Άγιος Μιχαήλ: Ένα από τα παλαιότερα ελληνικά χωριά στη Χαλδία του Πόντου – Πώς είναι σήμερα

Ονομαστό για τους άριστους χτίστες και αρτοποιούς του αλλά και τους έξυπνους εμπόρους του, το χωριό Άγιος Μιχαήλ ήταν ένα από τα ελληνικά χωριά της ιστορικής περιοχής της Χαλδίας του Πόντου. Διοικητικά υπαγόταν στη μητρόπολη Χαλδίας και Χερρονήσου και η γεωγραφική του τοποθεσία ήταν πολύ κοντά στο χωριό Καραμουσταφά (Karamustafa).

Ορεινό και χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 1.400 μέτρων, στις πλαγιές του όρους Γαραμή (Garamı Dağı), ο Άγιος Μιχαήλ είναι ένα από τα μικρότερα αλλά συγχρόνως παλαιότερα ελληνικά χωριά της περιοχής.

Οι κάτοικοι του ήταν Πόντιοι, ορθόδοξοι χριστιανοί. Κάποιοι από αυτούς ασχολούνταν επίσης με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο (Οκτώβριος 1853 – Φεβρουάριος 1856) μετοίκησαν στη Ρωσία.

Το χωριό είχε εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο όπου την 25η Οκτωβρίου γινόταν μεγάλο πανηγύρι και ιερό ναό αφιερωμένο στους Αρχαγγέλους Μιχαήλ –από όπου το χωριό πήρε το όνομά του – και Γαβριήλ.

Από το χωριό μετοίκησαν και διέπρεψαν στην Αργυρούπολη (Gümüşhane) οι οικογένειες των ευγενών Χατσηζηαννίδων ή Φατζηκωνσταντινίδων, Διονυσιάδων και Κοντοζίδων. Ασχολούνταν με το εμπόριο κατά τον 19ο αιώνα. Κάτω από το χωριό, στον ποταμό Καραμουσταφά βρισκόταν η έπαυλη του Χατζηκωνσταντίνου Ιωαννίδη, ένας επίγειος παράδεισος.

Οι σχέσεις με τα γειτονικά μουσουλμανικά χωριά ήταν γενικά ειρηνικές, αν και υπήρχαν περίοδοι έντασης.

Μετά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών (1923), οι κάτοικοι του χωριού εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Μακεδονία –περιοχές Κιλκίς (χωριά Μεταλλικό, Χέρσο), Δράμα, Πέλλας– και στη Θράκη. Έφεραν μαζί τους εικόνες, λειτουργικά σκεύη και την παράδοση του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που συνέχισαν να τιμούν στην Ελλάδα.

Το χωριό σήμερα

Σ’ έναν παλιό απογραφικό πίνακα του 1928, το χωριό καταγράφεται με το νέο όνομα Midi (ή «Μίντι»). Ωστόσο αργότερα εμφανίζεται με το σημερινό όνομά του Καραμουσταφά.

Σε απόσταση περίπου 15-20 χλμ νοτιοανατολικά της Αργυρούπολης, κοντά στο ποτάμι Χαρσιώτη (Harsit Çayı), το χωριό πλέον ανήκει στον δήμο Κελκίτ (Kelkit). Παραμένει μικρό χωριό με λίγους κατοίκους (169 στην απογραφή του 2024) που ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία.

Στην περιοχή διασώζονται ερείπια παλαιών ελληνικών σπιτιών και της εκκλησίας του Αγίου Μιχαήλ, που δυστυχώς όμως χρησιμοποιούνται ως αγροτικά κτίσματα ή έχουν ενσωματωθεί σε νεότερες κατοικίες.

Πηγές

• Ποντιακά Φύλλα (1936), τεύχος 3, Ψηφιακό Αρχείο Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
• Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης (Κάνις), Γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν των χωριών, κωμοπόλεων και πόλεων Χαλδίας – Αντιβολή, Υπομνηματισμοί, Παρατηρήσεις, Γλωσσάριο, Αφοι Κυριακίδη – ΕΚΔΟΣΕΙΣ Α.Ε.