Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στον άνθρωπο, με αυξανόμενη επίπτωση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η νόσος περιλαμβάνει ετερογενείς οντότητες, με κυριότερες μορφές το μελάνωμα και τα μη μελανωματικά καρκινώματα (βασικοκυτταρικό και ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα), τα οποία συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τη χρόνια ή διαλείπουσα έκθεση στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία.
Στην Ελλάδα, όπου η ηλιοφάνεια είναι έντονη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, η ανάγκη για συστηματική πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση καθίσταται ιδιαιτέρως επιτακτική.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ, καταγράφηκαν 1.313 νέες περιπτώσεις μελανώματος το 2020 και 1.450 το 2022, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμάται ότι εμφανίζονται ετησίως περίπου 330.000 νέα περιστατικά μελανώματος και πάνω από 1,2 εκατομμύρια μη μελανωματικών καρκίνων του δέρματος.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) υλοποιεί εκστρατεία ενημέρωσης και πρόληψης με αφορμή τον Μάιο, μήνα αφιερωμένο στην ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του δέρματος. Με κεντρικό μήνυμα «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι», η καμπάνια στοχεύει στην ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης και στην προώθηση του τακτικού δερματολογικού ελέγχου στον γενικό πληθυσμό.
Σημαντικό μέρος της δράσης αποτελεί η διενέργεια δωρεάν δερματολογικών εξετάσεων από εθελοντές ιατρούς, τόσο σε αστικά κέντρα όσο και στην περιφέρεια, μέσω συνεργασιών με πανεπιστημιακές κλινικές, ιατρικούς συλλόγους και τοπικούς φορείς.
Ενδεικτικά, στην Αθήνα οι εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν στις 16 Μαΐου στην Πλατεία Συντάγματος και στη Θεσσαλονίκη στις 20 Μαΐου, στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας.
Η πρόληψη βασίζεται πρωτίστως στη μείωση της έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία και στην υιοθέτηση ορθών πρακτικών φωτοπροστασίας.
Οι βασικές συστάσεις περιλαμβάνουν την αποφυγή έκθεσης στον ήλιο κατά τις ώρες υψηλής ακτινοβολίας (11:00-16:00), τη χρήση προστατευτικών ενδυμάτων, καπέλου και γυαλιών με φίλτρο UV, καθώς και την τακτική εφαρμογή αντηλιακού ευρέος φάσματος (SPF >30), με επανάληψη ανά δύο ώρες ή μετά από εφίδρωση και κολύμβηση.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρώιμη έναρξη της φωτοπροστασίας. Το παιδικό δέρμα είναι περισσότερο ευάλωτο στις βλάβες της UV ακτινοβολίας, ενώ ένα σοβαρό ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία έχει αποδειχθεί ότι διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος στην ενήλικη ζωή. Υπολογίζεται ότι έως και το 80% της συνολικής έκθεσης στον ήλιο πραγματοποιείται πριν από την ηλικία των 18 ετών.
Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει την ανάγκη αποδόμησης διαδεδομένων μύθων που σχετίζονται με την ηλιακή έκθεση.
Η απουσία εγκαύματος δεν συνεπάγεται απουσία βλάβης, ενώ η χρήση αντηλιακού δεν αναιρεί τη σύνθεση βιταμίνης D, εφόσον τηρούνται ισορροπημένες πρακτικές έκθεσης. Αντιθέτως, το όφελος της αντηλιακής προστασίας στην πρόληψη του καρκίνου του δέρματος υπερβαίνει κατά πολύ οποιαδήποτε πιθανή επίδραση στα επίπεδα της βιταμίνης D.
Έμφαση δίνεται επίσης στους κινδύνους από τη χρήση τεχνητού μαυρίσματος (solarium). Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει τις συσκευές αυτές στους αποδεδειγμένα καρκινογόνους παράγοντες, με μελέτες να δείχνουν αύξηση έως και 29% στον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, ιδίως σε άτομα που εκτέθηκαν πριν από την ηλικία των 35 ετών.
Η έγκαιρη διάγνωση μέσω τακτικού ελέγχου σπίλων και δερματικών αλλοιώσεων από ειδικό δερματολόγο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόγνωση της νόσου.
