Θετική η αποτίμηση των φορέων της Ομογένειας στην δυνατότητα συμμετοχής στις εθνικές εκλογές με επιστολική ψήφο, αλλά και με περαιτέρω προτάσεις κατά την ακρόασή τους στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού – Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές», κατά την κοινή συνεδρίαση των Επιτροπών Δημόσιας Διοίκησης και Ελληνισμού της Διασποράς.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος ολοκληρώνοντας την συνεδρίαση απευθύνθηκε στα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητώντας να ψηφίσουν το νομοσχέδιο, ώστε να συγκεντρώσει τις 200 απαιτούμενες θετικές ψήφους προκειμένου οι Έλληνες του εξωτερικού να μπορέσουν να ψηφίσουν στις επόμενες εθνικές εκλογές.
«Καταλαβαίνω ότι μπορεί να υπάρχουν εύλογες ή μη εύλογες επιφυλάξεις για την Περιφέρεια Αποδήμων από τα κόμματα. Θεωρώ όμως ότι γίνεται ένα σημαντικό βήμα για την αυθεντική εκπροσώπηση των Ελλήνων του εξωτερικού και καλώ τα κόμματα να συγκεντρωθεί η απαραίτητη συνταγματική πλειοψηφία των 200 θετικών ψήφων για να εφαρμοστεί στις επόμενες εθνικές εκλογές και να μην μετατεθεί για τις εκλογές του 2031. Γιατί και διπλές εκλογές να έχουμε στις επόμενες, αυτές οι δεύτερες εθνικές εκλογές θα γίνουν με λίστα άρα πάλι δεν θα έχουμε την εκλογή τριών Απόδημων βουλευτών με σταυρό εκτίμησης» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Λιβάνιος.
Ο υπουργός ευχαρίστησε τους εκπροσώπους της Ομογένειας για την συμβολή του στην συνεδρίαση. Επισήμανε πως το παρόν σχέδιο νόμου, επιτυγχάνει την αυθεντική εκπροσώπηση των Ελλήνων του εξωτερικού, κάτι που έχει να ισχύσει από τις δύο Εθνοσυνελεύσεις του 1862.
Τα κύρια σημεία του νομοσχεδίου
Το νομοσχέδιο έχει δύο κύρια σημεία. Το ένα, είναι η δυνατότητα άσκηση του εκλογικού δικαιώματος στις εθνικές εκλογές για όσους εκλογείς βρίσκονται εκτός της επικράτειας και με επιστολική ψήφο. Το δεύτερο, η ίδρυση μιας αυτόνομης τριεδρικής εκλογικής Περιφέρειας για τους Απόδημους.
Σημαντικό χαρακτήρισε ο κ. Λιβάνιος ότι στο δικαίωμα του εκλέγεσθαι προβλέπεται η ανάδειξη των βουλευτών με σταυρό προτίμησης και όχι μέσω «διορισμού» από τον εκάστοτε πρόεδρο κόμματος, όπως γίνεται για παράδειγμα με τις λίστες του ψηφοδελτίου Επικρατείας. Οι τρεις βουλευτές που θα εκλεγούν, είπε ο υπουργός είναι «ένα πρώτο βήμα, καθώς ο αριθμός των εκλογέων σήμερα είναι άγνωστος. Μπορεί να είναι 18.000 που συμμετείχαν στις εκλογές του Μαΐου του 2023, μπορεί να ανέλθουν σε 35.000 περίπου που συμμετείχαν στις τελευταίες ευρωεκλογές, μπορεί να είναι περισσότεροι ή λιγότεροι. Εκ των προτέρων όμως, αυτός ο αριθμός δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Είναι σίγουρο, πως ο μελλοντικός νομοθέτης – όποιος και εάν είναι αυτός- θα λάβει υπόψιν του τα στοιχεία που θα προκύψουν από τις επόμενες εθνικές εκλογές και θα αναπροσαρμόσει τις έδρες εάν χρειάζεται αλλά με βάση νέων στοιχείων».
