Το Βασιλίτσι είναι ένα όμορφο παραδοσιακό χωριό του δήμου Πύλου-Νέστορος της Μεσσηνίας. Πήρε το όνομά του από έναν βοσκό, τον Βασίλειο Βασιλίτση που μετά από επανειλημμένες επιθέσεις πειρατών, αποφάσισε να μετακινηθεί από την ακτή όπου υπήρχε μια υποτυπώδης εγκατάσταση, στη σημερινή τοποθεσία του χωριού. Τον ακολούθησαν κι άλλοι συντοπίτες του με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ο νέος οικισμός δύο χλμ βορειότερα, πάνω σ’ έναν λόφο που εποπτεύει τον Μεσσηνιακό κόλπο και το ακρωτήρι Ακρίτας. Με την πάροδο του χρόνου το χωριό μεγάλωνε και αναπτυσσόταν.
Στην περίοδο της τουρκοκρατίας ο Λυμπέρης Λυμπερόπουλος, πρωτοπαλίκαρο του Παπαφλέσσα, μαζί με συγχωριανούς του ανέπτυξαν πατριωτική δράση και έβαλαν και αυτοί το λιθαράκι τους για την απελευθέρωση της πατρίδας. Αργότερα το Βασιλίτσι έβγαλε και άλλα «άξια τέκνα» μεταξύ των οποίων ο ιεραπόστολος και Άγιος τώρα πια μετά την πρόσφατη αγιοκατάταξή του, πατήρ Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος που αφιέρωσε τη ζωή του στην ιεραποστολή της Αφρικής.
Ένας άλλος Βασιλιτσιώτης, υπέρμαχος των ανθρώπινων δικαιωμάτων έγινε γνωστός ανά τον κόσμο ως ο δικηγόρος που αποφυλάκισε τον Νέλσον Μαντέλα από τις φυλακές του καθεστώτος Απάρχάιντ της Νοτίου Αφρικής. Το όνομά του Γιώργος Μπίζος αν και στη συνείδηση των νοτιοαφρικανών έμεινε ως «uncle George»!
Για ποιον όμως λόγο θα έπρεπε να είμαστε ευγνώμονες όλοι εμείς οι απόγονοι των Ποντίων και γενικότερα των Μικρασιατών προσφύγων στους κατοίκους αυτού του μικρού χωριού της Πελοποννήσου;
Για το λόγο ότι αυτοί οι μεγαλόκαρδοι Μεσσήνιοι έσωσαν την τιμή της Ελλάδας στα μάτια των κατατρεγμένων προγόνων μας. Υπήρξαν το φωτεινό παράδειγμα όταν άλλοι οικισμοί στην χώρα φέρονταν εχθρικά στους επήλυδες παππούδες μας που άφησαν πίσω τους τις πατρογονικές τους εστίες, ιστορία και πολιτισμό 3.000 χρόνων, για να μην εξισλαμιστούν!
Όταν οι πρόσφυγες από το Καράκαβουζ, το Αρτούχ και το Τσάμπασιν των Κοτυώρων έφτασαν με βαρκούλες στην περιοχή Κρυονερίου από το λιμάνι της Καλαμάτας όπου αρχικά είχαν πιάσει κάβο, κάτοικοι του Βασιλιτσίου κατά κύριο λόγο αλλά και των γειτονικών χωριών Κορώνης, Χαρακοπιού και Χρυσοκελαριάς άνοιξαν τα σπίτια τους για να φιλοξενήσουν για δύο ολόκληρα χρόνια τους κατατρεγμένους αδελφούς τους από τον Πόντο.
Οι σχέσεις των δύο χωριών του Βασιλιτσίου Μεσσήνης και της Ποντοηράκλειας Κιλκίς που άτυπα μέχρι και σήμερα λέγεται με το πρώτο όνομά της «Βασιλίτσα» προς τιμήν του χωριού που φιλοξένησαν τους προγόνων τους, είναι σχέσεις ειλικρινούς αγάπης και στενής φιλίας. Αυτό αποδείχτηκε για άλλη μια φορά στο τελευταίο συναπάντημά τους που έγινε την προηγούμενη εβδομάδα.
