Αυξημένη κινητικότητα καταγράφεται κάθε χρόνο αυτές τις μέρες στα ορεινά χωριά της Φθιώτιδας, της Φωκίδας και της Ευρυτανίας, καθώς κορυφώνεται η έξοδος των εκδρομέων για το Πάσχα. Όσοι επιστρέφουν στους τόπους καταγωγής τους, δίνουν ξανά ζωή σε περιοχές που τον χειμώνα παραμένουν σχεδόν έρημες.
Πέρα από τη γαστρονομία και τα έθιμα, το Πάσχα στα χωριά της Ρούμελης λειτουργεί ως ένας ισχυρός δεσμός με την ταυτότητα και την ιστορία των ανθρώπων.
Οι νεότερες γενιές έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον τόπο καταγωγής τους, να ακούσουν ιστορίες από τους μεγαλύτερους και να συμμετάσχουν ενεργά στις παραδόσεις. Η συμμετοχή των νέων αποτελεί, μάλιστα, καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση των εθίμων. Με μεράκι και ενθουσιασμό, συμβάλλουν στην προετοιμασία των εκδηλώσεων, από το άναμμα της φωτιάς μέχρι το πασχαλινό γλέντι. Με τον τρόπο αυτό, η παράδοση δεν παραμένει στάσιμη, αλλά εξελίσσεται και προσαρμόζεται στις σύγχρονες συνθήκες.
Η Ρούμελη αναδεικνύεται, έτσι, σε έναν από τους πιο αυθεντικούς πασχαλινούς προορισμούς της χώρας. Το φυσικό τοπίο, η παράδοση και η φιλοξενία συνθέτουν ένα μοναδικό σκηνικό, που προσελκύει όχι μόνο τους ντόπιους, αλλά και επισκέπτες από άλλες περιοχές.
Συνάντηση επιταφίων στη Λαμία
Στη Λαμία το Πάσχα είναι πλέον οικογενειακή γιορτή. Μέσα στην πόλη, αλλά κυρίως στα χωριά, μεγάλες παρέες, γειτονιά-γειτονιά στήνουν το δικό τους γλέντι.
Το Μεγαλοβδόμαδο στη Λαμία και ειδικά την Μεγάλη Παρασκευή ξεχωρίζει η περιφορά και κυρίως τη συνάντηση των Επιταφίων στην Πλατεία Πάρκου της πόλης με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής και χιλιάδων κατοίκων και επισκεπτών ενώ μετά το τέλος της περιφοράς των επιταφίων επικρατεί το αδιαχώρητο στα μεζεδοπωλεία με τα σαρακοστιανά μέσα και έξω από την πόλη της Λαμίας
Λιβαδειά: Αυθεντικό ρουμελιώτικο Πάσχα
Την Κυριακή του Πάσχα η Λιβαδειά είναι σκεπασμένη από ένα σύννεφο καπνού· η τσίκνα απλώνεται και πέρα από την πόλη, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι κάτοικοι μένουν σχεδόν άγρυπνοι για να φτιάξουν το «λάκκο» για το ψήσιμο, και πριν ακόμη ξημερώσει έχουν ετοιμάσει το σημείο και το σωρό με τα κλαδιά. Ο μεγαλύτερος της οικογένειας ή της παρέας κάνει το σταυρό του και ανάβει τη φωτιά με τη λαμπάδα της Αναστάσεως. Με αρκετή υπομονή, ραντίσματα νερού και χτυπήματα στα φλεγόμενα κλαδιά, η θράκα ετοιμάζεται και μπαίνουν επάνω τα αρνιά.
Το ψήσιμο και το γλέντι κρατούν μέχρι αργά το απόγευμα, συνοδεία τοπικής μουσικής και φυσικά άφθονου κρασιού.
Στον δημοτικό «λάκκο», που στήνεται στην περιοχή της Κρύας, στις 10:00 προγραμματίζουν το παραδοσιακό σούβλισμα αρνιού, με κέρασμα για όλους τους επισκέπτες ενώ στις 12:00 ξεκινά ένα αυθεντικό ρουμελιώτικο γλέντι με παραδοσιακή μουσική και τραγούδι και προσφέρονται δωρεάν στους επισκέπτες και στους παρευρισκόμενους σουβλιστό αρνί, μεζέδες και κρασί.
Αράχωβα: Τυλιγμένη στους καπνούς
Στη «Μύκονο του χειμώνα» οι γιορτές του Πάσχα κρύβουν εκπλήξεις. Τη Μ. Παρασκευή από τις 04:00 τα ξημερώματα, τα κορίτσια της Αράχωβας θα τρέξουν στις δυο ενορίες να στολίσουν τον Επιτάφιο, ενώ η λιτανεία θα περάσει το βράδυ στα στενά δρομάκια της πόλης. Η περιφορά των Επιταφίων, μέσα στα στενά της Αράχωβας κάτω από τον δροσερό αέρα του Παρνασσού, προσδίδει μοναδική μυσταγωγία και γαλήνη με τα Υπερκόσμια.