Για την δημιουργία ξεχωριστών εκλογικών περιφερειών Αποδήμων, είπε ο υπουργός πως και αυτό δεν παρέχει κάποιο εχέγγυο αντιπροσωπευτικότητας. Για την υποχρεωτική ποσόστωση μεταξύ ανδρών και γυναικών που δεν θα ισχύσει για την περιφέρεια αποδήμων, ο κ. Λιβάνιος είπε πως η ΝΔ έχει την δυνατότητα να τηρήσει το μέτρο γιατί έχει πολλούς που θα ήθελαν να είναι υποψήφιοι, αλλά όταν μιλάμε για μια παγκόσμια εκλογική περιφέρεια αυτό θα δημιουργούσε πρόβλημα.
Ο υπουργός, επίσης, υπογράμμισε ότι για την διαφάνεια της επιστολικής ψήφου έχουν δημιουργηθεί ήδη όλα τα αναγκαία εχέγγυα διασφάλισής της καταμέτρησης και με όλα τα τεχνικά μέσα.
Τι λένε οι απόδημοι
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας Πάνος Δροσινάκης ανέφερε ότι είναι ιδιαίτερο θετικό και «χαιρετίζουμε την δημιουργία εκλογικής περιφέρειας Αποδήμων και την συμμετοχή μας με επιστολική ψήφο και στις εθνικές εκλογές». Το αίτημα της συμμετοχής των Αποδήμων στην εκλογική διαδικασία και των εθνικών εκλογών, επισήμανε πως ήταν ένα πάγιο αίτημα δεκαετιών και επιτέλους αυτό γίνεται εφικτό.
Η επιστολική ψήφος, τόνισε είναι απαραίτητη, λόγω των τεράστιων αποστάσεων που χωρίζουν μερικούς απόδημους Έλληνες από τα προξενεία.
Παράλληλα, ο κ. Δροσινάκης είπε πως «εμείς έχουμε ζητήσει να εξασφαλιστεί η εκλογή ικανού αριθμού διακριτών Απόδημων Βουλευτών». Επισήμανε ότι εν μέρει ικανοποιείται το αίτημα που είχε υποβληθεί από το 2019 για την διαδικασία εκλογής μέσω εκλογικών περιφερειών και όχι μέσω του ψηφοδελτίου Επικρατείας, αλλά το θέμα είναι εάν τρεις βουλευτές αρκούν να εκπροσωπήσουν τόσους πολλούς Έλληνες σε πέντε ηπείρους. Ο εκλογικός κατάλογος της Διασποράς, ανέφερε πως δεν συμπεριλαμβάνει όλους τους Έλληνες που ζουν μόνιμα στο εξωτερικό και καμία κρατική υπηρεσία, αυτή την ώρα, δεν γνωρίζει πόσοι και ποιοι Έλληνες πολίτες ζουν στο εξωτερικό. Πρότεινε να υπάρχει ένα πεδίο στην τράπεζα δεδομένων του ΥΠΕΣ, όπου όποιος είναι εγγεγραμμένος στους εθνικούς καταλόγους να μπορεί να δηλώσει στον δήμο του ότι είναι μόνιμος κάτοικος εξωτερικού και να περνάει αυτόματα στον Κατάλογο των Ελλήνων εξωτερικού και να λάβει τα ψηφοδέλτια επιστολικά. Ο κ. Δροσινάκης σχετικά με τους τρεις βουλευτές Αποδήμων που θα εκλέγονται πρότεινε ανά ήπειρο να υπάρχει μια ξεχωριστή εκλογική περιφέρεια κάτι που θα προσφέρει αναλογική εκπροσώπηση. Κάλεσε τα κόμματα οι υποψήφιοι που θα επιλέξουν να βάλουν στους συνδυασμούς τους να είναι γνήσιοι απόδημοι και όχι ευκαιριακοί.
