«Πρόοδος» στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν εν μέσω νέων εχθροπραξιών – Τι προβλέπει το «μνημόνιο κατανόησης» που εξετάζουν

Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν διαμορφώσει ένα προσχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος διανύει τον τέταρτο μήνα του. Αμερικανικές πηγές αναφέρουν πως το «μνημόνιο κατανόησης» προβλέπει παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες (η οποία ισχύει από τις 8 Απριλίου).

Παρόλα αυτά ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δώσει ακόμη την τελική του έγκριση. Ωστόσο από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επιβεβαίωσε τη σημαντική πρόοδο στις διατυπώσεις, εκφράζοντας την ελπίδα για υπογραφή, αν και το αποτέλεσμα παραμένει εκκρεμές. Την ίδια ώρα, το ιρανικό πρακτορείο Tasnim διέψευσε τις πληροφορίες, τονίζοντας ότι το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Τα σημεία τριβής και η οικονομική διάσταση

Ο πόλεμος ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, προκαλώντας χιλιάδες θύματα και κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία λόγω του de facto κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη. Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, η προτεινόμενη συμφωνία περιλαμβάνει:

• Στενά του Ορμούζ: Προβλέπεται «απρόσκοπτη» πρόσβαση. Ως αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και θα αναστείλουν τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να πουλάει ξανά νόμιμα πετρέλαιο.
• Πυρηνικό πρόγραμμα: Το ζήτημα δεν ρυθμίζεται άμεσα αλλά θα συζητηθεί εντός των 60 ημερών, με το Ιράν να δεσμεύεται ρητά ότι δεν θα επιδιώξει πυρηνικό οπλοστάσιο.

Για να υπάρξει εφαρμογή του «μνημονίου κατανόησης» θα πρέπει να φύγουν από τη μέση κάποια «αγκάθια». Το Ιράν ζητά την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένους πόρους και αρνείται να απομακρύνει το εμπλουτισμένο ουράνιό του. Ο πρόεδρος Τραμπ, αντίθετα, απαιτεί την καταστροφή του. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις στις ιρανικές πωλήσεις πετρελαίου και απείλησαν το Ομάν με κυρώσεις αν συνεργαστεί με το Ιράν για τον έλεγχο των στενών.

Η ένταση καλά κρατεί

Παρά τις συνομιλίες, η ένταση στο πεδίο παραμένει στα ύψη. Τη νύχτα της Τετάρτης σημειώθηκαν οι σοβαρότερες παραβιάσεις της ανακωχής. Οι ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά drones στα Στενά του Ορμούζ και έπληξαν σταθμό ελέγχου στο Μπαντάρ Αμπάς. Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης έπληξαν στόχους στο έδαφος του Κουβέιτ, όπου εδρεύουν αμερικανικές δυνάμεις.

Το Ισραήλ επέκτεινε τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις, σκοτώνοντας τουλάχιστον 17 ανθρώπους σε νέους βομβαρδισμούς. Η κίνηση αυτή προκάλεσε την αντίδραση της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ (UNIFIL), καθώς η κατάπαυση του πυρός με τη Χεζμπολάχ αποτελεί βασικό όρο της Τεχεράνης για την επίτευξη συνολικής συμφωνίας.

Οι εξελίξεις αυτές προηγούνται των κρίσιμων στρατιωτικών και διπλωματικών συνομιλιών μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ στην Ουάσιγκτον, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για τις αρχές Ιουνίου (2-3 Ιουνίου).