Τις ημέρες του Πάσχα, η Χίος δικαιώνει απόλυτα το προσωνύμιό της ως «Μυροβόλος», καθώς η φύση της οργιάζει. Το τοπίο στους κάμπους της κεντρικής και νότιας Χίου μεταμορφώνεται σε ένα «μαγικό κόκκινο χαλί» από τις άγριες τουλίπες, τους περίφημους λαλάδες. Μαζί με τις παπαρούνες, τις ορχιδέες και το άρωμα των εσπεριδοειδών, συνθέτουν μια λαμπρή νησιώτικη χλωρίδα.
Η διαδρομή από την Περσία στη Χίο
Ο φυσιοδίφης Γιώργος Μισετζής, πρόεδρος της ΚΟΙΝΣΕΠ Chios Trails, μας ξεναγεί στην ιστορία αυτών των λουλουδιών.
Η ονομασία «λαλάς» προέρχεται από την τούρκικη λέξη lale, η οποία έλκει την καταγωγή της από την περσική γλώσσα.
Το ταξίδι της τουλίπας ξεκίνησε από τη μεσαιωνική Περσία, πέρασε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ρίζωσε στα νότια Βαλκάνια και το Αιγαίο.
Στη Χίο απαντώνται τέσσερα είδη:
• Tulipa aegenensis: Η τουλίπα-έμβλημα της Ανατολής
• Tulipa undulatifolia: Γνωστή και ως «τουλίπα του Χριστού», καθώς ανθίζει κυρίως τον Απρίλιο
• Tulipa clusiana: Ένα σπάνιο είδος με λευκά άνθη και κόκκινες ρίγες
• Tulipa praecox: Οι κατακόκκινοι «τουρκολαλάδες» του νησιού.
Η «τουλιπομανία» και ο χιώτικος βολβός
Μια γοητευτική ιστορία συνδέει τις περιβόητες ολλανδικές τουλίπες με τη Χίο. Λέγεται πως ένας Ολλανδός πρόξενος έστειλε βολβούς από το νησί στην πατρίδα του, προκαλώντας τον 17ο αιώνα μια πρωτοφανή κερδοσκοπική φούσκα, όπου η αξία ενός βολβού έφτανε όσο μια άμαξα με άλογα.
Ο Γιώργος Μισετζής σημειώνει με νόημα πως ακόμη και μια σύγχρονη ολλανδική τουλίπα, αν φυτευτεί στη Χίο, μετά από μερικές ανθοφορίες αποβάλλει τις γονιδιακές παρεμβάσεις και επιστρέφει στη μορφή του αυθεντικού, κατακόκκινου χιώτικου λαλά.
Η ομορφιά των λαλάδων είναι εφήμερη, καθώς ο κύκλος ζωής τους διαρκεί περίπου 10 ημέρες. Δυστυχώς, η ανθρώπινη παρέμβαση απειλεί την επιβίωσή τους.
Πολλοί επισκέπτες, αντί να αρκεστούν στην παρατήρηση, ξεριζώνουν τα φυτά καταστρέφοντας τους βολβούς, ενώ και οι σύγχρονες μηχανικές καλλιέργειες προκαλούν ζημιές στο έδαφος.
«Είναι ανάγκη να δείχνουμε σεβασμό», τονίζει. Αντί για σακούλες γεμάτες ξεριζωμένα λουλούδια, προτείνει να χρησιμοποιούμε ψαλίδι για να κόψουμε –το πολύ– μία ή δύο τουλίπες, ώστε να μην πληγωθεί ο βολβός που θα δώσει ζωή στο φυτό την επόμενη χρονιά. «Τα φυτά υποφέρουν και αν δεν τα βοηθήσουμε θα χαθούν», καταλήγει, στέλνοντας ένα μήνυμα προστασίας για τη ζωντανή κληρονομιά της Χίου.
• Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον ανταποκριτή του Στρατή Μπαλάσκα.