Εκεί όσοι είχαμε την τύχη να βρεθούμε, ζήσαμε στιγμές που θα τις θυμόμαστε ζωηρά όσα χρόνια κι αν περάσουν.
Η φροντίδα και το ενδιαφέρον για τους «προστατευόμενούς» τους Ποντίους πρόσφυγες δεν σταμάτησε ποτέ
Τη δεκαετία του 1960, σαράντα χρόνια μετά την εγκατάσταση των Ποντοηρακλειωτών στο χωριό τους, συνέβη ένα συγκινητικό γεγονός. Ένα στρατιωτικό ελικόπτερο προσγειώθηκε στην πλατεία του χωριού και αποβιβάστηκε σαν από μηχανής θεός ο αντιστράτηγος Βασίλειος Μάραντος, διοικητής του Β΄ Σώματος Στρατού με έδρα τη Βέροια.
Οι Ποντοηρακλειώτες πρώτη φορά έβλεπαν από τόσο κοντά ελικόπτερο. Γρήγορα μαζεύτηκε στην πλατεία όλο το χωριό και περικύκλωσε με θαυμασμό εκείνον τον στρατιωτικό.
Αυτός τους συστήθηκε λέγοντας πως είναι γιος οικογένειας που φιλοξένησε τους πρόσφυγες γονείς τους στο Βασιλίτσι και ότι ήρθε για να δει εάν είναι καλά όλοι κι εάν χρειάζονται κάτι για να βοηθήσει.
Οι χωρικοί δεν πίστευαν στα αυτιά τους. Ο κύκλος έσφιξε γύρω από τον στρατιωτικό και οι Ποντοηρακλειώτες δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους. Για άλλη μια φορά εκείνοι οι Μεσσήνιοι τους είχαν «σκλαβώσει» με την μεγαλοψυχία τους.
Από τον Βασίλειο Μάραντο, ζήτησαν να τους βοηθήσει να φτιάξουν την καινούργια εκκλησία τους, τον Προφήτη Ηλία, γιατί δεν τους χωρούσε πια η πρώτη (ξύλινη) που έφτιαξαν με την εγκατάσταση. Ο Μάραντος έφερε στο χωριό τριάντα περίπου μηχανήματα του στρατού, εκσκαφείς και φορτηγά καθώς επίσης και πλήθος φαντάρων –που φιλοξενούνταν στα σπίτια των χωρικών– για να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση. Οι φαντάροι κουβαλούσαν με τα φορτηγά αμμοχάλικο από τον Αξιό για έναν ολόκληρο μήνα και οι Βασιλιτσιώτες του Βορρά έχτιζαν με τα χέρια τους την εκκλησιά τους. Έτσι φτιάχτηκε ο σημερινός περικαλλής ναός του Προφήτη Ηλία Ποντοηράκλειας.
Το ταξίδι Ποντοηράκλεια (Βασιλίτσα του Βορρά) – Βασιλίτσι διήρκησε 13 ολόκληρες ώρες με το λεωφορείο, όμως η υποδοχή των κατοίκων του Βασιλιτσίου μας έκανε να ξεχάσουμε την όποια ταλαιπωρία μας.
Όταν το λεωφορείο έμπαινε στο χωριό, ακούγονταν οι καμπάνες του Αγίου Βασιλείου, του ναού του χωριού, να χτυπάνε χαρμόσυνα.
Με το που άνοιξαν οι πόρτες βόρειοι και νότιοι Βασιλιτσιώτες έγιναν μια αγκαλιά. Το ΔΣ του Πολιτιστικού Συλλόγου «Η Φανερωμένη» καλωσόριζε κάθε έναν επισκέπτη ξεχωριστά, δίνοντας του δώρα από τα προϊόντα της περιοχής τους (μεταξύ των οποίων και ένα μεταξωτό καλαματιανό μαντήλι) ενώ από την προϋπάντηση δεν έλειπε ο δήμαρχος Πύλου-Νέστορος, ο πρόεδρος και ο παππάς του χωριού και πλήθος κόσμου που υποδέχτηκαν τους «Πόντιους αδελφούς τους» όπως χαρακτηριστικά πολλές φορές ακούστηκε αυτή φράση κατά την διάρκεια της φιλοξενίας μας.
