Ένα διευρυμένο πλέγμα παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος, το οποίο ψηφίστηκε στη Βουλή (ν. 5313/26) και τίθεται σε άμεση εφαρμογή, φέρνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το νέο πλαίσιο συνδυάζει αλλαγές στις δικαστικές ρυθμίσεις των «κόκκινων δανείων», νέες δυνατότητες στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ρύθμιση οφειλών προς το Δημόσιο και ενισχυμένες δικλίδες προστασίας έναντι των κατασχέσεων.
Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν την καθημερινότητα περισσότερων από 2 εκατομμυρίων νοικοκυριών.
Πρόκειται για πολίτες με ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010, δανειολήπτες με χρέη από την περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, καθώς και μικροοφειλέτες με χρέη έως 10.000 ευρώ προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.
«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες», υπογραμμίζει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
1. Αναδρομικό «κούρεμα» τόκων στον πρώην «νόμου Κατσέλη»
Με το άρθρο 126 του νέου νόμου, ξεκαθαρίζεται ρητά ότι ο τόκος στις απαιτήσεις που ρυθμίζονται δικαστικά (ν. 3869/2010) θα υπολογίζεται μόνο επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου υπολοίπου.
- Σχεδόν εκμηδενισμός των τόκων: Κάθε μηνιαία καταβολή θα αποπληρώνει απευθείας τμήμα του κεφαλαίου, ενώ ο τόκος θα υπολογίζεται αποκλειστικά για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δόσεων.
Παράδειγμα: Για χρέος 144.500 ευρώ σε 25 χρόνια (300 δόσεις) με επιτόκιο 3,6%, η μηνιαία δόση μειώνεται από τα 731 ευρώ στα 483 ευρώ. Οι συνολικοί τόκοι στα 25 έτη πέφτουν από τα 74.852 ευρώ στα 430 ευρώ. - Αναδρομική ισχύς: Το μέτρο αφορά πάνω από 100.000 φυσικά πρόσωπα με ενεργές ρυθμίσεις. Οι επιπλέον τόκοι που καταβλήθηκαν τα τελευταία 5-10 χρόνια θα υπολογιστούν από τις τράπεζες ή τους servicers και θα αφαιρεθούν από τις τελευταίες δόσεις, οδηγώντας σε ταχύτερη εξόφληση του δανείου.
Για τις ρυθμίσεις που έχουν ήδη περατωθεί ή έχουν καταστεί έκπτωτες, τα επιπλέον ποσά δεν αναζητούνται ούτε επιστρέφονται.
2. «Κλείδωμα» τόκου για εξωδικαστικές και διοικητικές ρυθμίσεις
Το άρθρο 127 κατοχυρώνει αναδρομικά (από 1η Απριλίου 2019) περισσότερους από 60.000 οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει χρέη άνω των 19 δισ. ευρώ με παλαιότερους νόμους (ν. 4605/2019 ή ν. 4738/2020). Η μηνιαία δόση τους λογίζεται πλέον ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ποσού και απαγορεύεται οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός πέραν των όσων έχουν λόγο νόμου ενσωματωθεί στην εγκεκριμένη ρύθμιση.
3. Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο
Θεσπίζεται νέα ρύθμιση για «παλαιές» οφειλές (προ του 2024) προς την ΑΑΔΕ και το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή για αιτήσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Αφορά οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, υπό την προϋπόθεση ότι δεν ήταν ενεργές σε άλλη ρύθμιση κατά την 21η Απριλίου 2026.
Η διαδικασία θα γίνει ηλεκτρονικά, ενώ η ρύθμιση ενεργοποιείται με την καταβολή της πρώτης δόσης (ειδικά για την εφορία, εντός 3 ημερών από την αίτηση).
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η τακτοποίηση τυχόν άλλων οφειλών που γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.
4. Αύξηση του ακατάσχετου ορίου σε τραπεζικούς λογαριασμούς
Μετά από μία δεκαετία, τα μηνιαία ακατάσχετα όρια αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα για εκατομμύρια πολίτες:
- Χρέη προς το Δημόσιο: Το όριο αυξάνεται στα 1.600 ευρώ (από 1.250 ευρώ), απελευθερώνοντας έως 350 ευρώ τον μήνα για 1,7 εκατομμύρια οφειλέτες με κατασχέσεις.
- Χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες (ατομικοί λογαριασμοί): Το όριο διαμορφώνεται στα 1.600 ευρώ τον μήνα (από 1.500 ευρώ).
- Χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες (κοινοί λογαριασμοί): Το όριο ανέρχεται στα 2.200 ευρώ τον μήνα (από 2.000 ευρώ) για περιπτώσεις με περισσότερους από έναν δικαιούχους.
5. Άρση κατάσχεσης λογαριασμών με προκαταβολή 25%
Εισάγεται η δυνατότητα πλήρους άρσης των ήδη επιβληθέντων κατασχέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς για χρέη στην εφορία.
Ο πολίτης ή ο επιχειρηματίας μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο των λογαριασμών του εφόσον εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% του χρέους για το οποίο του επιβλήθηκαν τα αναγκαστικά μέτρα.
Η δυνατότητα αυτή θα ενεργοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι, είναι μόνιμη, αλλά χορηγείται εφάπαξ (μία φορά μόνο) σε κάθε οφειλέτη.
6. Πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό από 5.000 ευρώ
Από τα τέλη Ιουλίου (έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ), διευρύνεται η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό για περισσότερους μικροοφειλέτες.
Το ελάχιστο όριο οφειλής για την υπαγωγή πέφτει από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ.
Προσφέρονται έως 240 δόσεις για χρέη στο Δημόσιο και έως 420 δόσεις για χρέη σε χρηματοδοτικούς φορείς.
Η ελάχιστη μηνιαία καταβολή ορίζεται στα 50 ευρώ (για παράδειγμα, σε χρέος 7.000 ευρώ μπορούν να προκύψουν έως και 150 δόσεις).
7. Προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού
Από τον Σεπτέμβριο (τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση σε ΦΕΚ), θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία κατά την αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Ο οφειλέτης θα μπορεί να εξαιρέσει το σπίτι του από τη ρευστοποίηση, επιλέγοντας να διαθέσει κάποιο άλλο περιουσιακό στοιχείο (π.χ. ένα οικόπεδο).
Με αυτόν τον τρόπο προκύπτει ευνοϊκότερη λύση ρύθμισης, με μεγαλύτερο «κούρεμα» της οφειλής και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, μετατρέποντας τον εξωδικαστικό σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
