Ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της ελληνικής μετανάστευσης στην Αυστραλία κινδυνεύει να χαθεί οριστικά. Το ιστορικό Paragon Café, στην πόλη Κατούμπα, στην περιοχή των Γαλάζιων Ορέων της Νέας Νότιας Ουαλίας, ένα κτίριο ηλικίας 110 ετών που ταυτίστηκε με την πορεία και την επιτυχία των Ελλήνων μεταναστών, βρίσκεται σήμερα σε κατάσταση εγκατάλειψης, ενώ το κόστος αποκατάστασης των ζημιών εκτιμάται ότι ξεπερνά το ένα εκατομμύριο δολάρια Αυστραλίας.
Η κυβέρνηση της Νέας Νότιας Ουαλίας προσέφυγε στο Δικαστήριο Περιβάλλοντος και Γης εναντίον της ιδιοκτήτριας εταιρείας, κατηγορώντας την ότι δεν προστάτευσε επαρκώς το διατηρητέο κτίριο, παραβιάζοντας τις υποχρεώσεις που προβλέπει η νομοθεσία για την πολιτιστική κληρονομιά.
Πίσω όμως από τους βανδαλισμένους τοίχους και τις κατεστραμμένες αίθουσες κρύβεται μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες της ελληνικής ομογένειας στην Αυστραλία.
Το Paragon Café ιδρύθηκε το 1916 από τον Ζαχαρία Θεόδωρο Σίμο, έναν νεαρό από τα Κύθηρα, ο οποίος εγκατέλειψε το νησί του σε ηλικία μόλις 15 ετών αναζητώντας μια καλύτερη ζωή στην Αυστραλία. Με σκληρή δουλειά, επιχειρηματικό δαιμόνιο και καλλιτεχνική αισθητική κατάφερε να δημιουργήσει ένα καφέ που πολύ γρήγορα εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την περιοχή.
Ο Σίμος ταξίδεψε στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες για να γνωρίσει από κοντά τη σύγχρονη κουλτούρα των καφέ και την τέχνη της ζαχαροπλαστικής, ενώ έφτασε μέχρι την Ελβετία για να εκπαιδευτεί στη σοκολατοποιία. Επιστρέφοντας, μετέτρεψε το Paragon Café σε έναν χώρο που ξεχώριζε για την αρχιτεκτονική του, την αισθητική του και τις γεύσεις του.
Τα χειροποίητα σοκολατάκια, τα νουγκά, οι καραμέλες και τα αμερικανικού τύπου επιδόρπια έκαναν το Paragon Café διάσημο σε ολόκληρη την Αυστραλία, προσελκύοντας καθημερινά επισκέπτες και τουρίστες. Κατά τη δεκαετία του 1920 το καφέ επεκτάθηκε με εντυπωσιακές αίθουσες δεξιώσεων και χορού, σχεδιασμένες από τον διακεκριμένο αρχιτέκτονα Henry Eli White, ενώ ο Δανός γλύπτης Otto Steen δημιούργησε μοναδικές αλαβάστρινες ζωφόρους με παραστάσεις από την ελληνική μυθολογία, που αποτελούν μέχρι σήμερα αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής του ταυτότητας.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη κληρονομιά που άφησε ο Ζαχαρίας Σίμος δεν ήταν μόνο το ίδιο το κτίριο. Το Paragon Café αποτέλεσε για δεκαετίες αφετηρία για δεκάδες Έλληνες μετανάστες που έφταναν στην Αυστραλία αναζητώντας μια νέα αρχή. Ο ίδιος τούς φιλοξενούσε, τους εκπαίδευε και τους έδινε την ευκαιρία να μάθουν το επάγγελμα. Πολλοί από αυτούς άνοιξαν αργότερα τα δικά τους ελληνικά καφέ σε πόλεις και κωμοπόλεις της Αυστραλίας, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός δικτύου επιχειρήσεων που έμελλε να αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην οικονομική και κοινωνική ιστορία της χώρας.
Μετά τον θάνατό του, το 1976, το Paragon Café παρέμεινε για αρκετά χρόνια στα χέρια της οικογένειας, πριν πωληθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το ιστορικό καφέ έκλεισε οριστικά το 2018 και έκτοτε η εικόνα του επιδεινώνεται διαρκώς.
Οι αυτοψίες των αρμόδιων υπηρεσιών κατέγραψαν εκτεταμένες καταστροφές από παράνομα πάρτι, καταλήψεις, βανδαλισμούς, γκράφιτι και εισροή υδάτων. Τμήματα της οροφής έχουν καταρρεύσει, ξύλινα πατώματα έχουν αφαιρεθεί, ενώ η υγρασία και η μούχλα απειλούν ακόμη και τα διακοσμητικά στοιχεία που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής του αξίας.
Η τοπική πρωτοβουλία Friends of the Paragon, η οποία εδώ και χρόνια αγωνίζεται για τη διάσωση του ιστορικού κτιρίου, εκτιμά ότι πλέον θα απαιτηθούν περισσότερα από ένα εκατομμύριο δολάρια Αυστραλίας για την πλήρη αποκατάστασή του.
Η υπουργός Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Νέας Νότιας Ουαλίας, Penny Sharpe, χαρακτήρισε το Paragon «έναν αναντικατάστατο θησαυρό» που αντικατοπτρίζει περισσότερο από έναν αιώνα μεταναστευτικής ιστορίας στα Γαλάζια Όρη, τονίζοντας ότι τέτοιοι χώροι αποτελούν ζωντανά τεκμήρια της συλλογικής μνήμης και δεν μπορούν να αντικατασταθούν όταν χαθούν.
Από την πλευρά της, η σημερινή ιδιοκτησία διαβεβαιώνει ότι σχεδιάζει να προχωρήσει στις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και να ανοίξει ξανά το ιστορικό καφέ στο κοινό. Ωστόσο, μέχρι να γίνουν πράξη οι δεσμεύσεις αυτές, το μέλλον του παραμένει αβέβαιο.
Για τους απογόνους του Ζαχαρία Σίμου, όμως, το Paragon δεν είναι μόνο ένα ιστορικό κτίριο. Είναι η ζωντανή απόδειξη του τι μπορούσε να πετύχει ένας Έλληνας μετανάστης με όραμα, εργατικότητα και επιμονή. Ένα κομμάτι της ιστορίας του ελληνισμού της Αυστραλίας που κινδυνεύει σήμερα να χαθεί, παρασύροντας μαζί του τις μνήμες μιας ολόκληρης εποχής.
