Σημαντικές αλλαγές για χιλιάδες οφειλέτες φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέσα στην εβδομάδα, με βασικό στόχο να καταστήσει τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ακόμη πιο προσβάσιμο και λειτουργικό.
Το βασικό για όσους έχουν χρέη σε τράπεζες, servicers, εφορία ή ασφαλιστικά ταμεία είναι ότι διευρύνονται σημαντικά οι δυνατότητες ρύθμισης, ενώ για πρώτη φορά δημιουργείται ειδική πρόβλεψη για προστασία της πρώτης κατοικίας.
Παράλληλα, το κατώτατο όριο ένταξης μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας την πόρτα και σε μικρότερους οφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός διαδικασίας.
Στο οικονομικό επιτελείο μιλούν πλέον για ένα βασικό εργαλείο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, ειδικά για τη μεσαία τάξη και τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Τι σημαίνει πρακτικά η προστασία της πρώτης κατοικίας
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη δυνατότητα του οφειλέτη να «ξεχωρίζει» την κύρια κατοικία του από την υπόλοιπη περιουσία του κατά τη διαδικασία ρύθμισης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να ζητήσει να προστατεύσει το σπίτι στο οποίο μένει, αποδεχόμενος παράλληλα τη ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Με αυτόν τον τρόπο, ο αλγόριθμος του Εξωδικαστικού θα υπολογίζει τη ρύθμιση κυρίως με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη.
Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερα «κουρέματα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για νοικοκυριά που πιέζονται οικονομικά αλλά θέλουν να διασώσουν την κύρια κατοικία τους.
Ρυθμίσεις έως 240 δόσεις και δυνατότητα «κουρέματος»
Ο Εξωδικαστικός συνεχίζει να δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 240 δόσεις, ενώ παραμένει το βασικό εργαλείο μέσω του οποίου μπορεί να προκύψει και διαγραφή μέρους της οφειλής.
Το ύψος της δόσης και του πιθανού «κουρέματος» καθορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, ο οποίος λαμβάνει υπόψη:
• τα εισοδήματα,
• την ακίνητη περιουσία,
• τις συνολικές οφειλές,
• την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, μετά τις αλλαγές που έγιναν από το 2025 και μετά, πάνω από 8 στις 10 αιτήσεις πλέον εγκρίνονται, ενώ οι επιτυχείς ρυθμίσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 60.000.
Ποιοι μπαίνουν πλέον στο μηχανισμό
Μέχρι σήμερα, για να ενταχθεί κάποιος στον Εξωδικαστικό έπρεπε να έχει συνολικές οφειλές άνω των 10.000 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση, το όριο πέφτει στις 5.000 ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι πλέον μπορούν να αξιοποιήσουν το σύστημα και πολίτες με μικρότερα χρέη, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν είχαν καμία πρόσβαση στον μηχανισμό.
Πρόκειται κυρίως για:
• μικρούς επαγγελματίες,
• ελεύθερους επαγγελματίες,
• εργαζόμενους με χρέη στην εφορία ή στον ΕΦΚΑ,
• νοικοκυριά που έχουν μικρότερες τραπεζικές οφειλές.
Τι αλλάζει με τις κατασχέσεις λογαριασμών
Μία ακόμη σημαντική παρέμβαση αφορά τους δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Με τη νέα πρόβλεψη, η κατάσχεση θα μπορεί να αίρεται εφόσον:
• έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής,
• οι υπόλοιπες υποχρεώσεις έχουν ρυθμιστεί.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για επαγγελματίες και εργαζόμενους που, ενώ προσπαθούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους, παραμένουν ουσιαστικά «μπλοκαρισμένοι» τραπεζικά.
Νέα ρύθμιση έως 72 δόσεις για παλιές οφειλές
Το νομοσχέδιο φέρνει και νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για χρέη που:
• είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τον Δεκέμβριο του 2023,
• παρέμεναν αρρύθμιστα έως τις 21 Απριλίου 2026.
Βασική προϋπόθεση είναι οι νεότερες οφειλές –αυτές που δημιουργήθηκαν μετά το 2023– να έχουν ήδη εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.
Το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η ρύθμιση αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον Εξωδικαστικό και όχι ανταγωνιστικά. Ωστόσο, μόνο μέσω του Εξωδικαστικού μπορεί να υπάρξει «κούρεμα» οφειλής.
