Επιδημία ευλογιάς στη Σμύρνη, το 1871, ο εμβολιασμός και οι κερδοσκόποι

Εικασίες που βασίζονται σε διάσπαρτα επιστημονικά ευρήματα ανά τους αιώνες για το πότε εμφανίστηκε η ευλογιά στον πλανήτη μας τοποθετούν το γεγονός περίπου στο 10.000 π.Χ. Η πρώτη φυσική απόδειξη της ύπαρξης της θα μπορούσαν να είναι τα φλυκταινώδη εξανθήματα που παρατηρήθηκαν στο μουμιοποιημένο σώμα του Φαραώ Ραμσή V της Αιγύπτου.

Η ευλογιά ήταν μια νόσος –θεωρείται ότι έχει εξαλειφθεί πλήρως– που επηρρέασε όλο τον γνωστό κόσμο, σε διαφορετικές περιόδους αφήνοντας πίσω της χιλιάδες νεκρούς και ανυπολόγιστο αρνητικό οικονομικό αντίκτυπο. Από τη μολυσματική νόσο δεν γλίτωσε ούτε η Μικρά Ασία, που πολλές φορές χτυπήθηκε από την επιδημία.

Στη Σμύρνη η επιδημία εμφανίστηκε αρκετές φορές. Μία από αυτές ήταν τον Αύγουστο του 1871.

Όπως αναφέρει ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σεγιέντ Μοχαμάντ Ταγκί Σχαριάτ Παναχί σε δημοσίευσή του με τίτλο «Επιδημία Ευλογιάς στη Σμύρνη, 1871» στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία, η επιδημία άρχισε τις πρώτες μέρες του Αυγούστου και σταμάτησε να ανιχνεύεται τον Ιούνιο του 1872.

Καθώς αυξανόταν ο αριθμός των ασθενών, κρίθηκε αναγκαίος ο εμβολιασμός του πληθυσμού. Έντονα αντέδρασαν οι μουσουλμάνοι. Τη λύση την έδωσε ο μουφτής της πόλης. 

Και φυσικά όπως σε όλες τις εποχές και εδώ εμφανίστηκαν κερδοσκόποι…

≈

Έναρξη της επιδημίας – μέτρα προφύλαξης

Η επιδημία ευλογιάς παρουσιάστηκε στη Σμύρνη στις αρχές του Αύγουστου του 1871 και διήρκεσε έως τα τέλη του Ιουνίου του 1872. Στις 18 Αυγούστου 1871 είχαν εμφανιστεί 600 κρούσματα. Χορηγήθηκαν φάρμακα δωρεάν και υπήρξε μέριμνα για περίθαλψη των φτωχών χριστιανών κατοίκων της πόλης. Τα περισσότερα κρούσματα είχαν εμφανιστεί στη συνοικία της Πούντας.

Στις 25 Αυγούστου 1871, καθώς η επιδημία είχε εξαπλωθεί σε όλη την πόλη, η λήψη μέτρων προφύλαξης κρίθηκε αναγκαία.

Στις 12 Οκτωβρίου η εφορεία του Παρθεναγωγείου της Αγίας Φωτεινής διέκοψε τα μαθήματα για 15 ημέρες, διότι οι οικογένειες κάποιων μαθητριών είχαν προσβληθεί από την ασθένεια. Στα μέσα του Οκτωβρίου του 1871 προσβλήθηκε από τη νόσο η συνοικία των Εβραίων.

Εμβολιασμός – θύματα

Η πρακτική του εμβολιασμού εφαρμόστηκε σε όλους, παιδιά και ενηλίκους. Μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες της επιδημίας εμφανίστηκαν κερδοσκόποι που εξαπατούσαν τους κατοίκους χορηγώντας τους αντί εμβολίων άλλες ουσίες.

Από τις πρώτες μέρες της επιδημίας μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 1871 πέθαναν 225 άτομα από την ευλογιά, εκ των οποίων τα περισσότερα ήταν νήπια. Στις 27 Οκτωβρίου η επιδημία ευλογιάς εμφανίστηκε στο Σεβντίκιοϊ, όπου μέχρι τις 6 Νοεμβρίου πέθαναν 20 άτομα.^[1]

Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι της Σμύρνης απέφευγαν τον εμβολιασμό.

Έτσι η Γενική Διοίκηση της Σμύρνης ζήτησε τη γνώμη του μουφτή της πόλης, ο οποίος με φετβά γνωμοδότησε ότι ο εμβολιασμός δεν ήταν αντίθετος με τις διατάξεις του Ισλάμ.

Από την 1η Αυγούστου μέχρι τις 10 Νοεμβρίου 1871 εισήχθησαν στο Γραικικό Νοσοκομείο περίπου 450 ασθενείς· από αυτούς οι 21 πέθαναν.^[2] Οι περισσότεροι ασθενείς κατάγονταν από τα Κύθηρα, τη Μυτιλήνη, τη Χίο, τις Κυκλάδες και την Κρήτη· μόνο 3 άτομα ήταν ντόπιοι. Στη Σμύρνη από τις 13 έως τις 24 Νοεμβρίου 1871 η επιδημία παρουσίασε κάμψη. Δεν έχουμε στοιχεία για την εξέλιξη της επιδημίας μετά τα τέλη Νοεμβρίου, αν και ο Σολομωνίδης τοποθετεί τη λήξη της στα τέλη του Ιουνίου του 1872.^[3] Από τα τέλη του Νοεμβρίου του 1871 η επιδημία σχεδόν έσβησε στο Σεβντίκιοϊ.

Shariat-Panahi S. Mohammad T.

1. Αμάλθεια (18 Αυγούστου 1871 – 27 Νοεμβρίου 1871).
2. Ο Σολομωνίδης κάνει λόγο για 414 κρούσματα, 329 άνδρες και 85 γυναίκες. Βλ. Σολομωνίδης, Χ., Η ιατρική στη Σμύρνη: Ασκληπιεία, σχολές, το Γραικικό Νοσοκομείο, επιδημίες, γητειές, γιατροσόφια, γιατροί, φαρμακεία (Αθήνα 1955), σελ. 77.
3. Σολομωνίδης, Χ., Η ιατρική στη Σμύρνη: Ασκληπιεία, σχολές, το Γραικικό Νοσοκομείο, επιδημίες, γητειές, γιατροσόφια, γιατροί, φαρμακεία (Αθήνα 1955), σελ. 77.

• Πηγή: Shariat-Panahi S. Mohammad T., «Επιδημία Ευλογιάς στη Σμύρνη, 1871», 2002,
Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία.
• Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.