Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του 1951, με τη νεαρή Γιλντίζ Ντερβίς να ποζάρει μπροστά από το πατρικό της σπίτι στην Πόλις (Πόλη Χρυσοχούς) που δεν ανήκει στην κατεχόμενη Κύπρο, και παραμένει σε ελεύθερη περιοχή υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας από την ίδρυσή της και διαχρονικά, αποτυπώνει τη στιγμή λίγο πριν από μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή της. Λίγους μήνες αργότερα θα άφηνε την πατρίδα της για την Αυστραλία, προκειμένου να συναντήσει για πρώτη φορά τον άνδρα που είχε ήδη γίνει σύζυγός της.
Η ιστορία της Γιλντίζ και του Ρετζέπ Εϊγιάμ αποτελεί ένα άγνωστο κεφάλαιο της μεταπολεμικής μετανάστευσης των Τουρκοκυπρίων στη Μελβούρνη. Τα προσωπικά τους έγγραφα, οι φωτογραφίες και άλλα οικογενειακά κειμήλια που διασώζονται σήμερα στα Museums Victoria φωτίζουν τις δυσκολίες, τις θυσίες αλλά και την προσπάθεια μιας οικογένειας να δημιουργήσει μια νέα ζωή μακριά από την Κύπρο.
Ο γάμος πριν από τη γνωριμία
Η Γιλντίζ γεννήθηκε το 1925 στην Πόλις της βορειοδυτικής Κύπρου. Ο Ρετζέπ, γεννημένος το 1922, ήταν υποδηματοποιός και είχε ήδη μεταναστεύσει στη Μελβούρνη το 1949, αναζητώντας καλύτερες οικονομικές συνθήκες στη δύσκολη μεταπολεμική Κύπρο.
Οι οικογένειες συμφώνησαν στον γάμο τους, παρότι οι δύο νέοι δεν είχαν γνωριστεί ποτέ.
Το σχετικό έγγραφο γάμου, που φυλάσσεται στα Museums Victoria, παρουσιάζει μάλιστα μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια: ο Ρετζέπ καταγράφεται ως παρών στην τελετή, ενώ για τη Γιλντίζ εμφανίζεται πληρεξούσιος. Η καταγραφή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η τελετή να έγινε στην Αυστραλία πριν από την άφιξή της, χωρίς όμως αυτό να μπορεί να θεωρηθεί απολύτως βέβαιο.
Το ταξίδι προς την Αυστραλία
Στις 17 Δεκεμβρίου 1951 η Γιλντίζ επιβιβάστηκε από τη Λεμεσό στο πλοίο «Κορσικά» με προορισμό την Αυστραλία. Έφτασε στη Μελβούρνη στις 4 Φεβρουαρίου 1952, αφού πρώτα είχε προσεγγίσει το Φρίμαντλ. Η άφιξή της δεν υπήρξε εύκολη. Το πλοίο μετέφερε φορτίο από σάπια κρεμμύδια και δεν μπορούσε να δέσει αμέσως στο λιμάνι. Ο Ρετζέπ, ανυπομονώντας να συναντήσει τη γυναίκα του, νοίκιασε μια βάρκα και πλησίασε το πλοίο. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες καραντίνας, προσπαθούσε να επικοινωνήσει μαζί της πετώντας της σοκολάτες. Ήταν η πρώτη φορά που οι δύο σύζυγοι συναντήθηκαν πραγματικά.
Μια δύσκολη νέα αρχή
Κανείς από τους δύο δεν γνώριζε αγγλικά. Ο Ρετζέπ, παρά την εμπειρία του ως υποδηματοποιού, δεν κατάφερε να εργαστεί στο επάγγελμά του και στράφηκε στη δουλειά σε εργοστάσια. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε αρχικά στο Πράχραν και αργότερα στο Φούτσκραϊ, όπου απέκτησε το δικό της σπίτι. Για να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές υποχρεώσεις, φιλοξενούσαν ενοίκους, μια πρακτική που συναντάται συχνά στις ιστορίες των μεταναστευτικών οικογενειών της εποχής. Στη Μελβούρνη γεννήθηκαν τα τέσσερα παιδιά τους: ο Άλι το 1953, η Εσρέφ το 1955, η Σέρι το 1957 και η Ρεμπιγέ το 1961. Η εκπαίδευση των παιδιών αποτέλεσε προτεραιότητα για την οικογένεια και, σύμφωνα με τα Museums Victoria, και τα τέσσερα φοίτησαν τελικά στο πανεπιστήμιο.
Από μια οικογένεια σε μια ολόκληρη μεταναστευτική αλυσίδα
Η Γιλντίζ δεν ξέχασε ποτέ την Κύπρο ούτε τους συγγενείς που είχε αφήσει πίσω. Καθώς η οικογένεια κατάφερε να σταθεροποιηθεί οικονομικά, άρχισε να βοηθά συγγενείς της να μεταναστεύσουν στην Αυστραλία. Με τα χρόνια, ανίψια και άλλοι συγγενείς ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο, ενώ στη συνέχεια έφεραν στη χώρα και τις δικές τους οικογένειες. Έτσι, η προσωπική διαδρομή της Γιλντίζ και του Ρετζέπ συνέβαλε στη δημιουργία ενός ευρύτερου οικογενειακού δικτύου και στην ενίσχυση της μικρής τότε τουρκοκυπριακής κοινότητας της Μελβούρνης. Η Γιλντίζ διατήρησε επίσης τον δεσμό της με την Κύπρο. Επέστρεψε στο νησί αρκετές φορές, ενώ ο Ρετζέπ δεν γύρισε ποτέ. Παρέμεινε ενεργός στην κυπριακή κοινότητα της Μελβούρνης μέχρι τον θάνατό του το 2011.
Μια φωτογραφία που έγινε ιστορικό τεκμήριο
Σήμερα, η φωτογραφία της Γιλντίζ έξω από το πατρικό της σπίτι στην Πόλις αποτελεί μέρος της συλλογής των Museums Victoria, μαζί με το διαβατήριό της, το έγγραφο του γάμου και άλλα οικογενειακά τεκμήρια. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το κυπριακό διαβατήριό της. Η ιστορία της Γιλντίζ και του Ρετζέπ είναι τελικά κάτι περισσότερο από την ιστορία μιας μετανάστευσης. Είναι η ιστορία δύο ανθρώπων που έφυγαν από την Κύπρο, συναντήθηκαν για πρώτη φορά ως σύζυγοι στην Αυστραλία, δημιούργησαν οικογένεια και, μέσα από τις δυσκολίες, άνοιξαν τον δρόμο και για άλλους συγγενείς τους.
Και η ασπρόμαυρη εικόνα της Γιλντίζ, λίγο πριν αφήσει πίσω της το σπίτι της στην Πόλις, παραμένει σήμερα ένα πολύτιμο τεκμήριο μιας ολόκληρης εποχής: της εποχής που χιλιάδες άνθρωποι έφευγαν από την πατρίδα τους αναζητώντας μια καλύτερη ζωή στην άλλη άκρη του κόσμου.
