«Κάθε πρωί που ξυπνάω, κοιτώ προς τα πάνω και ευχαριστώ τον Θεό. Αν μπω σε εκκλησία ανάβω καμιά δεκαριά κεριά για όλους όσους έχουν φύγει. Από τους γονείς μου, μέχρι τον Τσιτσάνη και τον Παπαιωάννου».
Με το άκουσμα του ονόματος του Γιώργου Μαργαρίτη, αρχίζουν τα επίθετα: ο αυθεντικός, ο γνήσιος, ο τελευταίος μεγάλος του λαϊκού. Και όλα αυτά και πολλά άλλα ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αυτό που υπερισχύει βέβαια είναι η διάρκεια. Ο Γιώργος Μαργαρίτης –ή Μαγκάρετ, όπως τον αποκαλούν χαϊδευτικά οι πολλοί θαυμαστές του– δεν είναι ένας ερμηνευτής που ζει μουσικά με το (σπουδαίο) παρελθόν του. Ψάχνεται διαρκώς για νέα πράγματα και ήχους που του πηγαίνουν, και όχι να τρέχει πίσω από μόδες και τάσεις με το άγχος να είναι στην πρώτη γραμμή.
Και με όλα αυτά έχει καταφέρει να είναι αγαπητός και αναγνωρίσιμος σε πάνω από τέσσερις γενιές. Και έχει τραγουδήσει σχεδόν παντού: Από ταβερνάκια, μεγάλα λαϊκά μαγαζιά, πίστες και μουσικές σκηνές. Και όλα αυτά για ένα παιδί που γεννήθηκε σαν σήμερα στο Πετρωτό Τρικάλων, μεγάλωσε φτωχικά, αλλά πάλεψε γι’ αυτό που ήθελε. Και πάλεψε και με τις κακουχίες, αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό.
Ο δρόμος για την πρωτεύουσα
Από μικρός ο Γιώργος Μαργαρίτης –με μικρασιατική καταγωγή από τη μεριά του πατέρα του, καθώς ο παππούς Κώστας Μαργαρίτης ήταν από την ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης– αγαπούσε το τραγούδι: «Από επτά-οκτώ χρόνων, ήξερα ότι με το τραγούδι θα βγει ο καημός μου κάποια μέρα. Οι άνθρωποι γύρω μου, ο πατέρας μου, συγγενείς και φίλοι, όλοι το βλέπανε», είχε πει σε συνέντευξή του. Βέβαια υπήρχε φτώχεια και των γονέων, αλλά ο ίδιος το πάλεψε.
«Έξι παιδιά έκαναν οι γονείς μου, τέσσερα αγόρια και δύο κορίτσια. Το ένα χάθηκε νωρίς. Φτωχικά, βασανισμένα χρόνια. Σούπερ πονεμένα τα λέω εγώ. Τραυματισμένα παιδικά χρόνια γεμάτα λαχτάρα, που είχαν απ’ όλα. Η εξέλιξη ήταν πολύ πίσω, ο κόσμος τότε υπέφερε», περιγράφει ο τραγουδιστής. Και συνεχίζει: «Είχαμε αλάνες, είχαμε χωράφια, παπούτσια δεν είχαμε να παίξουμε. Έπεφτα για ύπνο, για να μην ζητάει το στομάχι μου φαγητό».
Τα τραγούδια τα μάθαινε από το τζουκ μποξ του καφενείου του χωριού.
Μάλιστα οι μεγαλύτεροι, για να τον βοηθήσουν, του γράφανε τα λόγια των τραγουδιών. Κάποια στιγμή, στην αρχή της εφηβείας, είπε στον πατέρα του: «Δεν ξέρω τι θα κάνεις, εγώ τα γράμματα δεν τα θέλω, εγώ αυτό που θες εσύ δεν θα το κάνω». Έλα όμως που ο πατέρας του ήθελε ο γιος του να μάθει μια τέχνη. Το ίδιο ήθελε και ένας θείος του, στην Θεσσαλονίκη, που τον έστειλε ο πατέρας του εκείνο το καλοκαίρι. Ο Γιώργος Μαργαρίτης διηγείται το σκηνικό εκείνου του καλοκαιριού: «Με πήγε σε ένα συνεργείο αυτοκινήτων και ακούω τον θείο μου να φωνάζει στον μάστορα και να του λέει “κάνε μου τη χάρη, το πρωί θα έρθει ο ανιψιός μου, θα τον ντύσεις, θα του φορέσεις τη φόρμα και θα τον κάνεις σαν μαστοράκο”… Μόλις το άκουσα εγώ αυτό, την άλλη μέρα δεν πήγα στη δουλειά. Έκανα πως κοιμήθηκα.