Ξημερώνοντας η Λαμπρή, οι γεροντότεροι θα σημάνουν προσκλητήριο στους λάκκους της γειτονιάς. Ο καθένας θα πάρει ξύλα αλλά τα κλήματα και θα βγει στο δρόμο της γειτονιάς του, όπου ανά γειτονιά, ακόμα και 15 αρνιά θα αποτελέσουν το λάκκο που θα ψηθούν. Το πρόσταγμα το έχουν αυτοί που ξέρουν καλά την τέχνη της φωτιάς.
Νωρίς το πρωί η Αράχωβα, αν την αντικρύσετε, είναι τυλιγμένη στους καπνούς την ώρα που ανάβουν οι λάκκοι για το ψήσιμο των αρνιών, δημιουργώντας ένα μεγάλο σύννεφο καπνού.
Στο λάκκο κάθονται όταν η φωτιά ετοιμαστεί και λίγο αργότερα μπαίνουν τα αρνιά με προσοχή. Φαγοπότι, χορός, τραγούδι συνεχίζονται, κατά τη διάρκεια ψησίματος αρνιών που κρατά πάνω από 4 ώρες, ενώ οι νοικοκυρές με τις τηγανητές συκωταριές, το μπρούσκο κρασί και τα κόκκινα αβγά που φέρνουν δίνουν το σύνθημα για το φαγοπότι. Κανείς δε φεύγει από το «λάκκο», αν προηγουμένως δεν δώσουν υπόσχεση όλοι μαζί ότι θα ανταμώσουν και του χρόνου.
Αμφίκλεια: Κάθε σταυροδρόμι και λάκκος
Αν περάσει ένας διαβάτης από την Αμφίκλεια της Φθιώτιδας το πρωί του Πάσχα, θα ειδοποιήσει την πυροσβεστική θεωρώντας ότι καίγεται το χωριό… Δεν πρόκειται για πυρκαγιά, αλλά για το μοναδικό θέαμα που μπορεί να αντικρίσει κανείς την ώρα που ανάβουν οι φωτιές σε όλους τους λάκκους για το ψήσιμο του οβελία.
Δεν ψήνει ο καθένας μόνος το αρνί του, αλλά όλη η γειτονιά μαζί. Έτσι συντηρούν μια παράδοση ετών αλλά και γενεών. Καθιερωμένος τόπος συνάντησης. Στις γειτονιές και τα σταυροδρόμια της Αμφίκλειας βλέπεις να ψήνονται 10-15 ίσως και περισσότερα αρνιά στη σειρά.
Την Κυριακή του Πάσχα το θέαμα με τους οβελίες να ψήνονται στους δρόμους σε κάθε γειτονιά, με τους γείτονες να ψήνουν μαζί σε έναν κοινό λάκκο είναι μοναδικό.
Είναι ένα έθιμο που έρχεται από πολλές δεκαετίες πίσω και σημαίνει το δέσιμο των ανθρώπων, των γειτόνων, φίλων, συγγενών, επισκεπτών, που μαζί ψήνουν το αρνί τους, μαζί διασκεδάζουν, μαζί τρώνε ότι κουβαλούν οι νοικοκυρές από τα συκωτάκια και τα έντερα από τα αρνιά, τα κοκορέτσια και τα κόκκινα αυγά.
Δυτική Φθιώτιδα
Στα χωριά της δυτικής Φθιώτιδας τη νύχτα που γίνεται η Ανάσταση, ένας επίτροπος της Εκκλησίας παίρνει μια σκλίδα (καλάμι από βρίζα) αγιασμένη από τον αγιασμό των Φώτων, ανεβαίνει στο καμπαναριό ψηλά και την ανάβει για να προφυλάξουν ολόκληρη την περιοχή από το χαλάζι. Ο τόπος που θα δει το φως αυτής της σκλίδας, δεν κινδυνεύει από χαλάζι. Το Άγιο Φως της Ανάστασης, που θα φωτίσει το αγιασμένο από τα Φώτα καλάμι, έχει τη δύναμη να προστατεύσει ολόκληρη την περιοχή που θα φωτίσει από το φως της Ανάστασης.
Καρπενήσι
Το παραδοσιακό πασχαλινό έθιμο, που έχει τις ρίζες του δύο αιώνες πριν, όχι μόνο παραμένει αναλλοίωτο, αλλά με το πέρασμα των χρόνων εμπλουτίζεται, καθώς οι νεότερες γενιές συμμετέχουν στα πασχαλινά δρώμενα με ιδιαίτερο κέφι και μεράκι.
