Η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας δίνουν στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες έναν κοινό άξονα: πώς θα περιορίσει η Ευρώπη τις εξαρτήσεις της και θα χρηματοδοτήσει την ασφάλειά της, διατηρώντας την οικονομική της αντοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο προσέρχεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με αιχμή την ενέργεια, τους κοινοτικούς πόρους και τους όρους της διεύρυνσης.
Η σύνδεση οικονομίας και γεωπολιτικής αποτυπώνεται στην επίσημη ατζέντα.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στη Μέση Ανατολή και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, από τις οποίες εξαρτώνται οι αλυσίδες εφοδιασμού σε ενέργεια, λιπάσματα και τρόφιμα.
Παράλληλα, θα εξετάσουν τη στήριξη της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα, τις ανάγκες των κρίσιμων υποδομών της, τις ρωσικές υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη και την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα.
Στο ενεργειακό, σύμφωνα με τις πληροφορίες για τις ελληνικές θέσεις, ο πρωθυπουργός θα ζητήσει μείωση των τιμών και προσωρινή, στοχευμένη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων, με διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Θα επιμείνει επίσης στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και στις διασυνδέσεις.
Το στρατηγικό σκέλος της ελληνικής προσέγγισης αφορά την επανεξέταση της ενεργειακής ασφάλειας: η πράσινη μετάβαση παραμένει μακροπρόθεσμος στόχος, ενώ η σημερινή κρίση επιβάλλει, κατά την Αθήνα, προσαρμογές στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα της Ευρώπης να διατηρήσει ανταγωνιστική βιομηχανία και να μειώσει κρίσιμες εξαρτήσεις. Σε αυτή τη συζήτηση εντάσσεται και η ελληνική επιμονή στην εφαρμογή των εκθέσεων Λέτα και Ντράγκι.
Η διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό 2028-2034 μεταφέρει το ίδιο ζήτημα στην κατανομή των πόρων.
Με βάση το αναθεωρημένο διαπραγματευτικό σχέδιο της ιρλανδικής προεδρίας, οι «27» καλούνται να χρηματοδοτήσουν τις νέες προτεραιότητές τους. Η ελληνική θέση είναι ότι άμυνα, ασφάλεια, έρευνα και καινοτομία απαιτούν περισσότερα χρήματα, χωρίς περαιτέρω περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. Η Αθήνα είναι ανοιχτή σε νέους ίδιους πόρους, εφόσον το κόστος δεν επιβαρύνει δυσανάλογα τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η διεύρυνση προσθέτει μια ακόμη γεωπολιτική διάσταση. Οι ηγέτες θα εξετάσουν την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας και τον στόχο ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων με το Μαυροβούνιο έως το τέλος του 2026.
Η Ελλάδα στηρίζει την προοπτική νέων εντάξεων ως στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια και τη σταθερότητα, με κριτήριο τις επιδόσεις κάθε υποψήφιας χώρας. Αντιτίθεται όμως, στη σύνδεσή της με αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων στην ΕΕ. Η διάκριση έχει πολιτικό βάρος: η επέκταση της Ένωσης και η ανακατανομή της επιρροής στο εσωτερικό της αποτελούν συναφείς, αλλά διαφορετικές διαπραγματεύσεις.
Στο Μεταναστευτικό, η Αθήνα προτάσσει την προστασία των εξωτερικών συνόρων και έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό αντίδρασης σε μαζικές εισροές ή εργαλειοποίηση της μεταναστευτικής πίεσης, παραπέμποντας στον Έβρο του 2020. Η επιδίωξη είναι η διαχείριση τέτοιων κρίσεων να στηρίζεται σε ευρωπαϊκή απόκριση και αλληλεγγύη.