Η πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Παρισίων και Περιχώρων Σέτα Θεοδωρίδου έδωσε βαρύτητα στον τρόπο επιλογής που θα γίνει από τα κόμματα η κατάρτιση των υποψηφίων της Διασποράς. Σχετικά με την επιστολική ψήφο ή της φυσικής παρουσίας είπε πως η φυσική παρουσία στο εξωτερικό είναι ένα πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα, διότι, ας πούμε ότι ολόκληρη η Γαλλία έχει ένα προξενείο, που είναι στο Παρίσι. Οι υπόλοιποι Έλληνες, που ζούνε στις άλλες πολλές πόλεις της Γαλλίας, δεν μπορούν να ψηφίσουν. Έθεσε θέμα ενημέρωσης σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία και ζήτησε περισσότερη ενημέρωση σχετικά με το όριο εκλογικών δαπανών των υποψηφίων.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας Μωυσής Νικολαΐδης είπε ότι είναι η πρώτη ομογενειακή οργάνωση που έθεσε στην ελληνική πολιτεία το ζήτημα της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων του εξωτερικού από τον τόπο κατοικίας τους, αλλά και το θέμα της καθιέρωσης της επιστολικής ψήφου. Η Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας είπε «δηλώνει «ναι» στο νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο με τη ρητή προϋπόθεση της επανενεργοποίησης τη δημιουργία νέων θεσμών, όπως το Ληξιαρχείο Απόδημου Ελληνισμού». Αναφορικά με τα ζητήματα του σταυρού προτίμησης και τη διεξαγωγή εκλογών με τρεις, τέσσερις υποψηφίους από κάθε κόμμα σε μία και μοναδική παγκόσμια περιφέρεια, είπε πως «πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη αν όχι ανέφικτη εξίσωση, προκειμένου να διεξαχθεί ένας υποτυπώδης ουσιαστικός προεκλογικός αγώνας σε 60 και πλέον χώρες από έναν τόσο περιορισμένο αριθμό υποψηφίων». Πρότεινε ο αριθμός των τριών εδρών των αποδήμων να είναι μεταβατικός.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών Φίλιππος Κοσταρίδης αναγνώρισε πως «η πρόβλεψη για εκλογική περιφέρεια του απόδημου ελληνισμού και η καθιέρωση επιστολικής ψήφου αποτελούν σημαντικά βήματα. Το ζητούσαμε χρόνια και τώρα γίνεται πράξη». Παράλληλα, προχώρησε σε προτάσεις με τεχνικές, αλλά και πολιτικές διαστάσεις. Η επιστολική ψήφος, σημείωσε «δεν αποτελεί μόνο μια διευκόλυνση, αλλά επιλογή με σαφές κοινωνικό και περιβαλλοντικό πρόσημο». Στο τεχνικό κομμάτι είναι αναγκαίο να διασφαλίσουμε τη διαφάνεια, την ασφάλεια. Να χρησιμοποιηθεί η ανοιχτή πύλη του gov και η ψηφιακή υπογραφή, ώστε να μην χρειάζεται η φωτοτυπία της ταυτότητας ή του διαβατηρίου. Ο διαθέσιμος χρόνος από το άνοιγμα της πλατφόρμας αντί 40 ημέρες να γίνει 50, ώστε να υπάρχει περισσότερος χρόνος ενημέρωσης
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας Βασίλης Παπαστεργιάδης χαρακτήρισε σημαντικό το νομοσχέδιο και πως αυτό έχει « γενικά την υποστήριξη της Ελληνικής Κοινότητας της Μελβούρνης. Είμαστε θετικοί στο να μην υπάρχουν δύο κατηγορίες Ελλήνων πολιτών. Δηλαδή, αυτοί που είναι εγγεγραμμένοι στην Ελλάδα και αυτοί που είναι εκτός συνόρων» και τόνισε πως «ήρθε η ώρα για την πατρίδα μας να αγκαλιάσει τους Έλληνες που μένουν και ζουν -μπορεί για ένα μικρό χρονικό διάστημα -εκτός από τα σύνορα της Ελλάδας. χουμε πολλά που μας ενώνουν. Θέλουμε να συμμετέχουμε σε ότι γίνεται στην πατρίδα. Όλοι παρακολουθούμε τι συμβαίνει παγκοσμίως και προπαντός στην Ελλάδα, διότι είμαστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο. Δεν είναι τίποτα που να μας ξεχωρίζει. Είναι πολλά που μας ενώνουν και είμαστε πάρα πολύ θετικοί να προχωρήσει αυτό το βήμα και θα είμαστε πάντα στο πλευρό της πατρίδας μας. Το μήνυμα είναι πολύ απλό και είναι και θετικό»