Το Μεγάλο Σάββατο η Ανάσταση του Θεανθρώπου γιορτάζεται με τη ρίψη βεγγαλικών και το μοίρασμα κόκκινων αυγών από τον δήμο σε κατοίκους και επισκέπτες.
Ξημερώνοντας η Κυριακή του Πάσχα, το Καρπενήσι κυριολεκτικά καλύπτεται από τον καπνό εκατοντάδων λάκκων στις γειτονιές της πόλης, στους οποίους οι κάτοικοι καίνε κληματαριές. Δίπλα στους λάκκους στήνονται οι σούβλες για το ψήσιμο του οβελία και το γλέντι με άφθονο φαγητό, ποτό, χορούς και τραγούδια διαρκεί μέχρι αργά το βράδυ.
Άμφισσα
Στην Άμφισσα, πάλι, έχουν τα «Δάκρυα της Παναγιάς». Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής όλη η Άμφισσα συναντιέται σε καφενεία, μεζεδοπωλεία και εστιατόρια για να καταναλώσει σαρακοστιανά χωρίς λάδι και μεγάλες ποσότητες τσίπουρου και ούζου, που είναι τα εν λόγω δάκρυα!
Αρκίτσα: Η Ρωμάνα
Τη Δευτέρα του Πάσχα πραγματοποιείται το έθιμο της Ρωμάνας, που αναβιώνει ο πολιτιστικός σύλλογος. Γυναίκες με τοπικές ενδυμασίες, τραγουδώντας το τραγούδι της Ρωμάνας συγκεντρώνουν χρήματα και υλικά για να φτιάξουν παραδοσιακές πίτες. Το ίδιο απόγευμα στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής, προσφέρουν τις πίτες που ετοίμασαν και γίνεται ένα κλασικό γλέντι με χορό και κρασί.
Υπάτη: Τα Πασχαλόγιορτα
Οι εκδηλώσεις το Πάσχα έχουν ως επίκεντρο το προαύλιο του ναού του Αγίου Νικολάου, όπου κάθε χρόνο συγκεντρώνονται ντόπιοι και ξένοι για να χορέψουν στους ρυθμούς της ελληνικής δημοτικής παράδοσης.
Στην Υπάτη, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα μετά την Αγάπη ξεκινούν εκδηλώσεις με έθιμα που χάνεται στα βάθη του παρελθόντος, ενώ στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγ. Νικολάου, ο παπάς σέρνει τον αναστάσιμο χορό, ψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη». Κάθε χρόνο αυτή την ημέρα, σύσσωμος ο λαός της Υπάτης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής αναβιώνει και κρατάει ζωντανό το πανάρχαιο αυτό έθιμο. Ακολουθεί λαϊκό πανηγύρι στην πλατεία με άφθονο κρασί και ντόπια ψητά.
Τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα, στα Λουτρά Υπάτης, χορεύεται ένας ιδιαίτερος χορός που έρχεται κατευθείαν από την τοπική παράδοση: είναι ο «κλειστός» χορός, και έχει τις ρίζες του στο Νεοχώρι Υπάτης.
Οι εορταστικές εκδηλώσεις συνεχίζονται για δύο ακόμη ημέρες, την Τρίτη του Πάσχα στην Αγία Παρασκευή του χωριού Μεξιάτες όπου στήνεται διπλός γυριστός χορός που έχει παράδοση από την Τουρκοκρατία.
Την Τετάρτη μετά το Πάσχα έχουμε την μεγάλη πορεία των ανδρών του χωριού της Υπάτης μέχρι την Παναγία Αρσάλη. Το απόγευμα, μόνο οι άντρες, ανεβαίνουν στην Παναγία Αρσαλή (Αγία Ιερουσαλήμ), διανύοντας με τα πόδια μια απόσταση περίπου δύο ωρών, για να φτάσουν στην σπηλαιοεκκλησιά. Η Αγία Ιερουσαλήμ είναι η Αγία των σπηλαίων και των βράχων. Το 1821 η Αγία Ιερουσαλήμ υπήρξε ορμητήριο και σημείο συνάντησης των οπλαρχηγών της περιοχής.
Την Πέμπτη το πρωί οι «Αρσαλιώτες» -όπως τους λένε- τελούν θεία λειτουργία και στη συνέχεια κατεβαίνουν στο χωριό, όπου τους υποδέχονται στη θέση «Περιβόλια» για να συνεχίσουν όλοι μαζί μέχρι την πλατεία της Υπάτης που στήνεται χορός και λαϊκό πανηγύρι.
