοντας στην πράξη τις αντιδράσεις των υπόλοιπων κρατών.