»Γυρνάει το μεσημέρι στο σπίτι ο θείος και μας βλέπει εμένα και τον ξάδελφό μου, τον γιο του που έπαιζε και ωραίο ακορντεόν, να κοιμόμαστε. “Βρε τεντιμπόιδες”, μας λέει, “τι κάνετε; Κοιμάστε; Δεν πήγατε στη δουλειά;”. Εγώ άκουσα αυτή την κουβέντα και μου έμεινε από τότε. “Εσύ γιατί δεν πήγες;”, μου λέει. “Θείε, μήπως γίνεται να μου πάρεις μια κιθάρα;”. Με το που το ακούει αυτό ο θείος μου γυρνάει και μου λέει “Τέτοιος θέλεις να γίνεις; Γρήγορα στον πατέρα σου”. Κι έτσι την άλλη μέρα με έστειλε πίσω στον πατέρα μου».
Ο έφηβος Γιώργος αρχίζει να ζητάει από τον πατέρα του να του γνωρίσει τον Βασίλη Τσιτσάνη. Ο μεγάλος συνθέτης είχε το πατρικό του σπίτι στα Τρίκαλα και πήγαινε κυρίως τις γιορτές. Έτσι, ένα Πάσχα, πατέρας και γιος πήγανε στο σπίτι του Τσιτσάνη, όπου τον πέτυχαν με τις πιτζάμες.
«Με ρωτάει ο Τσιτσάνης αν ξέρω γράμματα, του λέω ότι τελειώνω το δημοτικό. Και μου γράφει μια σύσταση και μου λέει ότι όταν μεγαλώσεις να έρθεις κάτω να με βρεις. Έσφιγγα το χέρι του Τσιτσάνη κι έτρεμα. Μου ’δωσε τη σύσταση απλόχερα», είχε πει ο τραγουδιστής.
Πολλά χρόνια αργότερα είχε πει για την απώλεια του πατέρα του:« Η μεγαλύτερη απώλεια για μένα ήταν ο πατέρας μου, όχι αμέσως όμως ο πόνος. Μετά από δέκα χρόνια ήταν δυνατός ο πόνος μου. Γιατί; Επειδή ο πατέρας μου δεν γνώρισε πατέρα, τον άφησε στην κοιλιά ο πατέρας του, ούτε κι εγώ γνώρισα τον παππού μου, θυμήθηκα πως έλεγε συνέχεια “τι ανάγκη έχετε εσείς, έχετε τον πατέρα σας”. Αυτή η κουβέντα… την οποία όταν ήμουν πολύ μικρός δεν την έπαιρνα στα σοβαρά. Όσο μεγάλωνα όμως έλεγα πόσα παιδάκια είναι αυτά, πόσος κόσμος είναι αυτός που δεν γνώρισε έναν από τους γονείς του για να καταλάβουμε εμείς οι υπόλοιποι τον πόνο που έχουν».
Όμως όπως είναι φυσικό, η συνειδητοποίηση ήρθε πολύ αργότερα. Τώρα είμαστε ακόμα στη φάση της ζωής του που αποφασίζει να πάρει τη ζωή του στα χέρια του. Έτσι στα 15 του κατεβαίνει με το λεωφορείο στην Αθήνα. Είχε πολύ λίγα χρήματα, που του τα είχε δώσει η μητέρα του. «Κατέβηκα στην οδό Ψαρών, στην πλατεία Καραϊσκάκη, κι εκεί κοιμήθηκα το πρώτο βράδυ, μέσα στην πλατεία, που κοιμόντουσαν κι άλλοι πιτσιρικάδες. Θυμάμαι όταν είδα τα φώτα της Αθήνας, γιατί είχε φωτισμό η Αθήνα ενώ εμείς στο χωριό δεν είχαμε φώτα, απ’ τη χαρά μου δεν ήθελα ούτε να φάω».
