«Ο αείμνηστος Πόντιος πατέρας μου (γιατρός Παναγιώτης Τζουλιάδης)
μετανάστευσε από το Βατούμ στην Ελλάδα στις 17 Νοεμβρίου 1927».
Βησσαρίων Τζουλιάδης
¤
Αυτή είναι η σημείωση σε ένα εσώφυλλο βιβλίου που συνοδεύει τη δωρεά προς την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών· παραπεμπτικό για εξετάσεις, ένα μπιλιετάκι για μια επείγουσα για κατ’ οίκον επίσκεψη, ένα αίτημα για συνταγογράφηση, ένα έπιπλο-γραφείο. Τα όσα γνωρίζουμε για αυτή τη σπουδαία προσωπικότητα συμπληρώνουν φωτογραφίες που δώρισε η Αθηνά Μακρίδου-Καλλιγά.
Ένας λόγιος γιατρός ήταν ο Παναγιώτης Γ. Τζουλιάδης*, γεννημένος στην Τραπεζούντα το 1833. Παππούς του ο Τραπεζούντιος Παναγιώτης Κακουλίδης.
Τελείωσε το φημισμένο Φροντιστήριο και αργότερα την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μόσχας – στη Ρωσία πήγε το 1917. Νωρίτερα, κατά τη ρωσική κατάληψη της γενέτειράς του, ήταν πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Ενώσεως.
Τον βρίσκουμε ακόμα ως πρόεδρο της Ένωσης Ποντίων Τραπεζουντίων και πρόεδρο της Επιτροπής Περίθαλψης – και οι δύο φορείς στο Κουμπάν, με τον δεύτερο να έχει σκοπό την παροχή βοήθειας στους Πόντιους πρόσφυγες. Αργότερα εξελέγη αντιπρόσωπος της Κριμαίας στο συνέδριο των Ελλήνων Εργατών και Χωρικών.
Δίδαξε στα Παιδαγωγικά Φροντιστήρια του Νοβοροσίσκ –που τα οργάνωσε η σοβιετική κυβέρνηση για τους Έλληνες δασκάλους της Ρωσίας–, και στο Βατούμ (υγιεινή) στην Ελληνική Εργατική Λέσχη.
Εκτός από γιατρός, ο Παναγιώτης Τζουλιάδης ήταν και λόγιος. Από το πανεπιστήμιο ακόμα, με τον συμφοιτητή του Φίλιππο Χειμωνίδη εξέδιδαν το μηνιαίο φιλολογικό περιοδικό Η Μέλισσα.
Άρθρα του με ιατρικό και φιλολογικό περιεχόμενο δημοσιεύθηκαν στις εφημερίδες του Πόντου: Φάρος της Ανατολής, Δράσις και Αστήρ του Πόντου· αργότερα, στην Αθήνα πια, ήταν τακτικός αρθρογράφος στα Ποντιακά Φύλλα.
Στην Ελλάδα κατέληξε πρόσφυγας. Συνεχίζοντας την κοινωνική του δράση, για 8 χρόνια πρόεδρος του Συλλόγου της Αθήνας «Οι Κομνηνοί». Το 1956 εξέδωσε τη μελέτη του Οι Έλληνες του Πόντου υπό τους Τούρκους 1461-1922, που είναι μία από τις ελάχιστες που αναφέρονται στην Τουρκοκρατία στον Πόντο.
* Ο Βησσαρίων Τζουλιάδης, γιος του γιατρού, σε αφιέρωση σε βιβλίο που ανήκε στον πατέρα του τονίζει ότι το επίθετο ήταν Σουλιάδης και έγινε Τζουλιάδης στην Ελλάδα.
