Με επτά νέες συμφωνίες και ανοιχτές τις ακανθώδεις διαφωνίες Ελλάδας-Τουρκίας πραγματοποιήθηκε, την Τετάρτη, το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας (ΑΣΣ) στην Άγκυρα. Κυριάκος Μητσοτάκης και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκαν επί μιάμιση ώρα και στη συνέχεια έκαναν απολογισμό της «θετικής ατζέντας», εστιάζοντας στην ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, τη διαχείριση του Μεταναστευτικού και την εμπέδωση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).
Παρά το γεγονός ότι οι εθνικές θέσεις παραμένουν σταθερές και οι διαφωνίες σε κρίσιμα ζητήματα όπως το Κυπριακό και ο χαρακτήρας της μειονότητας στη Θράκη ήρθαν στο προσκήνιο, αμφότερες οι πλευρές υπογράμμισαν την ανάγκη ο διάλογος να παραμείνει η μόνη οδός για τη διατήρηση της ηρεμίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ερντογάν: «Δεν είναι άλυτα τα ακανθώδη ζητήματα, στη βάση του διεθνούς δικαίου»
Ο πρόεδρος της Τουρκίας υπογράμμισε ότι οι συμφωνίες και τα μνημόνια με την Ελλάδα ενισχύουν το κοινό έδαφος για αμοιβαίες επαφές. Καλωσορίζοντας την ελληνική αντιπροσωπεία στην Άγκυρα, υπενθύμισε τη συμφωνία από τα τέλη του 2023 για τη συνέχιση του διαλόγου.
Αναφερόμενος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο τόνισε ότι τα «ακανθώδη» ζητήματα δεν είναι άλυτα, εφόσον υπάρχει καλή θέληση, διάλογος και σεβασμός στο διεθνές δίκαιο. Εξέφρασε την αισιοδοξία του για πρόοδο στα αλληλένδετα προβλήματα του Αιγαίου. Ο Τούρκος πρόεδρος έθεσε ως στόχο την αύξηση του αμοιβαίου εμπορίου και συζήτησε την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.
Μιλώντας για την μουσουλμανική μειονότητα στη δυτική Θράκη, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέφρασε την προσδοκία του για πλήρη θρησκευτική και εκπαιδευτική ελευθερία της ενώ δεν παρέλειψε να προκαλέσει χαρακτηρίζοντάς την «τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης».
Αφού σημείωσε ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες ωφελεί και τις δύο χώρες κάλεσε την Ελλάδα ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ να προωθήσει τη λύση των δύο κρατών στη Γάζα. Για τη Συρία, τόνισε τον εποικοδομητικό ρόλο της Τουρκίας για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Μητσοτάκης: «Ώρα να αρθεί κάθε απειλή»
Ο πρωθυπουργός αφοού ευχαρίστησε για τη φιλοξενία κατά την 6η Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, επιβεβαίωσε «την αξία που έχουν ο διάλογος αλλά και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον». Όπως τόνισε με τον Ερντογάν είχαν την ευκαιρία να κάνουν έναν αναλυτικό, συνολικό απολογισμό των διμερών μας σχέσεων τα τελευταία δύο και κάτι χρόνια, «καθώς το 2023 κάναμε μια στρατηγική επιλογή να εντάξουμε τις επαφές μας σε μια δομημένη προσέγγιση τριών πυλώνων: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα, η οποία αποτυπώθηκε και στις σημερινές μας συνομιλίες, και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης».
Οι Τρεις Πυλώνες και η Θετική Ατζέντα
Κάνοντας απολογισμό για όσα έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στους τρεις πυλώνες της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και τη «θετική ατζέντα». Έτσι τόνισε όσον αφορά:
Τη στρατηγική προσέγγιση πως οι σχέσεις πλέον βασίζονται στον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).
Τη διαχείριση κρίσεων πως υπάρχει ανάγκη διαχείρισης των προβλημάτων με ψυχραιμία, ειλικρίνεια και βάση το διεθνές δίκαιο, ώστε οι διαφωνίες να μην οδηγούν σε εντάσεις.
Τα επιτεύγματα:
– Βίζα Εξπρές: Η παροχή θεώρησης σε 12 νησιά του Αιγαίου έφερε τους λαούς πιο κοντά. Η Ελλάδα θα ζητήσει από την ΕΕ την ανανέωση του προγράμματος.
– Μεταναστευτικό: Καταγράφηκε μείωση των ροών κατά 60% λόγω καλύτερου συντονισμού και φύλαξης συνόρων.
– Εμπόριο & Υποδομές: Στόχος τα 10 δισ. ευρώ στο διμερές εμπόριο, με παράλληλη αναβάθμιση των σταθμών σε Καστανιές και Κήπους.
– Πολιτική Προστασία: Προτάθηκε ως μοντέλο περιφερειακής συνεργασίας για την κλιματική κρίση.
Παραμένουν οι διαφωνίες, σταθερές οι εθνικές θέσεις
Παρά τα βήματα στην ελληνοτουρκική προσέγγιση ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως υπάρχουν διαφωνίες ενώ η Ελλάδα παραμένει σταθερή στις εθνικές θέσεις της.
Η μοναδική διαφορά που μπορεί να αχθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, υπογράμμισε, είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας.
Αναφερόμενος στο Κυπριακό, ο πρωθυπουργός ζήτησε επανεκκίνηση του διαλόγου από το σημείο που διακόπηκε το 2017, εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Απαντώντας στο σχόλιο του Ερντογάν για την μουσουλμανική μειονότητα, είπε ότι ο χαρακτήρας της μειονότητας στη Θράκη είναι θρησκευτικός, βάσει της Συνθήκης της Λοζάνης. Υπογράμμισε ότι οι Έλληνες μουσουλμάνοι ζουν αρμονικά με τους χριστιανούς υπό καθεστώς ισονομίας.
Από την πλευρά της η ελληνική μειονότητα στην Τουρκία, παρά τη συρρίκνωσή της, εμπλουτίζει τη χώρα, και αμφότερες οι μειονότητες πρέπει να αποτελούν γέφυρες φιλίας.
Ο Κυριακός Μητσοτάκης κατέληξε ότι σε μια εποχή που οι εστίες έντασης διεθνώς πυκνώνουν, ο διάλογος και ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο είναι πιο αναγκαία από ποτέ, καλώντας να αρθεί κάθε απειλή στις διμερείς σχέσεις.
Τα επτά κείμενα που υπογράφτηκαν από Ελλάδα – Τουρκία
Επτά κείμενα υπεγράφησαν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας – Τουρκίας, που πραγματοποιήθηκε σήμερα, στην Άγκυρα. Τα κείμενα είναι τα εξής:
1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.
3. Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.
4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye».
5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.
6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.
7. Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.
