Στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων βρίσκεται το αμερικανικό προσχέδιο ειρηνευτικής πρότασης για την Ουκρανία, το οποίο παρέλαβε επίσημα ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι από την κυβέρνηση Τραμπ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ουκρανικής προεδρίας, το σχέδιο προορίζεται –κατά την αμερικανική εκτίμηση– να «ενεργοποιήσει τη διπλωματία» και θα συζητηθεί τις επόμενες ημέρες απευθείας μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι.
Ο Ουκρανός πρόεδρος δηλώνει έτοιμος να συνεργαστεί «εποικοδομητικά» με τις ΗΠΑ, καθώς και με τους Ευρωπαίους εταίρους, για την επίτευξη ειρήνης.
Ωστόσο, η πρόταση έχει προκαλέσει σφοδρή αντίδραση τόσο εντός της Ουκρανίας όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ουκρανοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν την πρωτοβουλία «παράλογη» και «προκλητική», θεωρώντας ότι επιχειρεί να διχάσει τους συμμάχους του Κιέβου και να αποπροσανατολίσει τη διεθνή κοινότητα. Ο Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικής πολιτικής του ουκρανικού κοινοβουλίου, υποστήριξε ότι το Κρεμλίνο δεν δείχνει καμία διάθεση για σοβαρές διαπραγματεύσεις και ότι «ο Πούτιν απλώς κερδίζει χρόνο για να ξεφύγει από τις κυρώσεις». Παράλληλα, απέρριψε τον Κίριλ Ντμίτριεφ –ο οποίος φέρεται να συμμετείχε στη σύνταξη του σχεδίου– ως «ανύπαρκτο».
Ανάλογα επικριτικός εμφανίστηκε και ο πρώτος αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Κισλίτσα, χαρακτηρίζοντας την πρόταση «κλασική σοβιετικού τύπου επιχείρηση ενημέρωσης» με στόχο να σπείρει πανικό και σύγχυση. Ουκρανικά μέσα επισημαίνουν ότι τα 28 σημεία του σχεδίου μοιάζουν σχεδόν ταυτόσημα με τις απαιτήσεις που είχε θέσει η Μόσχα στις αρχές του 2022, χωρίς μάλιστα να ζητηθεί η γνώμη του Κιέβου κατά τη σύνταξή τους. Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι ενημερώθηκε για το σχέδιο «από τα μέσα ενημέρωσης».
Σύμφωνα με δημοσιεύματα –μεταξύ αυτών και των Financial Times– το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα πρέπει:
• να παραχωρήσει στη Ρωσία το βόρειο τμήμα του Ντονμπάς, ακόμη και περιοχές που ελέγχει σήμερα,
• να μειώσει στο μισό το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της,
• να εγκαταλείψει όπλα μεγάλης εμβέλειας, με ταυτόχρονη διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας,
• και να αναγνωρίσει τα ρωσικά ως επίσημη κρατική γλώσσα.
Η πρόταση αυτή έχει προκαλέσει αναστάτωση στην Ευρώπη, καθώς εκλαμβάνεται ως πίεση προς το Κίεβο να υποχωρήσει σε ζωτικής σημασίας ζητήματα κυριαρχίας. Οι Ευρωπαίοι υπουργοί Εξωτερικών συζήτησαν εκτενώς το θέμα, με την επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, να τονίζει πως «η ειρηνευτική διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συμφωνία Ουκρανίας και Ευρώπης». «Η δική μας προσέγγιση είναι απλή: αποδυνάμωση της Ρωσίας και υποστήριξη της Ουκρανίας», δήλωσε, ανακοινώνοντας παράλληλα νέες κυρώσεις στον ρωσικό “σκιώδη στόλο” που στηρίζει τις εξαγωγές πετρελαίου της Μόσχας.
Την ίδια ώρα, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Νοέλ Μπαρό διαμήνυσε ότι «η ειρήνη δεν μπορεί να είναι συνθηκολόγηση», εκφράζοντας τον πυρήνα των ευρωπαϊκών ενστάσεων: ότι μια λύση η οποία περιλαμβάνει ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις και αποστρατιωτικοποίηση δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμο ειρηνευτικό πλαίσιο.
Καθώς ο Ζελένσκι ετοιμάζεται να συζητήσει απευθείας με τον Ντόναλντ Τραμπ, το αμερικανικό σχέδιο γίνεται πλέον επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας – με το Κίεβο να δηλώνει διατεθειμένο να συνομιλήσει, αλλά ξεκάθαρα αντίθετο σε όρους που θα υπονόμευαν την κυριαρχία και την ασφάλειά του.