Πρωτευουσιάνικες περιπέτειες
Αρχικά έμενε στο Κορωπί, σε συγγενείς του. Μάλιστα, όπως είχε πει, τις πρώτες βραδιές κοιμόταν στην αυλή του συγκεκριμένου σπιτιού. «Ξενοδοχείο τα αστέρια», έλεγε αστειευόμενος. Αρχίζει να δουλεύει σε ένα περιβόλι, εκεί κοντά. Μετά έπιασε δουλειά σε ένα εργοστάσιο και λίγο μετά άρχισε να δουλεύει σε οικοδομές. «Είχα ένα σκεπάρνι, έβγαζα πρόκες, κουβαλούσα κανένα τούβλο, κανέναν τσιμεντόλιθο. Ό,τι έβρισκα για το μεροκάματο», θυμάται.
Μετά το στρατιωτικό και με τη βοήθεια ενός γνωστού του ταξιτζή έπιασε δουλειά στο κέντρο «Ηλιοβασίλεμα», όπου πρώτο όνομα ήταν ο ρεμπέτης Οδυσσέας Μοσχονάς. Ο νεαρός τραγουδιστής έλεγε δυο τραγούδια και έτρεμε από το άγχος, ενώ το κοστούμι που φορούσε του το είχε κάνει ένας φίλος του ράφτης.
Και συνεχίζει να τραγουδάει σε μαγαζιά, αλλά δεν έχει κάνει ακόμα δισκογραφία. Βρισκόμαστε στο 1976 και συγκεκριμένα την Πρωτομαγιά εκείνης της χρονιάς. Ο Γιώργος Μαργαρίτης αφηγείται τι έγινε εκείνο το πρωί: «Είχα σχολάσει το πρωί από το μαγαζί και όπως κάθε μέρα έπαιρνα ένα ταξί και πήγαινα στην Ομόνοια. Έτσι κι εκείνο το πρωινό. Πήρα το ταξί από τη Γλυφάδα και κατεβαίνω. Παίρνω την Ηλιουπόλεως, έχει ένα παρκάκι εκεί, κοιτάζω αριστερά, είδα κάποιους ανθρώπους μαζεμένους και είχε και χωροφυλακή και λέω του ταξιτζή κάνε μια στάση εδώ. Περνάω απέναντι από την Ηλιουπόλεως και πάω στη Βουλιαγμένης.
»Και κοιτάζω και βλέπω ένα αμάξι, σε μια ράμπα, χωμένο μέσα και ρωτάω –εγώ δεν ήμουν γνωστός τότε– τους χωροφύλακες: “τι είναι ρε παιδιά; ποιος είναι; πώς έγινε;” και μου λέει ένας “άντε ρε φύγε από εδώ ακόμα δεν ξέρουμε εμείς ποιος είναι, εσύ θες να το μάθεις;”. Πραγματικά, έφυγα. Ήμουν στους δέκα πρώτους. Την άλλη μέρα έμαθα από τα ραδιόφωνα και εφημερίδες πως αυτός ήταν ο Αλέκος ο Παναγούλης. Αυτό ήταν φόνος κανονικός. Είδα πώς ήταν το αυτοκίνητο… Αφού η Βουλιαγμένης πάει ευθεία, πώς είναι δυνατόν να στρίψει έτσι και να πέσει στη ράμπα;».
Κάθε αρχή και δύσκολη
Μιλώντας για τον πρώτο του δίσκο, λέει: «Άργησα να κάνω τον πρώτο δίσκο γιατί είχα ένα πάθος, τον τζόγο. Με ταξίδευε και με έκανε ό,τι ήθελε ο τζόγος. Εκεί που λέγαμε θα δέσουμε, ξεδέναμε και τελειώναμε».
Ο Γιώργος Μαργαρίτης δεν μασάει τα λόγια του γι’ αυτήν τη σκοτεινή περίοδο της ζωής του. «Ο Τάκης Σούκας με ξέκοψε από τον τζόγο διότι είχα μαζί μου τότε τον αδερφό του, ήταν κι εκείνος πολύ καλός μουσικός και έπαιζε πιάνο, και τον είχα μαζί μου κι έτσι ο Τάκης έμαθε ότι στη Γλυφάδα ήταν ένας τραγουδιστής. Δώσαμε ραντεβού, αλλά πέρασαν τέσσερα χρόνια για να συναντηθούμε. Η αιτία ήταν ο τζόγος πάλι. Δεν ήμουν συνεπής στα ραντεβού. Πολλές φορές μου έλεγαν πάμε να γνωρίσουμε τον τάδε κι έλεγα “θα έρθει η ώρα”.
