Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τα πρώτα πλήγματα κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλούσε για μια πολεμική επιχείρηση που θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες. Οι περισσότερες εκτιμήσεις των αγορών κινούνταν στην ίδια κατεύθυνση: από μερικές ημέρες έως έναν μήνα.
Όμως, ο πόλεμος έχει ήδη μπει στον 7ο μήνα του. Και η τελευταία προειδοποίηση προς τον Αμερικανό πρόεδρο δείχνει πόσο μακριά βρίσκεται πλέον η σύγκρουση από τον αρχικό σχεδιασμό.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, κορυφαίοι σύμβουλοι του Λευκού Οίκου, μεταξύ των οποίων ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, έχουν προειδοποιήσει κατ’ ιδίαν τον Τραμπ ότι η σύγκρουση μπορεί να συνεχιστεί έως το τέλος της προεδρικής θητείας του – ακόμη και μετά τον Ιανουάριο του 2029.
Το τέλος μετακινήθηκε μετά τις εκλογές
Δημοσίως, ο Τραμπ επιμένει σε πολύ συντομότερο χρονοδιάγραμμα. Δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «αμέσως μετά» τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα, αλλά δεν μπορεί να αντέξει για πολύ ακόμη.
Η ημερομηνία που έθεσε, ωστόσο, συνδέεται περισσότερο με το αμερικανικό εκλογικό ημερολόγιο παρά με κάποια ορατή στρατιωτική ή διπλωματική εξέλιξη.
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι μια διαπραγμάτευση παραμένει πιθανή, ξεκαθάρισε όμως ότι δεν αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή της κυβέρνησής του.
Ο Βανς, λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε αποφύγει να προβλέψει πότε θα τελειώσει ο πόλεμος, λέγοντας ότι δεν θέλει να θέσει τεχνητά χρονοδιαγράμματα.
Δεν υπάρχει πλέον ένας κοινός δρόμος εξόδου
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Στους επτά μήνες που μεσολάβησαν απέκτησε περισσότερα μέτωπα, περισσότερους στόχους και πολύ πιο δύσκολους όρους τερματισμού.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ζητούν από την Ουάσινγκτον να σταματήσει τις απειλές, να αποσυρθούν οι ισραηλινές δυνάμεις από τον Λίβανο, να τερματιστεί ο αποκλεισμός της Υεμένης, να αποδεσμευθούν ιρανικοί πόροι ύψους 24 δισ. δολαρίων και να μην υπάρξει επέμβαση στις πυρηνικές και βαλλιστικές δυνατότητες της χώρας.
Την ίδια στιγμή, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δηλώνει ότι βασικός στόχος παραμένει η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, ενώ ο ιρανικός πυρηνικός φάκελος παραπέμπεται ξανά στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο και δημιούργησε προσωρινά ελπίδες για τον τερματισμό του πολέμου κατέρρευσε τον Ιούλιο. Έκτοτε, η διπλωματική διαδικασία παραμένει σε αδιέξοδο.
Ο πόλεμος μεταφέρθηκε στα τάνκερ
Η νέα κλιμάκωση δεν καταγράφεται μόνο σε στρατιωτικές βάσεις. Οι ΗΠΑ έπληξαν πέντε ιρανικά πετρελαιοφόρα και η Τεχεράνη ανακοίνωσε ως αντίποινα επιθέσεις εναντίον δέκα πλοίων κοντά στο στενό του Ορμούζ.
Παράλληλα, το Ιράν προειδοποιεί ότι θα επεκτείνει προς τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα τη ζώνη στην οποία τα πλοία θα χρειάζονται άδεια για να κινηθούν.
Τα στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δείχνουν την έκταση της παράλυσης: την Τετάρτη πέρασαν από το Ορμούζ μόλις επτά πλοία, έναντι δώδεκα την προηγούμενη ημέρα. Κανένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου δεν εξήλθε από το στενό.
Πριν από τον πόλεμο, από αυτήν τη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο χειμώνας δεν περιμένει την κάλπη
Το Brent έκλεισε στα 101,21 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο πλησίασε τα 81 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρώπης είναι γεμάτες περίπου κατά τα δύο τρίτα, σε ασυνήθιστα χαμηλό επίπεδο για την εποχή.
Για την Ευρώπη, ο άμεσος κίνδυνος δεν είναι κατ’ ανάγκην ότι θα μείνει χωρίς ενέργεια από τη μια ημέρα στην άλλη. Είναι ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος θα διατηρήσει ψηλά τις τιμές του φυσικού αερίου, του πετρελαίου και των καυσίμων, τροφοδοτώντας ξανά τον πληθωρισμό την ώρα που αρχίζει η περίοδος θέρμανσης.
Έτσι, η επιχείρηση που επρόκειτο να διαρκέσει λίγες εβδομάδες έχει μετατραπεί σε πόλεμο αντοχής, χωρίς συμφωνημένο σημείο εξόδου.
