Ένα πάγιο αίτημα χιλιάδων φορολογουμένων και επιχειρήσεων γίνεται πραγματικότητα, καθώς τίθεται σε ισχύ το νέο, σαφώς ευνοϊκότερο καθεστώς για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις. Με το άρθρο 37 του πρόσφατου νόμου 5301 (σε ισχύ από τις 15 Μαΐου 2026), το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διορθώνει μια στρέβλωση ετών, βάζοντας οριστικό τέλος στα τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα των 100, 250 ή 500 ευρώ για τυπικές παραβάσεις που δεν έχουν κανένα εισπρακτικό ή δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Η νέα ρύθμιση απαλλάσσει πλήρως όσους αμελούν να υποβάλουν μια δήλωση στην ώρα της, εφόσον από αυτήν δεν προκύπτει φόρος για πληρωμή ή το ποσό είναι εξαιρετικά χαμηλό.
Μάλιστα, το μέτρο έχει αναδρομική ισχύ δύο ετών, πράγμα που σημαίνει ότι όσοι πλήρωσαν άδικα πρόστιμα από την άνοιξη του 2024 και μετά, θα πάρουν τα χρήματά τους πίσω.
Οι κατηγορίες που απαλλάσσονται πλήρως από το πρόστιμο
Το νέο πλαίσιο ξεκαθαρίζει ποιες εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις δεν θα επιβαρύνονται πλέον με κυρώσεις. Οι βασικές κατηγορίες είναι οι εξής:
- Δηλώσεις εισοδήματος με μικρό ή καθόλου φόρο: Δεν επιβάλλεται πρόστιμο για εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν το χρεωστικό ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα: Πλήρης απαλλαγή για εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις που δεν δημιουργούν υποχρέωση πληρωμής φόρου.
- Έμμεσοι φόροι, τέλη και εισφορές: Καμία επιβάρυνση για αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων (με εξαίρεση τον ΦΠΑ και τον Φόρο Μεταβίβασης Ακινήτων), εφόσον ο φόρος προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.
- Παρακάτηση φόρου: Απαλλάσσονται οι αρχικές δηλώσεις παρακράτησης φόρου (εκτός από τον φόρο τυχερών παιγνίων), αν το ποσό προς απόδοση δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
- Προστασία ανηλίκων: Δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου, ή από ενήλικα για υποχρεώσεις που αφορούν τα χρόνια που ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση του γονέα για το μέρος του εισοδήματος του παιδιού που προστίθεται στο δικό του.
Τι ισχύει για τις τροποποιητικές δηλώσεις
Τα λάθη του παρελθόντος μπορούν πλέον να διορθώνονται χωρίς τον φόβο του προστίμου. Δεν επιβάλλεται καμία κύρωση για εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση εισοδήματος (φυσικού ή νομικού προσώπου), εφόσον ο επιπλέον φόρος που προκύπτει συγκριτικά με την αρχική δήλωση δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Επιπλέον, δεν υπάρχει κανένα πρόστιμο για εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου, με την απαραίτητη προϋπόθεση ότι η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Τι αλλάζει στον ΦΠΑ
Για τις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο δεν καταργείται, ωστόσο «κουρεύεται» σημαντικά. Συγκεκριμένα, εάν η δήλωση είναι μηδενική και δεν προκύπτει φόρος για πληρωμή, το πρόστιμο μειώνεται σταθερά στα 100 ευρώ για όλους, καταργώντας τα παλιά πρόστιμα των 250 ή 500 ευρώ που επιβάλλονταν ανάλογα με την κατηγορία των βιβλίων της επιχείρησης. Παράλληλα, καταργείται οριζόντια το πρόστιμο των 100 ευρώ που αφορούσε τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Πώς θα γίνουν οι επιστροφές χρημάτων
Η μεγάλη έκπληξη του νόμου είναι η αναδρομικότητά του, καθώς το νέο καθεστώς πιάνει και όσες παραβάσεις έγιναν από τις 19 Απριλίου 2024 και μετά.
Σε περίπτωση που το πρόστιμο έχει ήδη βεβαιωθεί και πληρωθεί μέσα σε αυτή τη διετία, τα χρήματα δεν χάνονται.
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει άμεσα αναλυτικές οδηγίες για τη διαδικασία, ώστε τα ποσά αυτά είτε να συμψηφιστούν με άλλες φορολογικές οφειλές είτε να επιστραφούν απευθείας στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων.
Αντίθετα, αν για μια παλαιότερη παράβαση (εντός της διετίας) δεν είχε προλάβει να εκδοθεί ή να εισπραχθεί το πρόστιμο μέχρι τις 15 Μαΐου 2026, η διαδικασία «παγώνει» οριστικά και τα ποσά αυτά διαγράφονται αυτόματα χωρίς να αναζητηθούν ποτέ. Στις περιπτώσεις που το πρόστιμο απλώς μειώνεται (όπως στον ΦΠΑ), η εφορία θα επανυπολογίσει την οφειλή και θα επιστρέψει τη διαφορά στους φορολογουμένους.
