Λιγότερο από έναν μήνα πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητά από τον Βλαντίμιρ Πούτιν μια λύση για το ακριβό ντίζελ. Η συμφωνία που ανακοίνωσε την Παρασκευή συνοδεύτηκε από προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό καύσιμο, προκαλώντας αντιδράσεις στο Κίεβο και μεταξύ των συμμάχων των ΗΠΑ.
Το στοίχημα είναι οικονομικό και εκλογικό· το τίμημα μπορεί να είναι γεωπολιτικό.
Η γαλλική εμπλοκή φωτίζει αυτή την αντίφαση: το Παρίσι συμμετέχει στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης των τιμών, ενώ η κοινή γραμμή που διαμόρφωσε η G7 με πρωτοβουλία Μακρόν προέβλεπε ταυτόχρονα διατήρηση των κυρώσεων κατά της Μόσχας.
Η ακρίβεια πιέζει πριν από τις κάλπες
Στις 9 Οκτωβρίου, το Reuters κατέγραφε τη μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ στα 6,28 δολάρια το γαλόνι, αυξημένη κατά 70% από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Η επιβάρυνση πλήττει ιδιαίτερα αγρότες, μεταφορείς και κατοίκους αγροτικών περιοχών, σημαντικά ακροατήρια των Ρεπουμπλικανών.
Στη δημοσκόπηση Reuters/Ipsos του Σεπτεμβρίου, η αποδοχή του Τραμπ είχε υποχωρήσει στο 32%, ενώ μόλις το 17% ενέκρινε τους χειρισμούς του στο κόστος ζωής. Με τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η ανακούφιση των καταναλωτών αποκτά επείγον πολιτικό χαρακτήρα.
Στην ανάλυση της Le Monde, ο Γκρεγκουάρ Ρος, ερευνητής του Chatham House, συνδέει τη συμφωνία με την προσπάθεια του Τραμπ να περιορίσει τις εκλογικές απώλειες, χαρακτηρίζοντας την επιλογή κοντόφθαλμη.
Η Γαλλία ανάμεσα στα αποθέματα και τις κυρώσεις
Η πίεση προς το Παρίσι είχε προηγηθεί του ανοίγματος στον Πούτιν. Την 1η Οκτωβρίου, το Reuters αποκάλυψε ότι η αμερικανική κυβέρνηση ζητούσε από Γαλλία και Γερμανία να διαθέσουν αποθέματα ντίζελ, με την απειλή απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών του καυσίμου.
Για την Ευρώπη, η επιλογή είχε διπλό κόστος: χρειαζόταν χαμηλότερες τιμές, αλλά και επαρκή αποθέματα απέναντι στο ενδεχόμενο επιδείνωσης της ενεργειακής κρίσης.
Στις 2 Οκτωβρίου, ο Μακρόν συγκάλεσε τηλεδιάσκεψη της G7, της οποίας η Γαλλία ασκεί την προεδρία. Οι ηγέτες συμφώνησαν σε συντονισμένη διάθεση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και προϊόντων μέσα σε τέσσερις μήνες, με έμφαση στο ντίζελ, και σε αποφυγή περιορισμών στις ενεργειακές εξαγωγές μεταξύ των μελών. Ο Τραμπ δήλωσε στη συνέχεια ότι δεν θα επέβαλλε απαγόρευση εξαγωγών.
Το ίδιο κοινό ανακοινωθέν δεσμευόταν όμως για διατήρηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Μία εβδομάδα αργότερα, η Ουάσινγκτον ανακοίνωνε τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ, απομακρυνόμενη από τη γραμμή που είχε μόλις συνυπογράψει.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση δείχνει ότι το χάσμα παραμένει. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας υποστήριξε ότι η αναστολή των κυρώσεων προσφέρει στη Μόσχα περισσότερα έσοδα για τον πόλεμο και ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη δεν θα μειώσει την πίεση στη Ρωσία, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο.
Η πίεση μεταφέρεται στο Κίεβο
Η σύγκρουση με τον Ζελένσκι αφορά πλέον και τα μέσα που χρησιμοποιεί η Ουκρανία για να πιέσει τη ρωσική οικονομία. Ο Τραμπ απαίτησε να σταματήσουν τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, τα συνέδεσε με τις δυσκολίες στον εφοδιασμό ντίζελ και έφτασε να ζητήσει αλλαγή προέδρου στην Ουκρανία.
Οι Financial Times μεταδίδουν ότι η Ουάσινγκτον προειδοποίησε το Κίεβο πως η συνέχιση των επιθέσεων στις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις θέτει σε κίνδυνο τη συνεργασία στην παροχή πληροφοριών. Μια τέτοια προειδοποίηση, εφόσον υλοποιηθεί, θα μπορούσε να έχει άμεσες συνέπειες για τις ουκρανικές επιχειρησιακές δυνατότητες.
Στο Axios, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι θα στήριζε χαλάρωση κυρώσεων εφόσον συνδεόταν με παύση επιθέσεων στις ενεργειακές εγκαταστάσεις και των δύο χωρών τον χειμώνα.
Θα φτάσει η ανακούφιση στην αντλία;
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε αρχική διάθεση άνω των 300.000 τόνων ντίζελ και μεγαλύτερες ποσότητες στη συνέχεια. Όμως αναλυτές που μίλησαν στο Reuters αμφισβητούν ότι η συμφωνία αρκεί για διατηρήσιμη μείωση των τιμών.
Ο Τζιμ Μίτσελ της Wood Mackenzie τη βλέπει ως μια πρόσθετη πηγή εφοδιασμού σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά, χωρίς να την θεωρεί λύση του προβλήματος. Ο δε Μπομπ ΜακΝάλι, επικεφαλής της Rapidan Energy Group, εκτιμά ότι μια σταθερή αποκλιμάκωση των τιμών προϋποθέτει διαρκή τερματισμό των συγκρούσεων στον Κόλπο και στην Ουκρανία.
Στη Le Monde, ο ειδικός του RAND Samuel Charap θέτει το ευρύτερο ζήτημα: όταν οι διαθέσιμοι μοχλοί πίεσης χρησιμοποιούνται για στόχους άλλους από τον τερματισμό του πολέμου, η συνολική διαπραγματευτική ισχύς των ΗΠΑ μειώνεται. Αυτή είναι η στρατηγική πλευρά του στοιχήματος για το ντίζελ, πέρα από το αποτέλεσμα που επιδιώκει ο Τραμπ στις κάλπες.