Ο πρώην πρόεδρος ΣΑΕ και επίτιμος Πρόεδρος Κοινότητας Αλεξάνδρειας Στέφανος Ταμβάκης επισήμανε πως «αναπόσπαστο κομμάτι της συμμετοχής είναι να λαμβάνουν μέρος στις εθνικές εκλογές οι Απόδημοι και βέβαια επιθυμία μας ήταν η επιστολική ψήφος». Σε γενικές γραμμές, είπε «το σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς παρέχει πλέον τη δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος στους ομογενείς που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις». Η δημιουργία περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, σημείωσε πως πρόκειται αναμφίβολα για ένα θετικό βήμα, δεδομένου ότι αναγνωρίζεται η ανάγκη διακριτής εκπροσώπησης της ομογένειας. Ωστόσο, ζήτημα προς περαιτέρω εξέταση αποτελεί η πρόβλεψη μιας εκλογικής περιφέρειας με τρεις βουλευτικές έδρες για το σύνολο της επικράτειας του Απόδημου Ελληνισμού, καθώς κατά την εφαρμογή μπορεί να ανακύψουν ζητήματα ουσιαστικής εκπροσώπησης των επιμέρους γεωγραφικών περιφερειών και κοινοτήτων, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στο πλαίσιο του πρώην ΣΑΕ. Πρότεινε την θέσπιση περισσοτέρων εκλογικών περιφερειών και ζήτησε να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα προσαρμογής της εκπροσώπησης αναλόγως της πραγματικής κατανομής και συμμετοχής του εκλογικού σώματος. Να διασφαλιστεί ο ουσιαστικός δεσμός των υποψηφίων με τον Απόδημο Ελληνισμό μέσω σαφούς προσδιορισμού χρονικού κριτηρίου εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους Σε κάθε περίπτωση το είπε ο κ. Ταμβάκης « το σχέδιο νόμου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστική διεύρυνση του εκλογικού σώματος και αποτελεί ένα σημαντικό θεσμικό βήμα. Επί της αρχής στο πάγιο αίτημά μας για επιστολική ψήφο, καθώς και για περιφέρειες απόδημου ελληνισμού ικανοποιούνται».
Η πρόεδρος της Ελληνικής Πολιτιστικής Οργάνωσης «Νόστος» της Αργεντινής Χριστίνα Τσαρδίκου ανέφερε πως «για όλη την ομογένεια η επιστολική ψήφος, την οποία ζήσαμε στις ευρωεκλογές του 2024, αποτέλεσε ένα ιστορικό σημείο στην πορεία μας. Για πρώτη φορά μπορέσαμε κι εμείς, αυτοί που έχουμε γεννηθεί στο εξωτερικό, όπως είναι η δική μου περίπτωση, που είμαστε Έλληνες και δουλεύουμε για την Ελλάδα και για τον ελληνικό πολιτισμό και για τα ελληνικά δρώμενα να έχουμε κι εμείς μια φωνή». Σημείωσε πως θα πρέπει να υπάρξει μια σωστή καταγραφή των Ελλήνων της διασποράς, καθώς υπάρχουν πολλά άτομα που έχουν ελληνική καταγωγή, έχουν ζητήσει το ελληνικό διαβατήριο, αλλάδεν γνωρίζουν ούτε την ιστορία μας, ούτε την πολιτική πορεία μας ούτε τις πολιτικές ανάγκες της χώρας μας»
Η πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Δανίας Ζωή Λαμπράκου ανέφερε πως «πολλές φορές έχουμε επισημάνει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως Ελληνική Κοινότητα είναι η άμεση διεύρυνση των όρων λειτουργίας του προξενείου στη Κοπεγχάγη, το κόστος μεταφοράς, οι πανάκριβες μεταφράσεις απλών πιστοποιητικών δημοσίων εγγράφων ή και ο χρόνος για την έκδοση των διαβατηρίων που διαρκεί μήνες. Τόνισε πως η ελληνική πρεσβεία είναι υποστελεχωμένη, ενώ ένα κρίσιμο ζήτημα που απασχολεί την ελληνική κοινότητα εδώ στη Δανία, αφορά τη διδασκαλία και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά των Ελλήνων μεταναστών. Σχετικά με την ψήφο των αποδήμων είπε ότι αυτό το δικαίωμα ψήφου θα πρέπει να αφορά τους νεότερους μετανάστες, που έφυγαν από την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ή όσους έχουν στενές σχέσεις με την πατρίδα, όπως οικογενειακούς δεσμούς ή περιουσιακά στοιχεία για τα οποία φορολογούνται. Αλλιώς θεωρούμε ότι δεν μπορεί να τεκμηριωθεί το άμεσο και σοβαρό ενδιαφέρον για την κυβερνητική πολιτική στην Ελλάδα. Για την επιστολική ψήφο, υποστήριξε πως «θεωρούμε ότι, ούτε ενίσχυσε τη συμμετοχή των μεταναστών στις εκλογές, ούτε τη συμμετοχή στις εκλογές γενικότερα, γιατί η συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές δεν είναι ένα απλό τεχνικό ζήτημα. Η συμμετοχή σε μια συλλογική διαδικασία, όπως είναι η εκλογική διαδικασία που επιδρά στην κυβερνητική πολιτική, στις πολιτικές εξελίξεις σε κάθε χώρα, δεν μπορεί να γίνεται από το σπίτι του καθένα και της καθεμίας. Kατά τη δική μας άποψη λοιπόν μόνο η αυτοπρόσωπη συμμετοχή στις εκλογές σε εκλογικά κέντρα που θα δημιουργούνται σε πόλεις όπου κατοικεί η πλειοψηφία των Ελλήνων μεταναστών με ευθύνη των ελληνικών πρεσβευτικών και προξενικών αρχών πληροί αυτά τα κριτήρια.»
