Ένας ιστορικός χώρος στο κέντρο της Θεσσαλονίκης (στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου), το Τέμενος Χαμζά Μπέη, αποτελεί τον παλαιότερο ισλαμικό ευκτήριο οίκο της Θεσσαλονίκης. Οικοδομήθηκε το 1467 από την κόρη του στρατιωτικού διοικητή Χαμζά Μπέη, ενώ αργότερα, στην περίστυλη αυλή του, λειτούργησε για δεκαετίες ο κινηματογράφος «Αλκαζάρ», το όνομα του οποίου επικράτησε στη συλλογική μνήμη.
Το μνημείο προστατεύεται ως ιστορικό και αρχαιολογικό μνημείο από το 1926, και πλέον μετά την αποκατάστασή του επιστρέφει στη ζωή της Θεσσαλονίκης ως ένας ακόμη χώρος πολιτισμού στο ιστορικό κέντρο της πόλης.
«Το Αλκαζάρ, πλέον, ανήκει στη Θεσσαλονίκη, στους πολίτες της και στους επισκέπτες της» επισήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την αποψινή τελετή απόδοσης του τεμένους στο κοινό. Το μνημείο, το οποίο «απελευθερώθηκε» από τις σκαλωσιές που το περιέβαλλαν για σχεδόν 40 χρόνια, ανοίγει επίσημα τις πύλες του από αύριο, Κυριακή.
Όπως είπε η Λ. Μενδώνη κατά τη διάρκεια της ομιλίας της, για το υπουργείο Πολιτισμού είναι «μέρα χαράς, γιατί αποδίδουμε στους Θεσσαλονικείς ένα ακόμη έργο».
Πρόσθεσε δε πως η αποκατάσταση του Αλκαζάρ «μεταμορφώνει» την περιοχή, σε συνδυασμό και με τα αρχαία του σταθμού Βενιζέλου.
«Ο σταθμός Βενιζέλου είναι πλέον ο ωραιότερος σταθμός σε ευρωπαϊκό μετρό και έχει δημιουργήσει μια σχολή στην αρχαιολογία και την αρχιτεκτονική. Έρχεται, λοιπόν, να συνδυαστεί με την αποκατάσταση του Αλκαζάρ. Βγαίνοντας κανείς από το μετρό κοιτάει προς τα πάνω. Είναι τρεις γενιές Θεσσαλονικέων που θυμούνται αυτό το μνημείο μόνο με σκαλωσιές», συμπλήρωσε η υπουργός, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά τόσο στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη, για τη βοήθεια του στην αντιμετώπιση σειράς προβλημάτων που προέκυψαν κατά την αποκατάσταση του μνημείου, όσο και στον υφυπουργό Υποδομών Νίκο Ταχιάο, καθώς οι μελέτες που εκπονήθηκαν χρηματοδοτήθηκαν από το μετρό.
Η Λ. Μενδώνη πρόσθεσε πως με την αποκατάσταση του Χαμζά Μπέη, το υπουργείο Πολιτισμού «τελειώνει έναν πρώτο κύκλο έργων στη Θεσσαλονίκη για να ανοίξει ο επόμενος». Μίλησε για τα έργα που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία 4-5 χρόνια λέγοντας πως «όχι μόνο ομορφαίνουν την πόλη, αλλά στην πραγματικότητα μας διδάσκουν την ιστορία μας, γιατί χωρίς τη σωστή γνώση του παρελθόντος δεν μπορείς να οικοδομήσεις ένα στέρεο μέλλον».
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για την απόδοση του Αλκαζάρ, η Τάνια Πρωτοψάλτη, αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, υπογράμμισε:
«Η αποκατάστασή του δεν συνιστά μόνο τη διάσωση ενός σημαντικού μνημείου. Αποτελεί, ταυτόχρονα, μια ουσιαστική πράξη διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης και ανάδειξης της πολυπολιτισμικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης που διαμορφώθηκε μέσα από τη συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών, θρησκειών και κοινοτήτων».
Από την πλευρά του, ο Θεμιστοκλής Βλαχούλης, προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, μίλησε για ένα «δύσκολο έργο» που υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ η Μαρία Μερτζάνη, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, επισήμανε πως «μετά από τόσα χρόνια που το μνημείο ήταν υποστυλωμένο επιστρέφει και πάλι στην πόλη».
Τέλος, ο πρόεδρος του ΔΣ του MOMus – Μητροπολιτικού Οργανισμού Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης, Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, στάθηκε στο ότι ο χώρος θα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις συμβατές με την ιστορία και τον χαρακτήρα του μνημείου, με την ευθύνη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και του MOMus.
Όπως είπε, η ιδέα να αποκτήσει ο χώρος εκθεσιακή δραστηριότητα θα προσελκύσει νέο κοινό στο μνημείο και θα επιστρέψει «στη ζωή της πόλης όχι μόνο ως αρχαιολογικός χώρος, αλλά και ως ένα ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης εικαστικής σκηνής». Η αρχή γίνεται με την έκθεση «Θεσσαλονίκη: Το αποτύπωμα της μετάβασης (1960-1980)» μέσα από τις φωτογραφίες του Pete Marifoglou, στην οποία ξεναγήθηκε η Λίνα Μενδώνη.
Τι περιλαμβάνει η πρώτη έκθεση
Η πρώτη έκθεση, που φιλοξενείται με το «άνοιγμα» του Αλκαζάρ, αποτελεί μια οπτική περιήγηση στη Θεσσαλονίκη των δεκαετιών 1960-1980 και μέσα από τον ασπρόμαυρο φακό του Θεσσαλονικιού Pete Marifoglou και από εικόνες που πρώτη φορά παρουσιάζονται στο κοινό, η πόλη αποκαλύπτεται ως ένας ζωντανός οργανισμός σε μετάβαση, όπου το παραδοσιακό συνυπάρχει και συγκρούεται με το καινούργιο.
Η έκθεση διαρθρώνεται σε τρεις θεματικές ενότητες οι οποίες συνθέτουν το μωσαϊκό της μεταπολεμικής πρωτεύουσας της Μακεδονίας.
Πρόκειται για την εμπορική φυσιογνωμία και αγορά, την καθημερινότητα των ανθρώπων και τα μνημεία στον σύγχρονο αστικό ιστό.
Ποιες μέρες θα είναι ανοιχτό το Αλκαζάρ
Από αύριο, Κυριακή, το μνημείο θα είναι ανοιχτό για το κοινό από τις 10:00 έως τις 18:00, εκτός από τις Δευτέρες. Η είσοδος θα είναι δωρεάν για τις πρώτες δύο εβδομάδες λειτουργίας του χώρου, ενώ στη συνέχεια θα ισχύει χαμηλό εισιτήριο.
