Ένα από τα σημαντικότερα λουτρικά συγκροτήματα της ρωμαϊκής περιόδου στον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας εισέρχεται σε φάση αποκατάστασης και ανάδειξης. Το έργο, με συνολικό προϋπολογισμό 1,7 εκατομμυρίου ευρώ, εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα 2021 – 2027», σύμφωνα με την πράξη ένταξης που παρουσιάζει το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Οι παρεμβάσεις εστιάζουν στο «Οκτάγωνο» του συγκροτήματος των ανατολικών (νοτιοανατολικών) θερμών, το οποίο αποτελεί τμήμα της πολυτελούς έπαυλης που είχε οικοδομηθεί για τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Νέρωνα.
Στόχος του έργου είναι η δομική προστασία του μνημείου, η αποκατάσταση της στατικής και αισθητικής του συνοχής, καθώς και η διασφάλιση της ασφαλούς επισκεψιμότητάς του από το κοινό.
Οι εργασίες
Οι προγραμματισμένες εργασίες στην Αρχαία Ολυμπία περιλαμβάνουν ένα ευρύ πλέγμα εξειδικευμένων επεμβάσεων για τη μακροχρόνια διατήρηση του συγκροτήματος:
- Απομάκρυνση της επιφανειακής βλάστησης και των φερτών υλικών, καθώς και καθαρισμός των τοιχοποιιών και των δαπέδων από επικαθίσεις και άλατα.
- Διενέργεια αναστηλωτικών επεμβάσεων σε επιλεγμένα τμήματα της τοιχοποιίας και της θολοδομίας, συμπληρώσεις με συμβατά υλικά, ενισχύσεις με ανοξείδωτα αγκύρια και ινοπλισμένα πλέγματα, καθώς και τοπικές ανακατασκευές.
- Μερική ανάταξη και συμπλήρωση στα ανοίγματα των θυρών και των θόλων, εξυγίανση των θόλων και στερέωση κατακείμενων αρχιτεκτονικών μελών.
- Ιδιαίτερη μέριμνα θα δοθεί στη συντήρηση (καθαρισμός, συμπλήρωση, στερέωση ψηφίδων) του εντυπωσιακού ψηφιδωτού της οκταγωνικής αίθουσας, το οποίο φέρει θέματα από το θαλάσσιο βασίλειο. Για την προστασία του θα κατασκευαστεί ελαφρύ στέγαστρο.
Προσβασιμότητα και περιβάλλον
Για τη διευκόλυνση των επισκεπτών και την προστασία του χώρου προβλέπονται ήπιες παρεμβάσεις με χρήση φυσικών υλικών:
- Δημιουργία περιηγητικής διαδρομής εντός και περιμετρικά του συγκροτήματος, με διαμορφώσεις σταθεροποιημένου δαπέδου σε συνδυασμό με υπερυψωμένη μεταλλική διαδρομή.
- Πρόβλεψη για προσβασιμότητα ΑμεΑ σχεδόν στο σύνολο των χώρων, καθώς και τοποθέτηση ενημερωτικής πινακίδας σε γραφή Braille.
- Κατασκευή αποστραγγιστικών διατάξεων για την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων και την καταπολέμηση της ανιούσας υγρασίας.
Το ιστορικό του μνημείου
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κόμβου «Οδυσσεύς» του υπουργείου Πολιτισμού, το μεγάλο κτηριακό συγκρότημα βρίσκεται νοτιοανατολικά της Άλτεως, στη θέση όπου κατά την κλασική εποχή υπήρχε το ιερό της Εστίας.
Η ταύτιση της πολυτελούς έπαυλης με τον αυτοκράτορα Νέρωνα βασίστηκε, μεταξύ άλλων ενδείξεων, σε έναν μολύβδινο υδαταγωγό που έφερε την επιγραφή NERONIS: AUG..
Το κτήριο οικοδομήθηκε κατά τα έτη 65 – 67 μ.Χ., προκειμένου να καταλύσει εκεί ο αυτοκράτορας όταν συμμετείχε ο ίδιος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 67 μ.Χ.
Οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις
Η αρχική έπαυλη διέθετε μεγάλη περίστυλη αυλή, δωμάτια, κήπους και μια στοά στα δυτικά που ανυψωνόταν σε θριαμβικό τόξο. Στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., επί Σεπτίμιου Σεβήρου, πραγματοποιήθηκαν οι μεγαλύτερες αλλαγές με την κατασκευή των ανατολικών θερμών, οι οποίες επεκτάθηκαν προς τα βόρεια και ανατολικά, περιλαμβάνοντας χώρους θερμού και ψυχρού λουτρού.
Από την αρχική οικία του Νέρωνα διατηρήθηκαν οι όψεις προς την Άλτεω, το αίθριο και τμήματα δωματίων, ενώ στη νοτιοανατολική γωνία διασώζεται σε πολύ καλή κατάσταση το «Οκτάγωνο» (η κεντρική αίθουσα λουτρών οκταγωνικής κάτοψης με καμαροειδείς οροφές και οπτόπλινθους).
Δυτικά του συγκροτήματος εντοπίζονται επίσης η θεμελίωση της θριαμβευτικής αψίδας του Νέρωνα και τα λείψανα ενός μικρού ωδείου του 3ου αιώνα μ.Χ.