»Είχα κρυψώνες για χρήματα, η μια ήταν στην αρχή της Βουλιαγμένης κι η άλλη εκεί όπου ήταν το περιστατικό με τον Παναγούλη. Είδα το περιστατικό επειδή πήγαινα να πάρω χρήματα για τον τζόγο».
Δεν ήταν όμως μόνο ο τζόγος το πρόβλημά του. Σε εξομολόγησή του έχει πει: «Εμείς είχαμε μόνο το χασίς και το ποτό. Είναι να μην το βάλεις στο στόμα το χασίς. Εγώ το έβαλα πολύ μικρός. Δεν είχα θέμα και το έκοψα. Αλλά τσιγάρο έκανα 40 χρόνια. Το ποτό κράτησε 40 χρόνια. Δεν μου άρεσε η φωνή μου. Όλα αυτά τα ποτά άρχισαν να ξεραίνουν το λαιμό μου, και τα τύμπανά μου δεν άκουγαν καλά. Και το έκοψα. Δεν χρειάζεται το ποτό».
«Μη μου μιλάς με χείλη που καίνε»
Βρισκόμαστε στο 1980. Ο Μαργαρίτης είναι έτοιμος να τα παρατήσει όλα. Και τότε βρίσκονται οι δυο «σωτήρες» του. Αρχικά η τραγουδίστρια Άννα Χρυσάφη και μετά ο Τάκης Σούκας με τον οποίο ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ συναντήθηκαν. Ο τραγουδιστής θυμάται: «Τότε βρέθηκε η πολύ σπουδαία, η μεγάλη τραγουδίστρια και πολύ καλός άνθρωπος, η Άννα η Χρυσάφη, που δουλεύαμε μαζί και με παρότρυνε να πάω να βρω συνθέτες να μου γράψουν. Μια, δυο, μου το έλεγε κάθε βράδυ, δεν με άφηνε σε ησυχία. “Πήγαινε”, μου έλεγε, “και σε έναν χρόνο θα σε αγαπήσει όλη η Ελλάδα”. Ε, της έκανα το κέφι».
Κι έτσι στις αρχές του 1981, λίγες μέρες μετά τους σεισμούς, ξεκινά η ηχογράφηση του πρώτου του δίσκου, που κυκλοφόρησε το Πάσχα εκείνης της χρονιάς. Μέσω των ραδιοφωνικών σταθμών –κυρίως των τότε «πειρατικών»– αρχίζει να ακούγεται, και όπως λέει ο ίδιος, «Σε τρεις μήνες μέσα με έψαχναν οι επιχειρηματίες».
Ο δίσκος ήταν το κλασικό σήμερα Εσύ μιλάς στην καρδιά μου, με επιτυχίες όπως το ομώνυμο:
αλλά και ο …ύμνος «Δεν πρέπει»:
Βρισκόμαστε στη δεκαετία του ’80, που το ελληνικό τραγούδι αλλάζει – κυρίως το λαϊκό. Κυριαρχούν τα νέα ονόματα και τα σουξέ-σλόγκαν. Ο Μαργαρίτης μπορεί τότε να ήταν νέος δισκογραφικά, αλλά ερχόταν από μια άλλη φουρνιά μεγάλων ερμηνευτών. Δεν είναι τυχαίο ότι μια από τις μεγάλες του επιτυχίες εκείνης της εποχής ήταν το «Στο κελί 33».
«Αυτό το τραγούδι, δεν ξέρει ο κόσμος, πρωτοπήγε στον Στράτο Διονυσίου. Είχε τελειώσει ο δίσκος Ο λαός τραγούδι θέλει με τον Τάκη Σούκα. Θα έμπαινε εκεί το τραγούδι. Και τελικά του είπε ο Στράτος “άσ’ το, θα το πούμε του χρόνου”». Κάπως έτσι ο Τάκης Σούκας τελικά το έδωσε στον Γιώργο Μαργαρίτη.
Και μπορεί σήμερα να έχει κερδίσει τη δική του ξεχωριστή θέση στο ελληνικό τραγούδι, τότε όμως τον είχαν τσουβαλιάσει με τους τραγουδιστές β’ κατηγορίας, των εύκολων σουξέ και των δεύτερων μαγαζιών. «Εμάς μας λέγανε “σκύλους” – αντέξανε οι “σκύλοι” στην ιστορία του λαϊκού τραγουδιού, τους αγάπησε ο κόσμος», είχε πει σε συνέντευξή του. Και συνέχιζε: «Θέλει όμως πολλή δουλειά. Και όταν κάνεις δισκογραφία δική σου, εκεί σε θέλει πιο πολύ κοντά το λαϊκό τραγούδι, διαφορετικά θα φύγεις γρήγορα και θα πας για το σπιτάκι σου. Πρέπει να είσαι δίπλα στον κόσμο, δίπλα σ’ αυτή τη δουλειά που αγαπάς και σ’ αγαπάει».