Η Αντιπρόεδρος της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών Γεωργία Αιμαλία Βούλγαρη είπε πως η Ομοσπονδία είναι ένας παγκόσμιος φορέας εκπροσώπησης της κοινότητας της Κωνσταντινούπολης, είτε ζει στη γενέτειρά της, είτε είναι εκπατρισμένη σε ποσοστό 99% διασκορπισμένοι σε όλη την υφήλιο. Διαβάζοντας με προσοχή το νομοσχέδιο αντιληφθήκαμε ότι στην έννοια του απόδημου ελληνισμού κατ ουσίαν αποδίδονται οι Έλληνες μετανάστες και οι απόγονοι τους στην υφήλιο. Ωστόσο κατά τη γνώμη μας η ομογένεια έχει και μια άλλη κατηγορία, περιλαμβάνει τα μέλη των ιστορικών αυτόχθονων ελληνικών κοινοτήτων, ο ομογενειακός χαρακτήρας των οποίων είναι αναμφισβήτητος. Και για να μπορέσουμε να επικεντρωθούμε πιο συγκεκριμένα ας μιλήσουμε για τις κοινότητες εκείνες οι οποίες αναγνωρίζονται με διεθνείς και διμερείς συνθήκες, της Αλβανίας, της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου. Κατά τη γνώμη μας τα μέλη των κοινοτήτων αυτών, τα οποία, είτε ζουν ακόμη στη γενέτειρά τους, είτε εξαναγκάστηκαν άμεσα ή έμμεσα σε εκπατρισμό πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να έχουν τον εκπρόσωπό τους στη Βουλή όλων των Ελλήνων.
Το τακτικό μέλος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Κατερίνα Ηλιάδου σχολιάζοντας τα τεχνικά ζητήματα του νομοσχεδίου που αφορούν την προστασία των δεδομένων ανέφερε ότι για την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους είναι ορθότερο να χρησιμοποιηθεί η έννοια του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας αντί του Εθνικού Μητρώου Πολιτών. Το δεύτερο σημείο αφορά στην ταυτοποίηση κατά τη διαδικασία της ψηφοφορίας αυτής καθ’ αυτής όπου πιστεύουμε ότι θα πρέπει και πάλι για λόγους διασφάλισης του κύρους των δεδομένων να χρησιμοποιηθούν και άλλοι μέθοδοι πέραν αυτών που προβλέπονται, δηλαδή να χρησιμοποιηθεί για παράδειγμα μια συνέντευξη, ένας τρόπος πραγματικής διασφάλισης ότι το πρόσωπο το οποίο ψηφίζει είναι αυτός ο οποίος αναφέρεται και εγγράφως. Κατά τα λοιπά δεν έχουμε κάτι άλλο να προσθέσουμε. Ο Γενικός Κανονισμός ούτως η άλλως εφαρμόζεται λόγω του αντικειμένου που ρυθμίζει και λόγω της φύσης της πράξης από μόνος του.
Την Πέμπτη θα διεξαχθεί η επόμενη συνεδρίαση με την ψήφιση επί της Αρχής και την συζήτηση επί των άρθρων του νομοσχεδίου.