Ανάμεσα στο πλήθος ξεχώριζε η κ. Ρούλα (Θεοδώρα Κωνσταντινίδου) λόγω της συγκινησιακής της φόρτισης. «Τ’ εμόν οι ανθρώπ’» έλεγε και αγκάλιαζε κάθε έναν πρώην συγχωριανό της. Η κ. Ρούλα είναι η Ποντία «πρέσβειρα» της Βασιλίτσας του Βορρά στο Βασιλίτσι του Νότου. Ήταν νεαρή κοπέλα και μέλος του Δ.Σ. του «Διγενή Ακρίτα» Ποντοηράκλειας όταν έγινε το πρώτο συναπάντημα των δύο κοινοτήτων το 1984, 60 χρόνια από τότε που οι Πόντιοι πρόσφυγες έφυγαν από το μέρος που βρήκαν απάγκιο για να ιδρύσουν το δικό τους χωριό στα βόρεια σύνορα της χώρας μας.
Σε εκείνο το συναπάντημα η δραστήρια Πόντια – μέλος του συλλόγου του χωριού της, γνώρισε τον γοητευτικό πρόεδρο της κοινότητας Βασιλιτσίου, ερωτεύθηκαν και παντρεύτηκαν δημιουργώντας μια όμορφη πενταμελή οικογένεια. Αυτή η σχέση ανάμεσα στους Βασιλιτσιώτες του Νότου και τους Βασιλιτσιώτες του Βορρά αποτυπώνεται και ενανθρωπίζεται στο πρόσωπο του «διγενή» Νίκου-Στέλιου Τομαροπανάγου, μικρότερου γιου της οικογένειας. Ο Νίκος-Στέλιος είναι ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Βασιλιτσιωτών «Η Φανερωμένη» και ενσωματώνει και τις δυο πολιτιστικές ταυτότητες.
Ακολούθησε πατινάδα στα στενά σοκάκια του χωριού με τραγούδια της χαράς όπως το «μαντήλι Καλαματιανό», «περδικούλα» κ.ά. από το εξαιρετικό παραδοσιακό συγκρότημα «Ταξίμ» για να καταλήξουμε στο παλιό δημοτικό σχολείο του χωριού που έχει μετατραπεί σε λαογραφικό μουσείο και έδρα του πολιτιστικού συλλόγου.
Εκεί μας περίμενε πλουσιοπάροχο τραπέζι με ετοιμασίες που έκαναν οι κυρίες του χωριού. Στο τέλος της ημέρας πιασμένοι από το χέρι χορέψαμε μαζί χορούς και των δύο παραδόσεων αποδεικνύοντας αφενός μεν πως ο ελληνικός πολιτισμός έχει κοινές ρίζες και αφετέρου δε ότι τα παιδιά των Δωριέων μπορούν να χορέψουν χορούς των παιδιών των Ιώνων και τούμπαλιν!
Την επόμενη ημέρα οι πολιτιστικοί σύλλογοι των χωριών Βασιλίτσι, Κορώνης, Χαρακοπιού και ο φιλοξενούμενος Σύλλογος «Διγενής Ακρίτας» Ποντοηράκλειας χόρεψαν χορούς από όλη την Ελλάδα προς επίρρωσιν του στίχου του εθνικού μας τραγουδοποιού Νιόνιου (Διονυσίου Σαββόπουλου) των «Ελλήνων οι κοινότητες φτιάχνουν άλλον γαλαξία».
Να είμαστε καλά, πάντα να ανταμώνουμε και να ξεφαντώνουμε!
Αλεξία Ιωαννίδου
