76ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου: Στα «Κίτρινα Γράμματα» του Ιλκέρ Τσατάκ η Χρυσή Αρκτος

Τη Χρυσή Άρκτο στο 76ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου κέρδισε η ταινία Κίτρινα Γράμματα του γερμανοτουρκικής καταγωγής σκηνοθέτη Ιλκέρ Τσατάκ. Πρόκειται για ένα πολιτικό δράμα που ακολουθεί ένα ζευγάρι Τούρκων καλλιτεχνών του θεάτρου, των οποίων η ζωή ανατρέπεται όταν χάνουν τις δουλειές και το σπίτι τους εξαιτίας πολιτικών διώξεων από μια αυταρχική κυβέρνηση, η οποία δοκιμάζει τόσο τα ιδανικά όσο και τον γάμο τους.

Παραλαμβάνοντας το βραβείο, ο Τσατάκ δήλωσε πως δεν χρειάζεται να προσθέσει τίποτα περισσότερο, καθώς η ταινία του μιλά πολιτικά από μόνη της. Η παραγωγή γυρίστηκε στη Γερμανία, αφού –όπως υπογράμμισε– δεν θα μπορούσε ποτέ να πραγματοποιηθεί στην Τουρκία.

Το σενάριο βασίστηκε σε αληθινές μαρτυρίες Τούρκων καλλιτεχνών που απολύθηκαν την περίοδο 2019-2020, επειδή συμμετείχαν σε διαδηλώσεις, υπέγραψαν διακήρυξη ειρήνης ή ακόμη και επειδή κάπνισαν σε κλειστό χώρο.

Την Αργυρή Άρκτο – Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής απέσπασε η ταινία Salvation του Τούρκου σκηνοθέτη Εμίν Αλπέρ, στην οποία συμμετέχει ως συμπαραγωγός η ελληνική εταιρεία παραγωγής Horsefly Films του Γιώργου Τσούργιαννη. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα ορεινό χωριό της Τουρκίας και αφηγείται μια σκοτεινή ιστορία βίας, πίστης και σωτηρίας, με φόντο την αναβίωση μιας παλιάς οικογενειακής βεντέτας. Σε μια βαθιά συναισθηματική ομιλία, ο Αλπέρ τόνισε ότι γύρισε μια ταινία για ένα αποτρόπαιο έγκλημα, προσπαθώντας να κατανοήσει τα συναισθήματα των επιζώντων. Όπως είπε, η μεγαλύτερη μοναξιά είναι αυτή που βιώνει κανείς όταν υποφέρει, όταν χάνει τα δικαιώματά του και όταν δέχεται επιθέσεις από όσους δεν τον θεωρούν άνθρωπο.

Απηύθυνε μήνυμα αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους στη Γάζα, τους Ιρανούς που ζουν υπό δικτατορία, όλους όσοι υποφέρουν στη Μέση Ανατολή, καθώς και προς τους φυλακισμένους δημάρχους στην Τουρκία, μεταξύ των οποίων και τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης.

Αναφορά στην Παλαιστίνη έκανε και η Λιβανέζα σκηνοθέτρια Μαρί-Ρόουζ Οστά, η οποία κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο Μικρού Μήκους για το Someday a Child. Όπως ανέφερε, η ταινία της μιλά για ένα παιδί με υπερδυνάμεις, όμως τα παιδιά στη Γάζα και στον Λίβανο δεν διαθέτουν υπερδυνάμεις για να προστατευτούν από τις ισραηλινές βόμβες. Αν το βραβείο έχει κάποιο νόημα, είπε, αυτό είναι ότι η ζωή κανενός παιδιού δεν πρέπει να τίθεται υπό διαπραγμάτευση.

Η τελετή απονομής είχε έντονη πολιτική χροιά. Η Αμερικανίδα καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ Τρίσα Τατλ αναφέρθηκε στις διαμαρτυρίες και στην κριτική που δέχθηκε η Μπερλινάλε επειδή δεν πήρε σαφή θέση για τον πόλεμο στη Γάζα. Αντιδράσεις είχε προκαλέσει και η δήλωση του Γερμανού σκηνοθέτη και προέδρου της φετινής κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς ότι το σινεμά είναι το αντίθετο της πολιτικής και πρέπει να μένει έξω από αυτήν.

Η Τατλ μίλησε για τον θυμό που εκφράζεται εντός και εκτός αιθουσών, επισημαίνοντας ότι, παρά την πόλωση, η Μπερλινάλε παρέμεινε χώρος ανοιχτός σε όλους. Τόνισε πως το να μιλά κανείς ελεύθερα –ακόμη και διαφωνώντας– αποτελεί βασικό στοιχείο της δημοκρατίας και ότι μια συναισθηματικά φορτισμένη διοργάνωση δεν συνιστά αποτυχία, αλλά ένδειξη πως το φεστιβάλ και το σινεμά επιτελούν τον ρόλο τους.

