Περισσότερες από τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος φαίνεται να περνά σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση: την άμεση στοχοποίηση των υποδομών που στηρίζουν την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Αφού βρέθηκαν στο στόχαστρο εγκαταστάσεις πετρελαίου, φυσικού αερίου και πυρηνικές μονάδες, στο επίκεντρο μπαίνουν πλέον οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και οι μονάδες νερού, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ευρύτερη περιοχή.
Οι σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας ως επόμενο πεδίο σύγκρουσης
Η Ουάσινγκτον απειλεί ανοιχτά να πλήξει ιρανικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, εάν η Τεχεράνη δεν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ – μια εξέλιξη που μετατρέπει την ενέργεια σε στρατηγικό όπλο πολέμου.
Το Ιράν διαθέτει περισσότερους από 90 σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αρκετοί από τους οποίους βρίσκονται στις ακτές του Περσικού Κόλπου, δηλαδή στην «καρδιά» των εχθροπραξιών.
Η ενεργειακή του δομή βασίζεται κυρίως:
• σε σταθμούς συνδυασμένου κύκλου (38%),
• σε μονάδες φυσικού αερίου (26%),
• ενώ οι ανανεώσιμες πηγές καλύπτουν περίπου το 13%.
Η πυρηνική ενέργεια έχει μικρή συμμετοχή, μόλις 1%, με μοναδικό ενεργό σταθμό εκείνον του Μπουσέρ.
Ωστόσο, παρά τα πλούσια ενεργειακά αποθέματα, η χώρα αντιμετωπίζει συχνά ελλείψεις. Η παλαιότητα των υποδομών, οι διεθνείς κυρώσεις και οι ακραίες κλιματικές συνθήκες οδηγούν ακόμη και σε δελτίο ηλεκτρικού ρεύματος, γεγονός που καθιστά τις υποδομές αυτές ακόμη πιο ευάλωτες.
Το νερό ως «σιωπηλό όπλο» του πολέμου
Την ίδια ώρα, ένα ακόμη πιο ανησυχητικό σενάριο διαμορφώνεται: η στοχοποίηση του νερού.
Οι επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης –ζωτικής σημασίας για χώρες της Μέσης Ανατολής– παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες, αλλά η τάση είναι σαφής.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, δεκάδες εγκαταστάσεις μεταφοράς και επεξεργασίας νερού έχουν ήδη υποστεί ζημιές, ενώ επιθέσεις έχουν καταγραφεί και σε μονάδες αφαλάτωσης, όπως στο Μπαχρέιν.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο: σε μια από τις πιο άνυδρες περιοχές του πλανήτη, το νερό δεν είναι απλώς πόρος, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης.
Από μονάδες αφαλάτωσης προέρχεται:
• το 90% του πόσιμου νερού στο Κουβέιτ,
• το 70% στη Σαουδική Αραβία,
• και το 42% στα ΗΑΕ.
Όπως προειδοποιούν ειδικοί, «όποιος πλήξει το νερό, ανοίγει έναν πόλεμο πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων».
Αλυσιδωτές επιπτώσεις: Από τη δίψα στην οικονομική κατάρρευση
Οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης μπορεί να είναι καταστροφικές.
Η διακοπή λειτουργίας των μονάδων νερού και ενέργειας μπορεί να οδηγήσει:
• σε εκτεταμένες διακοπές υδροδότησης,
• σε μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών,
• ακόμη και σε εγκατάλειψη μεγάλων πόλεων.
Παράλληλα, η οικονομία θα δεχθεί ισχυρό πλήγμα: τουρισμός, βιομηχανία και ενεργοβόρες υποδομές, όπως τα data centers, εξαρτώνται άμεσα από τη σταθερή παροχή νερού και ενέργειας.
Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι ήδη από το 2010, αμερικανικές εκθέσεις προειδοποιούσαν πως η καταστροφή μονάδων αφαλάτωσης θα είχε πιο σοβαρές συνέπειες από την απώλεια άλλων βασικών βιομηχανιών.
Ένας πόλεμος χωρίς όρια
Αν μέχρι σήμερα η ενέργεια θεωρούνταν το βασικό «όπλο» γεωπολιτικής πίεσης, πλέον και το νερό φαίνεται να αποκτά τον ίδιο ρόλο.
Και όσο οι απειλές για πλήγματα σε αυτές τις υποδομές πληθαίνουν, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο πόλεμος να ξεφύγει από τα στενά όρια της στρατιωτικής σύγκρουσης και να μετατραπεί σε μια κρίση με βαθιές ανθρωπιστικές και παγκόσμιες συνέπειες.