Η δεύτερη καριέρα και η οικογένεια
Ο Γιώργος Μαργαρίτης συνέχισε στο δρόμο που είχε χαράξει από το ξεκίνημά του, κερδίζοντας κυρίως την αγάπη και την αποδοχή του κόσμου. «Τα έχω όλα γιατί έχω την αγάπη του κόσμου. Αυτό είναι το φιλέτο μου», είχε δηλώσει σε τηλεοπτική του συνέντευξη.
Όσον αφορά την προσωπική του ζωή, δεν κρύβει ότι είχε γνωρίσει πολλές γυναίκες στη ζωή του, με τις οποίες όχι μόνο χώρισε ήρεμα και πολιτισμένα, αλλά είχε και μετά πολύ καλές σχέσεις. Μέχρι που… «Παντρεύτηκα στα 45. Μέχρι τότε ήμουν μαγκούφης και τα λεφτά μου δεν τα υπολόγιζα καθόλου. Τα πρώτα μου λεφτά έφυγαν έτσι». Δυο παιδιά (ένα κορίτσι και ένα αγόρι) έχουν συμπληρώσει την ευτυχία τους.
Αλλά και η καριέρα του το 2001 μπήκε σε άλλη στροφή.
Ήταν τότε που συνεργάστηκε με τον «ροκά» Θοδωρή Μανίκα και το γκρουπ του, τους 667. «Όταν τραγούδησα το “Δρόμοι του πουθενά”, ήρθε μια δεύτερη καριέρα για μένα. Και μετά από οκτώ χρόνια ήρθε ο Λαυρέντης [Μαχαιρίτσας] και μου έγραψε μια τραγουδάρα, το “Πεθαίνω για σένα”, που κοντράρει το “Κελί 33” και πάει για δυνατή καθιέρωση».
Κάνοντας τον απολογισμό της καριέρας του, δείχνει την μεγαλοπρέπεια του πετυχημένου καλλιτέχνη. «Δεν έχω κάτι άσχημο να θυμηθώ. Όσο για τις τρικλοποδιές, υπάρχουν σ’ όλες τις δουλειές. Αρκεί να ’χεις στομάχι δυνατό και να ’σαι τετρακοσάρης στο μυαλό, όχι διακοσάρης. Και να λες “πάμε παρακάτω”».
Άρα, όπως καταλαβαίνετε, σκάνδαλα και καταγγελίες δεν έχει. «Εγώ πέρασα μ’ ένα τραγούδι που τέτοιο στυλ τραγουδούσαν όλοι οι μεγάλοι. Από πού να αρχίσω; από τον Στέλιο, τον Μπιθικώτση, τον Μανώλη Αγγελόπουλο, τον Ρεπάνη, τον Στράτο; Έσκασα με το “Δεν πρέπει, δεν πρέπει”. Αμέσως με έκαναν δικό τους άνθρωπο αυτά τα θηρία. Όλοι με αγάπησαν κι ήταν όλοι τους καλοί άνθρωποι, και φυσικά ο Άκης Πάνου. Ξεχωριστή παρτίδα».
Και από την άλλη δεν είναι αφοριστικός με την νέα γενιά καλλιτεχνών. «Και σήμερα βγαίνουν καλά τραγούδια. Τα πάντα είναι του λαού. Οι καινούργιοι έχουν άλλα βιώματα, έχουν τον δικό τους δρόμο. Θα κριθούν από τη γενιά τους. Εγώ είμαι άλλης γενιάς. Δεν έχω απαίτηση οι καινούργιοι να τραγουδάνε με τον τρόπο που τραγουδάω εγώ. Εγώ βλέπω ότι μια χαρά είναι τα πράγματα», έχει πει.
Δεν κρύβει ότι παρ’ όλα τα χρόνια που έχει στο χώρο, δεν κουράζεται να τραγουδάει και να μαθαίνει πράγματα. Αφού, όπως λέει: «Χωρίς τραγούδι δεν μπορώ να ζήσω, δεν υπάρχει τίποτε πάνω από αυτό».
Σπύρος Δευτεραίος
