Ζωντανό στοιχείο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς που ενσωματώνει σημαντικές πολιτισμικές και κοινωνικές παραδόσεις, τα σεργιάνια της Κρανιάς Καρδίτσας βρίσκονται στο τρίτο και τελικό στάδιο της διαδικασίας Εμπλουτισμού του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας του υπουργείου Πολιτισμού.
Το Κέντρο Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο Απόλλων» Καρδίτσας, ο Μορφωτικός και Εκπολιτιστικός Σύλλογος Κρανιάς και η Τοπική Κοινότητα Κρανιάς είναι οι κύριοι φορείς που έπαιξαν και παίζουν, διαχρονικά μέχρι σήμερα, σημαντικό ρόλο στη διατήρηση, τη διασφάλιση και την τεκμηρίωση των σεργιανιών τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά εκπαιδευτικός-ερευνήτρια τοπικής ιστορίας και λαογραφίας.
Τα αποκριάτικα σεργιάνια της Κρανιάς Καρδίτσας αναβίωσαν με μεγάλη επιτυχία την περασμένη Κυριακή στο χωριό με μεγάλη συμμετοχή. Μετά την τέλεση των σεργιανιών, οι Κρανιώτες και Κρανιώτισσες, καθώς και οι επισκέπτες, γλέντησαν με την ψυχή τους μέχρι αργά το βράδυ.
Η ιστορία του εθίμου
Τις Αποκριές, όπως ονόμαζαν τις τρεις εβδομάδες πριν την Καθαρά Δευτέρα, οι γυναίκες και τα κορίτσια της Κρανιάς τα Σαββατοκύριακα ή τις γιορτές, όταν άρχιζε να βραδιάζει, έβγαιναν στα σταυροδρόμια ή σε άλλους ανοιχτούς χώρους της γειτονιάς για να τραγουδήσουν και να χορέψουν τα αποκριάτικα σεργιάνια στην αρχή και πολλούς άλλους χορούς στη συνέχεια. Παρατηρητές έξω από τον κύκλο ήταν τ’ αγόρια, τα οποία γλυκοκοίταζαν τα κορίτσια και έβαζαν «στο μάτι» τη μελλοντική υποψήφια γυναίκα τους. Οι άνδρες, σύμφωνα με την Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, φρόντιζαν ν’ ανάβουν και να συντηρούν τη φωτιά. Τις μέρες από τα Φώτα μέχρι τη Μεγάλη Αποκριά, της Τυρινής, οι γυναίκες και ιδιαίτερα τα ανύπαντρα κορίτσια, τις περίμεναν με μεγάλη αγωνία. Σεργιάνια χόρευαν οι γυναίκες και την Κυριακή της Τυρινής, που την έλεγαν Μεγάλη Αποκριά. Μόλις τελείωνε η λειτουργία, όλες/οι έβγαιναν στο προαύλιο της εκκλησίας, όπου οι γυναίκες χόρευαν 2-3 αποκριάτικα σεργιάνια και μετά γύριζαν στα σπίτια τους.
Το απόγευμα η καμπάνα καλούσε ξανά τους πιστούς στην εκκλησία για τον εσπερινό. Μόλις σχολούσε η εκκλησία, έβγαιναν στο χοροστάσι (πλατεία), όπου οι γυναίκες χόρευαν πάλι στην αρχή αποκριάτικα σεργιάνια και άλλους χορούς, τραγουδώντας με το στόμα όλα τα τραγούδια. Αργότερα τους χορούς (εκτός από τα σεργιάνια) τους χόρευαν με το γραμμόφωνο, το πικάπ και μεταγενέστερα με τα όργανα, μπαίνοντας στο κέντρο του γυναικείου κύκλου και οι άνδρες. Στην αρχή οι γυναίκες χόρευαν σεμνά, αλλά προς το τέλος άρχιζαν να «κουτσαπ’δάν», να χαλούν τον κύκλο και να κυνηγάν οι ζωηρότερες τις υπόλοιπες γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια να τα τσιμπήσουν κ.ά.
Τα αποκριάτικα σεργιάνια, που κάποια από αυτά είχαν διαφορετικά βήματα, όπως η Μπιόνα και η Ρουϊμάνα, είναι τοπικοί χοροί της Κρανιάς.
Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν τα κορίτσια να μάθουν τους στίχους όλων των σεργιανιών. Ευτυχώς τραγουδούσαν οι παλαιότερες και επαναλάμβαναν οι νέες κι έτσι σιγά, σιγά φυσικά και αβίαστα πέρασε και στις νέες κοπέλες.