Από την πλευρά του, ο Βέντερς σημείωσε ότι η κοινή γλώσσα της Μπερλινάλε είναι εκείνη του σινεμά, μέσω της οποίας οι δημιουργοί επιχειρούν να κατανοήσουν έναν σύνθετο και συχνά τρομακτικό κόσμο.

Αναγνώρισε την παρουσία της πολιτικής στο Φεστιβάλ, δεδομένου ότι το Βερολίνο είναι μια πολιτικοποιημένη πόλη, καθώς και τη δυναμική της ψηφιακής εποχής. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι παρά τις διαφορετικές «γλώσσες», οι δημιουργοί χρειάζονται ο ένας τον άλλον και οφείλουν να λειτουργούν ως σύμμαχοι αν θέλουν να επιφέρουν αλλαγές.

Το Βραβείο Α΄ Γυναικείου Ρόλου απονεμήθηκε στη Γερμανίδα ηθοποιό Σάντρα Ούλερ για την ερμηνεία της στο Rose του Μάρκους Σλάιντσερ, όπου υποδύεται έναν μυστηριώδη «στρατιώτη» που φτάνει σε ένα γερμανικό χωριό στις αρχές του 17ου αιώνα και κερδίζει την αποδοχή των κατοίκων βασιζόμενος σε ένα μεγάλο ψέμα. Το Βραβείο Β΄ Ρόλου απονεμήθηκε στους Τομ Κόρτνεϊ και Άνα Κάλντερ-Μάρσα για το Queen at Sea του Λανς Χάμερ, στο οποίο ενσαρκώνουν ένα ηλικιωμένο ζευγάρι που δοκιμάζεται από την άνοια.

Αναλυτικά, τα βραβεία του φεστιβάλ έχουν ως εξής:

Επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα

Χρυσή Άρκτος: Κίτρινα Γράμματα – Ιλκέρ Τσατάκ (Γερμανία/Γαλλία/Τουρκία)
Αργυρή Άρκτος – Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής: Salvation – Εμίν Αλπέρ (Τουρκία/Γαλλία/Ελλάδα/Ολλανδία/Σουηδία/Σαουδική Αραβία)
Αργυρή Άρκτος – Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής: Queen at Sea – Λανς Χάμερ (Ηνωμένο Βασίλειο/ΗΠΑ)
Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας: Γκραντ Τζι – Everybody Digs Bill Evans (Ιρλανδία/Ηνωμένο Βασίλειο)
Βραβείο Σεναρίου: Ζενεβιέβ Ντουλούντ-ντε Σελς – Nina Roza (Καναδάς/Ιταλία/Βουλγαρία/Βέλγιο)
Βραβείο Καλύτερου Α΄ Ρόλου: Σάντρα Ούλερ – Rose (Αυστρία)
Βραβείο Καλύτερου Β΄ Ρόλου: Τομ Κόρτνεϊ & Ανα Κάλντερ-Μάρσα – Queen at Sea (Ηνωμένο Βασίλειο/ΗΠΑ)
Βραβείο Καλλιτεχνικού Επιτεύγματος: Yo (Love is a Rebellious Bird) – Άνα Φιτς (ΗΠΑ)

Διαγωνιστικό Τμήμα Perspectives

Α΄ Βραβείο: Chronicles from the Siege – Αμπνταλάχ Αλκχατίμπ (Αλγερία/Γαλλία/Παλαιστίνη)
Ειδική Μνεία: Forest High – Μανόν Κούμπια (Βέλγιο/Γαλλία)

Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ

Χρυσή Άρκτος: If Pigeons Turned to Gold – Πέπα Λουμποτζάκι (Τσεχία/Σλοβακία)
Ειδικές Μνείες: Sometimes, I Imagine Them All at a Party – Ντανιέλα Μανιάνι Ούλερ (Γερμανία) και TUTU – Σαμ Πόλαρντ (Ηνωμένο Βασίλειο)

Βραβεία Μικρού Μήκους

Χρυσή Άρκτος: Someday a Child – Μαρί-Ρόουζ Οστά (Γαλλία/Ρουμανία/Λίβανος)
Αργυρή Άρκτος: A Woman’s Place Is Everywhere – Φανί Τεσιέρ (ΗΠΑ)
Cupra Filmmaker Award: Di san xian (Kleptomania) – Τζινκάι Κου (Κίνα)

• Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Νάντια Μπακοπούλου.