Αστοχία των υπηρεσιών πληροφοριών και έλλειψη πρόβλεψης παραδέχεται η γαλλική κυβέρνηση μετά τις μαζικές διαδηλώσεις κατά του υψηλού κόστους διαβίωσης και τα βίαια επεισόδια του περασμένου Σαββάτου.
Πριν από την κινητοποίηση, οι υπηρεσίες διαβεβαίωναν ότι η συγκεκριμένη ημέρα «δεν θα ήταν η μεγάλη νύχτα».
Οι εκτιμήσεις τους, όμως, υπολείπονταν σημαντικά της πραγματικής συμμετοχής, ενώ σε πόλεις όπως το Παρίσι, η Λιόν, η Μασσαλία και η Λιμόζ οι δυνάμεις ασφαλείας δεν κατάφεραν να ελέγξουν τις ομάδες που προχωρούσαν σε βανδαλισμούς και λεηλασίες.
Από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν μέχρι τον πρωθυπουργό Σεμπαστιέν Λεκορνί και τους υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, η κυβερνητική ηγεσία αναγνώρισε προβλήματα στην προετοιμασία. Ο Λεκορνί περιέγραψε την κατάσταση ως «μπάχαλο».
Οι αριθμοί που έπεσαν έξω και οι προειδοποιήσεις που υπήρχαν
Οι υπηρεσίες υπολόγιζαν 150.000 διαδηλωτές εκτός Παρισιού και 80.000 στην πρωτεύουσα, δηλαδή συνολικά 230.000. Σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό, στους δρόμους βρέθηκαν τελικά 550.000 άνθρωποι, εκ των οποίων 110.000 στο Παρίσι.
Οι προειδοποιήσεις για επεισόδια δεν απουσίαζαν. Την Πέμπτη, υπηρεσίες του υπουργείου Εσωτερικών ανέφεραν ότι αναμένονταν συγκρούσεις στις πορείες της πρωτεύουσας και άλλων μεγάλων πόλεων.
Στην ενημέρωση εκείνη εκτιμούσαν ότι το ακροαριστερό κίνημα θα επιχειρούσε να εκτρέψει τις κινητοποιήσεις, με επιθέσεις στις δυνάμεις ασφαλείας και απόπειρες καταστροφών εναντίον συμβόλων της εξουσίας. Δεν υπήρχαν, ωστόσο, ακριβή ποσοτικά δεδομένα.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ζεράλντ Νταρμανέν άσκησε ιδιαίτερα αιχμηρή κριτική: «Υπήρξαν αστοχίες στις υπηρεσίες πληροφοριών. Η γαλλική υπηρεσία πληροφοριών είναι κορυφαία στον αγώνα κατά της ισλαμιστικής τρομοκρατίας, είναι ισχυρή απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα, είναι σημαντική απέναντι στις ξένες παρεμβάσεις, αλλά, προφανώς, δεν ξέρει να πολεμά σωστά την ακροαριστερά», δήλωσε.
Ανθρώπινες πηγές, προσωπικό και κρυπτογραφημένες εφαρμογές
Ανώτερος αξιωματικός της αστυνομίας, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, συνέδεσε τις δυσκολίες με την «απώλεια της κουλτούρας της πληροφορίας», μετά τη διάλυση της υπηρεσίας γενικών πληροφοριών RG το 2008 και την αποχώρηση έμπειρων στελεχών.
Κατά την εκτίμησή του, έχουν περιοριστεί οι πληροφορίες που προέρχονται από ανθρώπινες πηγές, ενώ υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού και νομικών εργαλείων, ιδίως για την πρόσβαση σε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες.
Όπως εξήγησε, η παρακολούθηση των κοινωνικών δικτύων δεν αρκεί: απαιτείται επαλήθευση των αναρτήσεων, ώστε οι αστυνομικές δυνάμεις να γνωρίζουν τι πραγματικά πρόκειται να αντιμετωπίσουν.
Πηγή υπηρεσίας ασφαλείας περιέγραψε, από την πλευρά της, έναν μεγάλο όγκο παραπληροφόρησης: ψευδείς ειδήσεις και φυλλάδια παραγόμενα με τεχνητή νοημοσύνη.
«Τα επαληθεύουμε όλα, με αποτέλεσμα αυτό να μειώνει την ικανότητα ανάλυσής μας», ανέφερε.
Η δυναμική των νέων και ο «επιταχυντής» των κοινωνικών δικτύων
Οι υπηρεσίες είχαν διαπιστώσει την απήχηση της κινητοποίησης σε μαθητές λυκείου και νέους των λαϊκών συνοικιών, αλλά δυσκολεύτηκαν να αποτιμήσουν τη δυναμική της.
Πηγή των υπηρεσιών ασφαλείας περιέγραψε ως «πρωτοφανή» τη σύμπραξη της εξωκοινοβουλευτικής ακροαριστεράς, της ριζοσπαστικής αριστεράς και νέων των συνοικιών, εκτιμώντας ότι η μαζική παρουσία των τελευταίων έδωσε πρόσθετη ώθηση στις κινητοποιήσεις.
Αστυνομική πηγή απέδωσε επίσης στο TikTok έναν «πρωτοφανή ρόλο επιταχυντή», επισημαίνοντας και τη συμβολή του Telegram, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Άλλη πηγή έκανε λόγο για «αυθόρμητη και μη οργανωμένη έκρηξη οργής».
Το AFP υπενθυμίζει ότι ανάλογες δυσκολίες πρόβλεψης είχαν καταγραφεί με τα «Kίτρινα Γιλέκα» το 2018, όταν η απουσία κεντρικού συντονισμού δυσκόλεψε την αξιολόγηση της κινητοποίησης. Το ίδιο πρόβλημα επανεμφανίστηκε στις ταραχές του Ιουνίου 2023, μετά τον θάνατο του Ναέλ από πυρά αστυνομικού στη Ναντέρ.
